Dhanteras Katha: દિવાળીનો તહેવાર ધનતેરસના દિવસથી શરૂ થાય છે. તેથી ધનતેરસનો દિવસ ખૂબ જ વિશેષ માનવામાં આવે છે. આ તહેવાર ધનની પ્રાપ્તિ અને ધનની વૃદ્ધિ માટે ઉજવવામાં આવે છે. ધનતેરસના તહેવારને ધનત્રયોદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
વાસ્તવમાં ધનત્રયોદશીના દિવસે દેવી લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેરની પૂજા કરવામાં આવે છે. રંતુ શું તમે જાણો છો કે ધનતેરસનો તહેવાર શા માટે ઉજવવામાં આવે છે. છેવટે, આ તહેવાર ઉજવવા પાછળનું કારણ શું છે?
આજના લેખમાં જ્યોતિષ પંડિત અરવિંદ ત્રિપાઠી જાણીશું કે ધનતેરસના તહેવારની ઉજવણી કેવી રીતે શરૂ થઈ. (Mithological story on Dhan teras)
આ પણ વાંચો
ધનતેરસ કેમ ઊજવવામાં આવે છે?
પંડિત અરવિંદ ત્રિપાઠી કહે છે કે ધનત્રયોદશીની શરૂઆત સમુદ્ર મંથનથી થઈ હતી. તમે તેનું વર્ણન શ્રીમદ ભાગવત પુરાણ, મહાભારત, વિષ્ણુ પુરાણ, અગ્નિ પુરાણ જેવા પ્રાચીન ગ્રંથોમાં વાંચી શકો છો.
આમાં તમને વર્ણન જોવા મળશે કે દેવતાઓ અને દાનવો દ્વારા સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ધન્વંતરી હાથમાં અમૃતનું પાત્ર લઈને પ્રગટ થયા હતા.
જાણો શું છે સમુદ્ર મંથન? ધનતેરસની કથા?
એક સમયે, ઋષિ દુર્વાસાએ ઈન્દ્રદેવને પારિજાતના ફૂલોની માળા ભેટમાં આપી હતી, પરંતુ ઈન્દ્રદેવ તે સમયે તેમના અભિમાનના નશામાં હતા. માળાને અવગણીને, તેણે તેને તેના હાથી ઐરાવતના ગળામાં મૂક્યો. વાસ્તવમાં ઈન્દ્રદેવ માનતા હતા કે કોઈ વ્યક્તિ ભેટમાં માળા કેવી રીતે આપી શકે. આ ફૂલ માળાનું તેમના જીવનમાં કોઈ મહત્વ નથી.
જ્યારે દુર્વાસા ઋષિએ તેમની ભેટની અવગણના થતી જોઈ ત્યારે તેઓ ગુસ્સે થયા. ગુસ્સામાં તેણે ભગવાન ઈન્દ્રને શ્રાપ આપ્યો.
દુર્વાસા ઋષિએ કહ્યું, હે ઈન્દ્ર, તને તારી ધન-સંપત્તિનું ઘણું ગર્વ છે અને તે ગર્વમાં તેં મારા દ્વારા આપેલી ભેટનો અનાદર કર્યો છે, આજથી તું તે લક્ષ્મીથી વંચિત રહીશ.
ઋષિના શ્રાપને કારણે માતા લક્ષ્મી સ્વર્ગલોકનો ત્યાગ કરીને અદૃશ્ય થઈ ગયા અને ભગવાન ઈન્દ્ર ત્રણેય લોકમાંથી શ્રી-હીન બની ગયા.
દેવરાજ ઇન્દ્ર જે દેવતાઓનો રાજા ગણાતો હતો તે તમામ દેવતાઓની શક્તિઓથી નીચ બની ગયો અને તેની તમામ સંપત્તિ અને વૈભવ પણ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
જ્યારે દાનવો અને રાક્ષસોને આ સમાચારની જાણ થઈ, ત્યારે તેઓ બધાએ મળીને સ્વર્ગીય વિશ્વ પર હુમલો કર્યો. હવે ભગવાન ઇન્દ્ર પાસે કંઈ ન હતું, તેથી દેવતાઓ દાનવો અને રાક્ષસો દ્વારા પરાજિત થયા અને સ્વર્ગમાંથી ફેંકી દેવામાં આવ્યા.
