Nirjala Ekadashi 2026 Vrat Katha in Gujarati: હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીના વ્રતનું અનેરું મહત્વ રહેલું છે, જેમાં જ્યેષ્ઠ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી સૌથી કઠોર અને ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે નિર્જળા એકાદશીનું વ્રત 25 જૂન, 2026 ના રોજ મનાવવામાં આવશે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ એકમાત્ર વ્રત કરવાથી વર્ષની તમામ 24 એકાદશીઓનું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. ચાલો જાણીએ આ વ્રતની તારીખ, શુભ મુહૂર્ત, પારણાંનો સમય અને તેની સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક વ્રત કથા.
નિર્જળા એકાદશી 2026 ની તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત ક્યારે છે?
વૈદિક પંચાંગ મુજબ, જ્યેષ્ઠ માસના શુક્લ પક્ષની એકાદશી તિથિની શરૂઆત 24 જૂન, 2026 ના રોજ સાંજે 6:12 વાગ્યે થશે અને તેનું સમાપન 25 જૂનના રોજ રાત્રે 8:09 વાગ્યે થશે. ઉદયા તિથિની માન્યતા અનુસાર, આ વ્રત 25 જૂન, ગુરુવારના રોજ રાખવામાં આવશે.
25 જૂનના રોજ ભગવાન વિષ્ણુની વિશેષ પૂજા માટેનો સૌથી શુભ સમય સવારે 5:25 થી 7:10 વાગ્યા સુધીનો રહેશે. વ્રત કરનારે સવારે વહેલા સ્નાન કરી ઉપવાસ અને પૂજાનો સંકલ્પ લેવો જોઈએ. પૂજા દરમિયાન નિર્જળા એકાદશીની વ્રત કથાનું પઠન અથવા શ્રવણ કરવું અત્યંત લાભદાયી માનવામાં આવે છે.
વ્રતના નિયમો અને પારણાંનો સમય શું છે?
આ વ્રત અત્યંત કઠિન છે કારણ કે તેમાં અન્ન અને જળ બંનેનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવામાં આવે છે, તેથી જ તેને 'નિર્જળા એકાદશી' કહેવામાં આવે છે. વ્રત કરનારે સૂર્યોદયથી લઈને બીજા દિવસના (દ્વાદશીના) સૂર્યોદય સુધી પાણી પીવાનું ટાળવું પડે છે. ભૂલથી પણ જળ ગ્રહણ કરવાથી વ્રત ખંડિત થાય છે અને તેનું પુણ્ય મળતું નથી. શ્રદ્ધાળુઓ 26 જૂનના રોજ સૂર્યોદયથી સવારે 8:13 વાગ્યાની વચ્ચે બ્રાહ્મણો કે જરૂરિયાતમંદોને દાન-પુણ્ય કરીને પોતાનું વ્રત ખોલી (પારણાં કરી) શકે છે.
નિર્જળા એકાદશી (ભીમ અગિયારસ) ની વ્રત કથા | Nirjala Ekadashi Vrat Katha in Gujarati
પૌરાણિક કથા અનુસાર, એકવાર પાંડવ પુત્ર ભીમે મહર્ષિ વેદ વ્યાસ સમક્ષ પોતાની મૂંઝવણ વ્યક્ત કરતા કહ્યું હતું કે, 'મારી માતા કુંતી અને ચારેય ભાઈઓ પૂરા નિયમથી એકાદશીનું વ્રત કરે છે, પરંતુ હું ઉપવાસ કરી શકતો નથી. મારા પેટમાં 'વૃક' નામનો અગ્નિ છે, જે અન્ન ખાધા વિના શાંત થતો નથી. જો હું દર મહિને બે એકાદશીના ઉપવાસ ન કરી શકું, તો મને મોક્ષ કેવી રીતે મળશે?'
ભીમે વ્યાસજીને હાથ જોડીને વિનંતી કરી કે તેઓ કોઈ એવો ઉપાય જણાવે જેનાથી વર્ષમાં માત્ર એક જ ઉપવાસ કરવાથી સ્વર્ગ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થઈ શકે.
ભીમની સમસ્યા સાંભળીને મહર્ષિ વ્યાસે તેને જ્યેષ્ઠ શુક્લ એકાદશીનું વ્રત કરવાનું સૂચન કર્યું. વ્યાસજીએ જણાવ્યું કે આ એકમાત્ર એવો ઉપવાસ છે, જે અન્ન અને જળ વિના કરવામાં આવે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમપૂર્વક આ એક દિવસનું વ્રત કરે, તો તેને આખા વર્ષની 24 એકાદશીઓના ઉપવાસ જેટલું જ પુણ્ય મળે છે.
આ સાંભળીને ભીમ અત્યંત પ્રસન્ન થયો અને તેણે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે જળ વિના આ વ્રત કર્યું. બીજા દિવસે દ્વાદશી પર યોગ્ય દાન આપીને તેણે અન્ન-જળ ગ્રહણ કર્યા. ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી તેના તમામ પાપ નષ્ટ થયા અને અંતે તેને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થઈ. ભીમ દ્વારા આ કઠિન વ્રત કરવામાં આવ્યું હોવાથી, તેને 'ભીમસેની એકાદશી' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.