Sharad Purnima 2026: શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રે ચાંદનીમાં ખીર રાખવાની પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ રાત્રે ચંદ્રનાં કિરણો અમૃત સમાન હોય છે. ત્યારે સવાલ એ છે કે શરદ પૂર્ણિમાની ખીર રાત્રે જ ખાવી જોઈએ કે પછી બીજા દિવસે સવારે? જાણો શરદ પૂર્ણિમા 2026માં ખીર ખાવાનો સમય, તેની પાછળની માન્યતા અને આ પર્વનું ધાર્મિક મહત્વ.
શરદ પૂર્ણિમા 2026ની તારીખ અને પૂનમની તિથિ
વર્ષ 2026માં શરદ પૂર્ણિમા 25 ઓક્ટોબર, રવિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. પંચાંગ અનુસાર, પૂર્ણિમા તિથિ 25 ઓક્ટોબરના રોજ સવારે 11:55 વાગ્યે શરૂ થશે અને 26 ઓક્ટોબરના રોજ સવારે 9:41 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ, માતા લક્ષ્મી અને ચંદ્રદેવની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. ભક્તો ઘરમાં ખીર બનાવીને ચંદ્રના પ્રકાશમાં રાખે છે અને બીજા દિવસે પ્રસાદ તરીકે ગ્રહણ કરે છે.
શરદ પૂર્ણિમાની ખીર ક્યારે ખાવી જોઈએ?
શરદ પૂર્ણિમાની ખીર ખાવા માટે કોઈ એક ચોક્કસ સમય દરેક પરંપરામાં નિશ્ચિત નથી. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ખીરને પૂર્ણિમાની રાત્રે ચંદ્રના પ્રકાશમાં રાખ્યા પછી બીજા દિવસે સવારે પ્રસાદ તરીકે ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. કેટલાક પરિવારોમાં બ્રહ્મમુહૂર્તમાં એટલે કે વહેલી સવારે ખીર ખાવાની પરંપરા છે.
ખીરને રાત્રે ચંદ્રના પ્રકાશમાં રાખતી વખતે સ્વચ્છ વાસણનો ઉપયોગ કરો અને તેને જાળીદાર ઢાંકણથી ઢાંકો, જેથી તેમાં ધૂળ કે જીવાત ન પડે. આખી રાત દૂધની ખીરને બહાર રાખવાથી તે બગડવાની શક્યતા પણ રહે છે. તેથી ખાદ્ય સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
શરદ પૂર્ણિમાની ખીરનું ધાર્મિક મહત્ત્વ
હિંદુ ધર્મમાં શરદ પૂર્ણિમાને ખૂબ જ પવિત્ર તહેવાર માનવામાં આવે છે. તેને કોજાગરી પૂર્ણિમા અને રાસ પૂર્ણિમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ તહેવાર અશ્વિન મહિનાની પૂર્ણિમાએ આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રે ચંદ્ર પોતાની 16 કળાઓથી પૂર્ણ હોય છે અને તેના કિરણોમાંથી અમૃત વરસે છે. આ જ માન્યતાને કારણે દૂધ અને ચોખામાંથી બનેલી ખીરને આખી રાત ચાંદનીમાં રાખવાની પરંપરા છે. બીજા દિવસે આ ખીરને ભગવાનને અર્પણ કર્યા બાદ પ્રસાદ તરીકે ખાવામાં આવે છે
કેટલાક લોકો માને છે કે ચંદ્રનાં કિરણોના સંપર્કમાં રહેલી ખીરનું સેવન કરવાથી સ્વાસ્થ્યને લાભ થાય છે. જોકે, ચાંદનીમાં રાખવાથી ખીરમાં વિશેષ ઔષધીય ગુણો ઉત્પન્ન થાય છે અથવા તે કોઈ બીમારી દૂર કરે છે, એવા દાવાઓને સમર્થન આપતા પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી. તેથી આ પરંપરાને ધાર્મિક આસ્થા તરીકે સમજવી જોઈએ.
શરદ પૂર્ણિમાએ માતા લક્ષ્મીની પૂજા શા માટે થાય છે?
શરદ પૂર્ણિમાને માતા લક્ષ્મીની ઉપાસના માટે પણ વિશેષ દિવસ માનવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, આ રાત્રે માતા લક્ષ્મી પૃથ્વી પર વિચરણ કરે છે અને જે ભક્તો જાગરણ કરીને તેમની પૂજા કરે છે, તેમને સુખ-સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે છે.
'કોજાગરી' શબ્દનો સંબંધ 'કોણ જાગે છે?' એવા ભાવ સાથે જોડવામાં આવે છે. આથી ઘણા ભક્તો રાત્રે જાગરણ કરે છે, દીવો પ્રગટાવે છે અને માતા લક્ષ્મીને ખીર સહિત વિવિધ મીઠાઈઓનો ભોગ ધરાવે છે. આ દિવસે ઘરની સ્વચ્છતા રાખવી, પૂજાસ્થળને શણગારવું અને પરિવાર સાથે મળીને પૂજા કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. જોકે, પૂજાની રીત અલગ-અલગ પ્રદેશો અને પરિવારોમાં જુદી હોઈ શકે છે.
શરદ પૂર્ણિમાએ પાણી રાખવાની પરંપરા શું છે?
ખીરની જેમ કેટલાક પરિવારોમાં શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રે પાણીનું વાસણ પણ ખુલ્લા આકાશ નીચે રાખવામાં આવે છે. બીજા દિવસે સવારે આ પાણીનો ધાર્મિક વિધિમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. કેટલીક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પાણીથી સ્નાન કરવાથી શરીર અને મનની શુદ્ધિ થાય છે.