રાક્ષસોના અત્યાચારોથી નિરાશ થઈને ભગવાન ઈન્દ્ર અને દેવતાઓ મદદ માટે ભગવાન બ્રહ્મા પાસે ગયા. ત્યારે બ્રહ્માજીએ કહ્યું કે આ બાબતમાં માત્ર ભગવાન નારાયણ જ તમારી મદદ કરી શકે છે.
ભગવાન બ્રહ્માની આજ્ઞા મુજબ ઈન્દ્રદેવ બધા દેવતાઓ સાથે ભગવાન નારાયણના શરણમાં પહોંચ્યા અને હાથ જોડીને વિનંતી કરવા લાગ્યા. ત્યારે ભગવાન નારાયણે દેવતાઓને એક યોજના બનાવવા કહ્યું.
તેણે કહ્યું કે તમારે રાક્ષસો સાથે મિત્રતા કરવી જોઈએ અને તેમને દૂધિયા સમુદ્રનું મંથન કરવાનું કહો. અનેક દૈવી પદાર્થોની સાથે અમૃત પણ સમુદ્રમાં છુપાયેલું છે અને જે તે અમૃત પીશે તે પીશે. તે હંમેશ માટે અમર રહેશે. પછી તમે રાક્ષસોનો નાશ કરશો અને સ્વર્ગમાં પાછા આવશો.
ભગવાન વિષ્ણુએ શું આદેશ આપ્યો?
ભગવાન વિષ્ણુના આદેશ મુજબ ઇન્દ્રદેવે પણ એવું જ કર્યું અને અસુરરાજ બલિને સમુદ્ર મંથનમાંથી નીકળતા અમૃત વિશે જણાવ્યું.
અજેય અને અમર બનવાના વિચારથી બલીના મનમાં લાલચ આવી ગઈ અને તેણે ઈન્દ્રની વાત સ્વીકારી લીધી.
હવે સમુદ્ર મંથન માટે મંદરાચલ પર્વતને સમુદ્રમાં મૂકવો પડ્યો, તેથી ભગવાન વિષ્ણુએ કાચબાનું રૂપ ધારણ કરીને પર્વતને પોતાની પીઠ પર ઉપાડ્યો, અને નાગ વાસુકીનો દોરડા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.
હવે દેવતાઓ અને દાનવોએ મળીને સમુદ્ર મંથન શરૂ કર્યું.
અંતે, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ત્રયોદશીના દિવસે ભગવાન ધનવંતરી તેમના હાથમાં અમૃતના કળશ સાથે પ્રગટ થયા. આ રીતે સમુદ્ર મંથન કરીને દેવી લક્ષ્મીએ ફરી એકવાર દેવતાઓની દુનિયામાં વાસ કર્યો.
જો તમને આ લેખ પસંદ આવ્યો હોય, તો પછી તેને શેર કરવાનું ભુલશો નહીં. આવા વધુ લેખો વાંચવા માટે ગુજરાતી જાગરણ સાથે જોડાયેલા રહો.
Disclaimer: આ લેખમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ માહિતી/સામગ્રી/ગણતરીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. આ માહિતી વિવિધ માધ્યમો / જ્યોતિષીઓ / પંચાંગો / પ્રવચનો / માન્યતાઓ / શાસ્ત્રોમાંથી એકત્રિત કરીને તમારા સુધી લાવવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પ્રસારિત કરવાનો છે, તેના વપરાશકર્તાઓએ તેને માત્ર માહિતી તરીકે લેવી જોઈએ. વધુમાં, વપરાશકર્તા પોતે તેના કોઈપણ ઉપયોગ માટે જવાબદાર રહેશે. ગુજરાતી જાગરણ આની પુષ્ટિ કરતુ નથી. તમારો અભિપ્રાય અમને gujaratijagran@jagrannewmedia.com પર મોકલી શકો છો.