Labh Pancham 2026 Puja Vidhi and Samagri in Gujarati: દિવાળી (Diwali 2026)ના પર્વ બાદ ગુજરાતમાં લાભ પાંચમ (Labh Pancham 2026)નો તહેવાર ખૂબ જ ઉત્સાહ અને શ્રદ્ધા સાથે ઉજવવામાં આવે છે. હિંદુ ધર્મમાં આ દિવસને શુભ કાર્ય, નવી શરૂઆત અને સુખ-સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ગુજરાતના વેપારીઓ માટે લાભ પાંચમનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસે ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવામાં આવે છે. સાથે જ વેપારીઓ પોતાના નવા હિસાબી ચોપડા, ખાતાવહી અને દુકાનમાં પૂજા કરીને વેપાર-ધંધાની શરૂઆત કરે છે.
વર્ષ 2026માં લાભ પાંચમ 14 નવેમ્બર, શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે યોગ્ય વિધિથી પૂજા કરવા માટે કઈ સામગ્રીની જરૂર પડે છે, ચોપડા પૂજન કેવી રીતે કરવું અને કયા મંત્રોનો જાપ કરવો જોઈએ? અહીં જાણો લાભ પાંચમની સંપૂર્ણ પૂજા વિધિ અને સામગ્રીની યાદી.
લાભ પાંચમ 2026ની તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત
ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર, લાભ પાંચમ કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની પાંચમની તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસને લાભ પંચમી અને સૌભાગ્ય પાંચમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
લાભ પાંચમની તારીખ: 14 નવેમ્બર 2026, શનિવાર
ગુજરાતી મહિનો: કારતક
પક્ષ: શુક્લ પક્ષ
તિથિ: સુદ પાંચમ
પંચમી તિથિ શરૂ: 13 નવેમ્બર 2026, રાત્રે 8:42 વાગ્યે
પંચમી તિથિ પૂર્ણ: 14 નવેમ્બર 2026, રાત્રે 11:23 વાગ્યે
અમદાવાદમાં પ્રાતઃકાળનું પૂજા મુહૂર્ત: સવારે 6:52થી 10:33 વાગ્યા સુધી
નોંધ: મુહૂર્ત અમદાવાદના સ્થાનિક સમય અનુસાર છે. અન્ય શહેરોમાં સ્થાનિક સૂર્યોદય પ્રમાણે સમયમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
લાભ પાંચમ પૂજા સામગ્રી (Labh Pancham Puja Samagri)
લાભ પાંચમની પૂજા માટે અગાઉથી તમામ સામગ્રી તૈયાર રાખવી જોઈએ, જેથી પૂજા દરમિયાન કોઈ વસ્તુની અછત ન રહે. ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા સાથે વેપારીઓ ચોપડા પૂજન પણ કરે છે.
લાભ પાંચમની પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રીની યાદી:
ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની મૂર્તિ અથવા તસવીર
લાલ અથવા પીળું કપડું
પૂજા થાળી અને બાજોઠ
કંકુ, હળદર અને ચંદન
અક્ષત એટલે કે ચોખા
ફૂલ અને ફૂલોની માળા
દુર્વા ઘાસ
પાન અને સોપારી
નાળિયેર
ફળ અને મીઠાઈ
ધૂપ, અગરબત્તી અને કપૂર
ઘીનો દીવો અને રૂની વાટ
પંચામૃત
સ્વચ્છ પાણી અને કળશ
સિક્કા અથવા દક્ષિણા
નવા હિસાબી ચોપડા અથવા ખાતાવહી
પેન અથવા કલમ
પ્રસાદ અને આરતીની થાળી
ચોપડા પૂજન માટે ખાસ સામગ્રી:
વેપારીઓએ ચોપડા પૂજન માટે નવી ખાતાવહી, હિસાબી પુસ્તકો, પેન, લાલ કપડું, કંકુ, ચોખા, ફૂલ, સિક્કા અને સ્વસ્તિક બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી પણ તૈયાર રાખવી જોઈએ.
પરિવાર અને વ્યવસાયની પરંપરા અનુસાર પૂજાની સામગ્રીમાં થોડો ફેરફાર હોઈ શકે છે.
લાભ પાંચમની પૂજા વિધિ (Labh Pancham Puja Vidhi in Gujarati)
લાભ પાંચમના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરવું અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરવાં. ત્યારબાદ ઘરના મંદિર, દુકાન અથવા ઓફિસની સફાઈ કરીને ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની તૈયારી કરવી.
સૌપ્રથમ પૂજાસ્થળની સફાઈ કરો
લાભ પાંચમના દિવસે ઘરના મંદિર અથવા દુકાનની સફાઈ કરો. ત્યારબાદ પૂજા માટે બાજોઠ પર લાલ અથવા પીળું કપડું પાથરો. તેના પર ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરો.
દીવો પ્રગટાવી પૂજાની શરૂઆત કરો
પૂજાની શરૂઆતમાં ઘીનો દીવો પ્રગટાવો અને ધૂપ-અગરબત્તી કરો. ભગવાન ગણેશને કંકુ, ચંદન, ચોખા, ફૂલ અને દુર્વા અર્પણ કરો.
