Roop Chaturdashi 2026 Date: દિવાળીના મહાપર્વની શ્રૃંખલામાં નરક ચતુર્દશી એટલે કે રૂપ ચૌદસનું અનેરું મહત્વ રહેલું છે. જેને સામાન્ય રીતે 'છોટી દિવાળી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ વર્ષે એટલે કે 2026 માં રૂપ ચતુર્દશીનો પાવન તહેવાર 8 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે. શાસ્ત્રોમાં આ દિવસે સૂર્યોદય પૂર્વે કરવામાં આવતા 'અભ્યંગ સ્નાન'નો વિશેષ મહિમા વર્ણવવામાં આવ્યો છે. માન્યતા છે કે આ સ્નાન કરવાથી નરક યાતનામાંથી મુક્તિ મળે છે અને વ્યક્તિના રૂપ-સૌંદર્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.
તિથિ અને અભ્યંગ સ્નાનનું શુભ મુહૂર્ત (2026)
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, કારતક વદ ચતુર્દશી તિથિનો પ્રારંભ 7 નવેમ્બરના રોજ સવારે 10:47 વાગ્યે થશે, જે 8 નવેમ્બરના રોજ સવારે 11:27 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ઉદયતિથિ અનુસાર રૂપ ચતુર્દશી 8 નવેમ્બરે ઉજવાશે.
- અભ્યંગ સ્નાન મુહૂર્ત: સવારે 05:37 થી 06:39 સુધી
- કુલ સમયગાળો: 01 કલાક 02 મિનિટ
- અભ્યંગ સ્નાન સમયે ચંદ્રોદય: સવારે 05:37 વાગ્યે
રૂપ ચૌદસની ઉજવણી અને વિધિ
ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, રૂપ ચતુર્દશી માત્ર ધાર્મિક તહેવાર નથી પરંતુ શરીર અને મનની શુદ્ધિ તેમજ સુંદરતા નિખારવાનો ઉત્સવ છે.
- ઉબટન અને સ્નાન: આ દિવસે શ્રદ્ધાળુઓ સૂર્યોદય પહેલા જાગીને ચણાનો લોટ, હળદર, ચંદન અને દૂધનું મિશ્રણ બનાવીને શરીર પર ઉબટન કરે છે. ત્યારબાદ તલના તેલથી માલિશ કર્યા પછી પવિત્ર જળથી સ્નાન કરવામાં આવે છે.
- મંત્ર જાપ: સ્નાન કરતી વખતે 'ॐ रूपम देहि जयम देहि यशो देहि द्विषो जहि' મંત્રનો જાપ કરવો ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
- દીપદાન: સવારે અભ્યંગ સ્નાન કર્યા બાદ સાંજના સમયે યમરાજના નામે દીપદાન કરવામાં આવે છે, જેનાથી સુખ અને સૌભાગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
અભ્યંગ સ્નાનનું મહત્વ
શાસ્ત્રોમાં ઉલ્લેખ છે તેમ, રૂપ ચૌદસના દિવસે કરવામાં આવતું અભ્યંગ સ્નાન વ્યક્તિમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે. તેનાથી માત્ર શારીરિક સુંદરતા જ નથી વધતી, પરંતુ માનસિક શાંતિ પણ મળે છે અને પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે.
પૂજા વિધિ
- આ દિવસે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, હનુમાનજી, યમરાજ અને દેવી કાલીની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે.
- સૌ પ્રથમ પંચદેવો (શ્રી ગણેશ, દુર્ગા, શિવ, વિષ્ણુ અને સૂર્ય) નું સ્થાપન કરી તેમને ગંગાજળથી સ્નાન કરાવો.
- ત્યારબાદ દેવતાઓને રોલી અથવા ચંદનનું તિલક કરી અક્ષત ચઢાવો.
- ભગવાનને જનોઈ, વસ્ત્ર અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરો.
- અંતે આરતી ઉતારીને પૂજા સંપન્ન કરો.