Garuda Purana: હિન્દુ ધર્મમાં ગરુડ પુરાણને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણમાં જીવન અને મૃત્યુના અનેક રહસ્યોને સમજવા માટે જરૂરી માહિતી પૂરી પાડવામાં આવી છે. તેમાં ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના વાહન ગરુડ દેવ સાથે વાતચીત દરમિયાન કેટલીક મૃત્યુને લગતી વાતો જણાવી હતી, જેને મનુષ્ય માટે જાણવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ગરુડ પુરાણમાં સ્વર્ગ અને નરક લોકનું વર્ણન
ગરુડ પુરાણમાં જણાવાયું છે કે વ્યક્તિએ પોતાના કર્મો અનુસાર ફળ ભોગવવું પડે છે. તેમાં જણાવ્યા મુજબ સારા કર્મો કરવાથી વ્યક્તિને સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ થાય છે, જ્યારે ખરાબ કર્મો કરનાર વ્યક્તિને નરક મળે છે. ગરુડ પુરાણમાં સ્વર્ગ અને નરક લોકનું વિગતે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. સાથે જ એ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે મૃત્યુ પછી આત્મા કઈ કઈ અવસ્થાઓમાં રહે છે.
મૃત્યુ પછી આત્મા શું કરે છે
ગરુડ પુરાણ મુજબ જ્યારે એક આત્મા શરીરનો ત્યાગ કરે છે, ત્યારે સૌથી પહેલા તે યમલોક જાય છે. ત્યાં યમદૂત આત્માને 24 કલાક માટે રાખે છે અને વ્યક્તિના કર્મો બતાવે છે. 24 કલાક પૂરા થયા પછી આત્માને ફરીથી 13 દિવસ માટે તેના પરિજનો પાસે મોકલી દેવામાં આવે છે. આ દરમિયાન આત્મા ઘરમાં જ રહે છે અને પરિવારની દરેક પ્રવૃત્તિ જુએ છે. આત્મા ઘરના ખૂણે-ખૂણે ભટકતી રહે છે. તે પોતાના સ્વજનોનું રુદન સાંભળે છે, બોલાવે છે, પરંતુ તેને કોઈ સાંભળી શકતું નથી. આત્મા ભોજન જોઈને ભૂખ અનુભવે છે, પરંતુ પિંડદાન ન મળવાને કારણે તે વ્યાકુળ રહે છે.
ઘરમાં આત્માની હાજરી
મૃત્યુ બાદનો 13 દિવસનો સમય આત્મા માટે ઘણો વિશેષ હોય છે. ગરુડ પુરાણ જણાવે છે કે મૃત્યુ પછી પૂર્વજો આત્માને આશીર્વાદ આપે છે. આ આશીર્વાદ આગામી જન્મની દિશા નક્કી કરે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન આત્મા સ્વપ્ન અથવા આભાસના રૂપમાં પરિવારના સભ્યો સાથે મુલાકાત કરી શકે છે.
13 દિવસ સુધી ઘર શોકમગ્ન રહે છે. આત્મા આ બદલાવને મહેસૂસ કરે છે. જ્યારે તે શ્રાદ્ધની તૈયારીઓ જુએ છે, ત્યારે તેને રાહત મળે છે. આત્માની ઇચ્છા હોય છે કે સ્વજનો દ્વારા કરવામાં આવેલા કર્મ તેને મુક્તિ અને શાંતિ આપે.
શ્રાદ્ધ અને સત્કર્મોનું મહત્વ
શ્રાદ્ધ આત્માને સંતુષ્ટ કરે છે. પિંડદાનથી ભૂખ મટે છે, જ્યારે તર્પણથી તરસ મટે છે. ગરુડ પુરાણ મુજબ આ કર્મો આત્માને સારી જગ્યા પર મોકલે છે. તેથી સમયસર શ્રાદ્ધ કરવું જરૂરી છે. સારા કર્મો આત્માને પુનર્જન્મમાં મદદ કરે છે. દસમા દિવસનું પિંડદાન આત્માને નવું શરીર આપે છે. આત્મા પ્રેતયોનિમાંથી મુક્ત થઈને આગળ વધે છે. તેના સત્કર્મો જ તેના સાચા સાથી બને છે.
યમલોક તરફ પ્રસ્થાન અને અંતિમ શાંતિ
13 દિવસ પછી શ્રાદ્ધ કર્મ પૂરા થયા પછી આત્મા અંતિમ વાર યમલોક પહોંચે છે અને ત્યાં તેના કર્મોનો હિસાબ થાય છે. યમલોકના માર્ગમાં આત્માને ત્રણ માર્ગો- સ્વર્ગ લોક, નરક લોક અને પિતૃ લોક મળે છે. કર્મોના આધાર પર વ્યક્તિની આત્માને આ ત્રણેયમાંથી કોઈ એક લોકમાં સ્થાન મળે છે.
જો વ્યક્તિ પોતાના જીવનકાળમાં ધર્મ અને અધ્યાત્મના માર્ગ પર ચાલે છે, તો તેને દેવલોક (સ્વર્ગ)ની પ્રાપ્તિ થાય છે.જે વ્યક્તિ પોતાના જીવનકાળમાં કુકર્મો કરે છે અને ભક્તિથી દૂર રહે છે તેને નરકલોકમાં સ્થાન મળે છે.
મૃત્યુ પછી ગરુડ પુરાણનો પાઠ કેમ કરવામાં આવે છે?
જેમ કે તમે હવે જાણો છો કે મૃત્યુ પછી 13 દિવસ સુધી આત્મા પોતાના પરિજનોની પાસે રહે છે. તેથી તેમને આ પુરાણ સંભળાવવા માટે ગરુડ પુરાણ પાઠનું આયોજન કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ મહાપુરાણના પાઠથી મૃતકની આત્માને શાંતિ મળે છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.
નોંધ: આ લેખમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ માહિતી વિવિધ માધ્યમો/માન્યતાઓ/ધર્મગ્રંથોમાંથી આ માહિતીઓ એકત્ર કરીને તમારા સુધી પહોંચાડવામાં આવી છે. અમારો ઉદ્દેશ માત્ર માહિતી પહોંચાડવાનો છે.