Dev Deepawali 2025: સનાતન ધર્મમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવતો દેવ દિવાળી (Dev Diwali 2025) નો તહેવાર આ વર્ષે 5 નવેમ્બર, બુધવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે દેવતાઓ પૃથ્વી પર ઉતરીને કાશી શહેરમાં દિવાળી મનાવે છે, જેના કારણે સમગ્ર વારાણસી દીવાઓની દિવ્ય રોશનીથી શણગારવામાં આવે છે. આ તહેવાર હિન્દુ ધર્મની ખાસ તિથિઓમાંની એક છે, જે કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે અત્યંત ધામધૂમ અને ભક્તિ સાથે ઉજવાય છે.
આ આર્ટિકલમાં દેવ દિવાળી 2025ની ચોક્કસ તિથિ, પૂજાનો શુભ મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને દીપદાનનું મહત્વ જાણો.
દેવ દિવાળી 2025: તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત
દર વર્ષે કાર્તિક મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે મનાવવામાં આવતો દેવ દિવાળીનો તહેવાર આધ્યાત્મિક અને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. આ વર્ષે કાર્તિક પૂર્ણિમા તિથિ 4 નવેમ્બર, મંગળવારના રોજ રાત્રે 10:36 વાગ્યે શરૂ થઈને 5 નવેમ્બર, બુધવારના રોજ સાંજે 6:48 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. પંચાંગ મુજબ, હિંદુ ધર્મમાં તહેવારો ઉદયાતિથિ અનુસાર ઉજવવામાં આવતા હોવાથી, દેવ દિવાળીનો મહાપર્વ 5 નવેમ્બર, બુધવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
દેવ દિવાળી 2025 પૂજા માટે શુભ મુહૂર્ત
દેવ દિવાળી દરમિયાન પૂજા અને દીવા પ્રગટાવવા માટે પ્રદોષ કાળ અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે પ્રદોષ કાળ સાંજે 5:15 થી રાત્રે 7:50 વાગ્યા સુધી રહેશે, જે કુલ 2 કલાક અને 35 મિનિટનો સમયગાળો છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આ શુભ સમયે દેવતાઓ પૃથ્વી પર અવતરીને ભક્તોને આશીર્વાદ આપે છે, જ્યારે ગંગા કિનારે પ્રગટાવવામાં આવતા દીવાઓના પ્રકાશથી આખું બ્રહ્માંડ ઝગમગી ઊઠે છે.
દેવ દિવાળીનું ધાર્મિક મહત્વ
દેવ દિવાળીનો દિવસ અત્યંત પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક માનવામાં આવે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ભગવાન શિવે ત્રિપુરાસુર નામના રાક્ષસનો વધ કરીને દેવતાઓને તેના ભયમાંથી મુક્ત કર્યા હતા. આ વિજયની ખુશીમાં દેવતાઓએ દિવાળીની જેમ દીવા પ્રગટાવીને ઉજવણી કરી હતી. આ જ કારણોસર, કાશી (વારાણસી) માં ગંગાના ઘાટ પર હજારો દીવાઓનો પ્રકાશ દિવ્ય દ્રશ્ય સર્જે છે, જાણે સ્વર્ગ પોતે પૃથ્વી પર ઉતરી આવ્યું હોય.
આ પવિત્ર તિથિએ ગંગામાં સ્નાન કરવું, દીવા દાન કરવું અને ભગવાન શિવની પૂજા કરવાથી શાશ્વત પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. આ દિવસને પૂર્વજોના આત્માની શાંતિ, મુક્તિની પ્રાપ્તિ, ધન અને સમૃદ્ધિ માટે પણ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે કરવામાં આવતા કાર્યો સામાન્ય દિવસો કરતાં અનેક ગણું વધારે ફળ આપે છે.
દેવ દિવાળી ઉજવવાની વિધિ
દેવ દિવાળીના દિવસે સવારે બ્રહ્મમુહૂર્તમાં જાગીને ગંગાસ્નાન કરવું અત્યંત પુણ્યદાયક માનવામાં આવે છે. જો ગંગામાં સ્નાન શક્ય ન હોય, તો પાણીમાં ગંગાજળ ભેળવી ઘરે સ્નાન કરવું જોઈએ. ત્યારબાદ ઘરના મંદિરની સફાઈ કરીને ભગવાન શિવ, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવતાઓની વિધિવત પૂજા કરવી. પૂજા બાદ દીવા પ્રગટાવી મંદિર, દરવાજા અને આંગણાને સુંદર રીતે શણગારવું.
સાંજે પ્રદોષ કાળ દરમિયાન ભગવાન શિવની વિશેષ આરાધના કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. આ સમયે ફળ, ફૂલ, દૂધ અને ધૂપ અર્પણ કરીને આરતી કરવી અને પરિવાર સાથે દીવા પ્રગટાવવાના છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, ગંગા નદીમાં વહેતા દીવા પાપોનો નાશ કરીને સુખ, સમૃદ્ધિ અને શાંતિ આપે છે.
દેવ દિવાળી ભક્તિ, પ્રકાશ અને સકારાત્મક ઊર્જાનું પ્રતિક તહેવાર છે. આ દિવસે કાશીના ઘાટો પર પ્રગટતા હજારો દીવા બ્રહ્માંડની દિવ્યતાનું અદભુત દૃશ્ય સર્જે છે. માન્યતા છે કે આ પવિત્ર રાત્રે દેવતાઓ પોતે શિવનગરી કાશીમાં પૂજા કરવા પધારે છે.
દીપદાન શા માટે કરવું?
- દેવ દિવાળી પર દીવા પ્રગટાવવાનું (દીપદાન) ઊંડું આધ્યાત્મિક મહત્વ છે.
- ભગવાન શિવના વિજયની યાદમાં દેવતાઓ દ્વારા શરૂ કરાયેલી આ પરંપરા ભક્તો દ્વારા આગળ વધારવામાં આવે છે.
- દીવા પ્રગટાવવાથી બધી નકારાત્મક ઊર્જાનો નાશ થાય છે અને ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા આવે છે.
- આ દિવસે ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર અને નદીઓ કે અન્ય જળાશયો પાસે દીવા પ્રગટાવવા અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
- દેવ દિવાળી ફક્ત કાશીમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં ભક્તિ અને પ્રકાશના ઉત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.