ભગવાન ગણેશની પૂજા કરો
કોઈપણ શુભ કાર્યની શરૂઆત પહેલાં ભગવાન ગણેશનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે. ગણેશજીને મોદક અથવા લાડુનો ભોગ ધરાવો અને નીચેના મંત્રનો જાપ કરો:
'ૐ ગં ગણપતયે નમઃ'
માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરો
ત્યારબાદ માતા લક્ષ્મીને કંકુ, ચોખા, ફૂલ, ફળ અને મીઠાઈ અર્પણ કરો. ઘીનો દીવો પ્રગટાવી માતા લક્ષ્મીની આરતી કરો. પરિવાર અને વ્યવસાયમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે તેવી પ્રાર્થના કરો.
ચોપડા અને પેનનું પૂજન કરો
વેપારીઓએ નવા હિસાબી ચોપડા અને પેનને ભગવાનની સામે રાખીને પૂજન કરવું જોઈએ. ચોપડાના પ્રથમ પાના પર કંકુથી સ્વસ્તિક બનાવો અને શુભ-લાભ લખો. ત્યારબાદ ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીને નવા હિસાબી વર્ષની સફળતા માટે પ્રાર્થના કરો.
આરતી કરીને પ્રસાદ ધરાવો
પૂજાના અંતમાં ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની આરતી કરો. ત્યારબાદ ફળ અને મીઠાઈનો પ્રસાદ ધરાવો અને પરિવારના સભ્યો, વેપારી ભાગીદારો તથા કર્મચારીઓમાં વહેંચો.
નવા વ્યવસાયની શરૂઆત કરો
પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ શુભ ચોઘડિયામાં નવા વ્યવસાય, દુકાન અથવા ઓફિસના કામકાજની શરૂઆત કરી શકાય છે. વેપારીઓ પોતાના નવા ચોપડામાં પ્રથમ હિસાબ પણ લખે છે.
લાભ પાંચમના દિવસે ચોપડા પૂજન કેવી રીતે કરવું?
ગુજરાતમાં લાભ પાંચમના દિવસે ચોપડા પૂજનની પરંપરા વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. દિવાળી બાદ વેપારીઓ આ દિવસે પોતાના ધંધા-વ્યવસાયની શરૂઆત કરે છે. નવા હિસાબી ચોપડાનું પૂજન કરીને આવનારા સમયમાં વેપારમાં પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિ મળે તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
ચોપડા પૂજન કરવાની રીત:
સૌપ્રથમ નવા હિસાબી ચોપડાને લાલ અથવા પીળા કપડા પર રાખો.
ચોપડા પર કંકુ અને ચોખાથી સ્વસ્તિક બનાવો.
ચોપડાના પ્રથમ પાના પર 'શુભ' અને 'લાભ' લખો.
ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીનું સ્મરણ કરો.
પેન અને હિસાબી પુસ્તકોનું પણ પૂજન કરો.
ચોપડા પર ફૂલ અને અક્ષત અર્પણ કરો.
અંતમાં આરતી કરીને નવા હિસાબની શરૂઆત કરો.
આજના ડિજિટલ યુગમાં ઘણા વેપારીઓ પરંપરાગત ચોપડાની સાથે લેપટોપ, કમ્પ્યુટર અને એકાઉન્ટિંગ સોફ્ટવેરનું પણ પૂજન કરે છે.
લાભ પાંચમનું ધાર્મિક મહત્વ શું છે?
લાભ પાંચમને શુભ શરૂઆત અને સૌભાગ્ય સાથે જોડવામાં આવે છે. 'લાભ' શબ્દનો અર્થ ફાયદો, પ્રગતિ અને સફળતા થાય છે. તેથી આ દિવસે વેપારીઓ પોતાના વ્યવસાયમાં સફળતા મળે તેવી પ્રાર્થના કરે છે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, લાભ પાંચમના દિવસે ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવાથી જીવનનાં વિઘ્નો દૂર થાય છે અને માતા લક્ષ્મીની પૂજાથી સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં દિવાળીના વેકેશન બાદ ઘણા વેપારીઓ લાભ પાંચમથી દુકાનો અને ઓફિસોનું નિયમિત કામકાજ ફરી શરૂ કરે છે. આથી આ દિવસ વેપારી સમાજ માટે નવા ઉત્સાહ અને નવી શરૂઆતનું પ્રતીક પણ છે.
જૈન પરંપરામાં આ દિવસને જ્ઞાન પંચમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ધાર્મિક ગ્રંથો અને જ્ઞાનનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે.
લાભ પાંચમના દિવસે શું કરવું જોઈએ?
લાભ પાંચમના શુભ અવસરે કેટલીક પરંપરાઓનું પાલન કરવામાં આવે છે.
સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરી સ્વચ્છ કપડાં પહેરવાં.
ઘર, દુકાન અને ઓફિસની સફાઈ કરવી.
ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવી.
વેપારીઓએ નવા ચોપડા અને ખાતાવહીનું પૂજન કરવું.
જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન કરવું.
પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને આરતી અને પ્રસાદ ધરાવવો.
શુભ ચોઘડિયામાં નવા કાર્યની શરૂઆત કરવી
લાભ પાંચમ ગુજરાતીઓ માટે શ્રદ્ધા, પરંપરા અને શુભ શરૂઆતનો વિશેષ તહેવાર છે. આ દિવસે ભગવાન ગણેશ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરીને લોકો પરિવાર અને વ્યવસાયમાં સુખ-સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે. ખાસ કરીને વેપારીઓ માટે ચોપડા પૂજન અને નવા હિસાબની શરૂઆતનું વિશેષ મહત્વ છે. તેથી લાભ પાંચમના દિવસે યોગ્ય પૂજા વિધિ અને જરૂરી સામગ્રી સાથે ભગવાનનું સ્મરણ કરીને નવા કાર્યની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.