Mahavir Jayanti 2026 Date: જૈન ધર્મના અનુયાયીઓ માટે અત્યંત આસ્થા અને પવિત્રતાનું પ્રતીક એવો મહાવીર જયંતિનો તહેવાર આ વર્ષે 30 માર્ચ, 2026ના રોજ દેશભરમાં હર્ષોલ્લાસ સાથે ઉજવવામાં આવશે. જૈન ધર્મના 24મા અને અંતિમ તીર્થંકર ભગવાન મહાવીર સ્વામીના જન્મોત્સવને લઈને જૈન સમાજમાં અત્યારથી જ ભારે ઉત્સાહ અને તૈયારીઓ જોવા મળી રહી છે.
તારીખ અંગેની સ્પષ્ટતા
જૈન શાસ્ત્રો અને પંચાંગ મુજબ, ચૈત્ર શુક્લ ત્રયોદશી તિથિ આ વર્ષે 30 માર્ચે આવે છે. જોકે કેટલાક કેલેન્ડરમાં 31 માર્ચનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે, પરંતુ જૈન વિદ્વાનો અને ધર્માચાર્યોના મતે 30 માર્ચના રોજ મહાવીર જયંતિ ઉજવવી શાસ્ત્રોક્ત રીતે ઉચિત છે.
ભગવાન મહાવીર: અહિંસા અને સત્યના મશાલચી
ભગવાન મહાવીરનો જન્મ રાજવી પરિવારમાં થયો હતો, પરંતુ 30 વર્ષની વયે તેમણે સંસારનો ત્યાગ કરી દીધો હતો. 12 વર્ષની કઠોર તપસ્યા અને મૌન સાધના બાદ તેમણે ઇન્દ્રિયો પર વિજય મેળવ્યો, જેના કારણે તેઓ 'મહાવીર' તરીકે ઓળખાયા. તેમણે વિશ્વને પંચમહાવ્રતનો સંદેશ આપ્યો હતો:
- અહિંસા: કોઈપણ જીવને મન, વચન કે કર્મથી દુઃખ ન પહોંચાડવું.
- સત્ય: હંમેશા સત્યનું પાલન કરવું.
- અસ્તેય: ચોરી ન કરવી.
- બ્રહ્મચર્ય: ઇન્દ્રિયો પર સંયમ રાખવો.
- અપરિગ્રહ: જરૂરિયાતથી વધુ સંપત્તિનો સંગ્રહ ન કરવો.
મહાવીર જયંતિ પરના વિશેષ આયોજનો
- આ પવિત્ર દિવસે જૈન દેરાસરોમાં વહેલી સવારથી જ ભક્તિમય માહોલ જોવા મળશે.
- ભગવાનની મૂર્તિને જળ, દૂધ અને કેસર-ચંદનથી શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ અભિષેક કરવામાં આવશે.
- વિવિધ શહેરોમાં ભગવાન મહાવીરની પ્રતિમા સાથે રથયાત્રા કાઢવામાં આવશે, જેમાં શ્રદ્ધાળુઓ ભજન-કીર્તન સાથે જોડાશે.
- અનેક ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ અને આયંબિલ જેવી તપસ્યા કરીને આત્મશુદ્ધિનો પ્રયાસ કરશે.
- મહાવીર જયંતિ પર ગરીબોને ભોજન, વસ્ત્ર અને જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓનું દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે.
- જીવદયાના ભાગરૂપે પશુ-પક્ષીઓને ચણ અને ઘાસચારો નાખવાના કાર્યો પણ કરવામાં આવે છે.
તીર્થંકર એટલે શું?
જૈન દર્શન મુજબ, 'તીર્થંકર' એટલે તે દૈવી પુરુષ જે સંસાર રૂપી સમુદ્રને પાર કરવા માટે 'તીર્થ' (આધ્યાત્મિક માર્ગ)ની સ્થાપના કરે છે. ભગવાન મહાવીરે 72 વર્ષની વયે પાવાપુરી ખાતે નિર્વાણ (મોક્ષ) પ્રાપ્ત કર્યું હતું.