Hindu Nav Varsh 2026: ભારતીય સંસ્કૃતિમાં કાળગણના માત્ર તારીખો બદલવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે પ્રકૃતિ, ગ્રહો અને નક્ષત્રોના વૈજ્ઞાનિક ક્રમ સાથે જોડાયેલી છે. વર્ષ 2026માં, હિન્દુ નવું વર્ષ એટલે કે વિક્રમ સંવત 2083 નો પ્રારંભ 19 માર્ચ થી થશે. આ વર્ષ શ્રદ્ધાળુઓ અને જ્યોતિષીઓ માટે વિશેષ કુતૂહલનો વિષય બન્યું છે, કારણ કે આ વખતે કેલેન્ડરમાં 12ને બદલે 13 મહિના હશે.
નવા વર્ષનો પ્રારંભ અને ધાર્મિક મહત્વ
વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, હિન્દુ નવું વર્ષ ચૈત્ર માસના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા (પડવો) તિથિથી શરૂ થાય છે. વર્ષ 2026માં આ તિથિ 19 માર્ચે સવારે 6:52 વાગ્યે શરૂ થશે. પૌરાણિક માન્યતા છે કે આ દિવસે ભગવાન બ્રહ્માએ સૃષ્ટિની રચના કરી હતી. ભારતના વિવિધ ભાગોમાં આ દિવસને ગુડી પડવો, ઉગાદી કે ચેતી ચાંદ તરીકે અત્યંત ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે.
ગ્રહોની દશા: 'રૌદ્ર સંવત્સર'
જ્યોતિષશાસ્ત્ર મુજબ, નવા વર્ષને 'રૌદ્ર સંવત્સર' તરીકે ઓળખવામાં આવશે. આ વર્ષના 'રાજા' દેવગુરુ બૃહસ્પતિ (ગુરુ) છે અને 'મંત્રી' મંગળ છે. ગુરુ જ્ઞાન અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે, જ્યારે મંગળ સાહસ અને ઉર્જાનું. આ સંયોજન સૂચવે છે કે વર્ષ દરમિયાન સામાજિક ન્યાય, બહાદુરી અને સકારાત્મક ઉર્જાનો પ્રભાવ વધશે.
વર્ષમાં 13 મહિના કેમ? (અધિક માસનું ગણિત)
સામાન્ય રીતે હિન્દુ વર્ષ 12 મહિનાનું હોય છે, પરંતુ વિક્રમ સંવત 2083માં 'અધિક માસ' આવવાને કારણે એક મહિનો વધી જશે. આ વર્ષે જ્યેષ્ઠ મહિનો બે વાર આવશે. વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ સમજીએ તો:
ચંદ્ર વર્ષ: ચંદ્રની ગતિ પર આધારિત વર્ષ આશરે 354 દિવસનું હોય છે.
સૌર વર્ષ: સૂર્યની આસપાસ પૃથ્વીના ભ્રમણ પર આધારિત વર્ષ 365 દિવસનું હોય છે.
આ બંને વચ્ચે દર વર્ષે અંદાજે 11 દિવસનો તફાવત સર્જાય છે. આ તફાવતને સંતુલિત કરવા માટે દર ત્રીજા વર્ષે પંચાંગમાં એક વધારાનો મહિનો ઉમેરવામાં આવે છે, જેને અધિક માસ અથવા પુરુષોત્તમ માસ કહેવામાં આવે છે. 2026માં આ અધિક માસ 17 મે થી 15 જૂન સુધી રહેશે. આ સ્થિતિને કારણે દિવાળી અને હોળી જેવા તહેવારો તેમના સામાન્ય સમય કરતા 15 થી 20 દિવસ મોડા આવશે.
પુરુષોત્તમ માસનું આધ્યાત્મિક મહત્વ
પૌરાણિક કથા મુજબ, જ્યારે અધિક માસની ઉપેક્ષા થવા લાગી, ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ તેને પોતાનું નામ 'પુરુષોત્તમ' આપ્યું હતું. આ મહિનામાં પૂજા, પાઠ, દાન અને જપનું અનેરું મહત્વ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને આધ્યાત્મિક ચિંતન કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે તેમ માનવામાં આવે છે.
નવા વર્ષે શું કરવું?
નવા વર્ષના દિવસે સવારે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં જાગી, પવિત્ર સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા જોઈએ. ઘરના મંદિરમાં દીવો પ્રગટાવી, કુળદેવી-દેવતાઓની આરાધના કરી સુખ-શાંતિની પ્રાર્થના કરવી જોઈએ. આ દિવસે ગરીબોને અન્ન કે વસ્ત્રનું દાન કરવું અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
Disclaimer: આ લેખમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ માહિતી/સામગ્રી/ગણતરીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. આ માહિતી વિવિધ માધ્યમો / જ્યોતિષીઓ / પંચાંગો / પ્રવચનો / માન્યતાઓ / શાસ્ત્રોમાંથી એકત્રિત કરીને તમારા સુધી લાવવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પ્રસારિત કરવાનો છે, તેના વપરાશકર્તાઓએ તેને માત્ર માહિતી તરીકે લેવી જોઈએ. વધુમાં, વપરાશકર્તા પોતે તેના કોઈપણ ઉપયોગ માટે જવાબદાર રહેશે. ગુજરાતી જાગરણ આની પુષ્ટિ કરતુ નથી. તમારો અભિપ્રાય અમને gujaratijagran@jagrannewmedia.com પર મોકલી શકો છો.