ક્ષમા શર્મા, Feminism Criticism: મેં તાજેતરમાં અમેરિકામાં થયેલા કેટલાક સર્વે અને અહેવાલો વાંચ્યા. તે દર્શાવે છે કે, ત્યાંની મોટાભાગની સ્ત્રીઓ પુરુષો સાથે સમાનતા ઇચ્છે છે. તેઓ સમાન પગાર અને સમાન લાભો પસંદ કરે છે, પરંતુ તેમાંથી મોટાભાગની સ્ત્રીઓ પોતાને નારીવાદી કહેવા માંગતી નથી. ઘણા પુરુષો પણ મહિલા અધિકારોના મજબૂત સમર્થક છે, પરંતુ તેઓ આ શબ્દનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે છે. આનું કારણ શું છે?
સ્ત્રીઓ કહે છે કે, નારીવાદ દ્વારા શરૂઆતમાં માંગવામાં આવતા અધિકારો, જેમ કે શિક્ષણ, રોજગાર અને આરોગ્ય, ઓછા-ઓછા પ્રમાણમાં પ્રાપ્ત થયા છે. જ્યાં તેઓ નહોતા, ત્યાં તેમનો વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેથી જૂના સૂરોનો જાપ બંધ થવો જોઈએ. તેઓ નારીવાદના ઉગ્રવાદી સ્વરૂપ (કટ્ટરપંથી નારીવાદ) થી પરેશાન છે.
તેઓ કહે છે કે પુરુષોને હંમેશા શિકારી તરીકે અને પોતાને શિકાર તરીકે દર્શાવવાએ ખોટો ખ્યાલ છે. પુરુષો સારા હોઈ શકે છે અને સ્ત્રીઓ ખરાબ હોઈ શકે છે. તેઓ એમ પણ કહે છે કે, ઓફિસમાં અધિકારી તરીકે લાંબા સમય સુધી કામ કરવા અને ઓફિસની મુશ્કેલીઓ સહન કરવાથી તેમનું જીવન વધુ મુશ્કેલ બન્યું છે, સરળ નહીં.
વધુમાં, નારીવાદ સ્ત્રીઓની દરેક પરંપરાગત ભૂમિકા, જેમ કે રસોઈ, બાળકોનો ઉછેર અને ઘરની સંભાળને પછાતપણું અને શોષણના પરિબળો તરીકે ટીકા કરે છે. આ માનસિકતા એવી સ્ત્રીઓને ઓછી કરે છે અને અપમાનિત કરે છે, જે આ ભૂમિકાઓમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે.
આ સ્ત્રીઓ દલીલ કરે છે કે, જો તેઓ પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી આ કાર્યો કરવાનું પસંદ કરે છે, તો કોઈ તેમનો ઉપહાસ કેવી રીતે કરી શકે? તેઓ તેમને મુખ્ય પ્રવાહથી અલગ કેવી રીતે લેબલ કરી શકે? એ પણ સાચું છે કે, કામ કરતી સ્ત્રીઓ સેન્ડવીચ જેવી લાગે છે, કારણ કે તેમને ઘર અને ઓફિસ બંનેનું ધ્યાન રાખવું પડે છે.
સ્ત્રીઓ એવી પણ દલીલ કરે છે કે, મુખ્ય પ્રવાહના નારીવાદીઓ સતત સ્ત્રીઓને નબળા તરીકે દર્શાવતા રહે છે, જ્યારે તેમણે સ્ત્રીઓ દ્વારા ભજવવામાં આવતી વિવિધ ભૂમિકાઓ, તેમની શક્તિઓ અને તેમને પૂર્ણ કરવાની તેમની ક્ષમતાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.
પુરુષોને સતત નકારાત્મક રીતે દર્શાવવાથી સમાજનું કોઈ ભલું થતું નથી, કારણ કે મોટાભાગના પુરુષો પણ તેમના પરિવાર માટે કામ કરે છે અથવા સારા કાર્યો કરે છે. આ ભૂમિકાઓની પ્રશંસા કેમ ન કરવી જોઈએ?
અમેરિકામાં ટ્રેડિશનલ વાઇફ મૂવમેન્ટમાં સામેલ મહિલાઓ તો એવું પણ કહે છે કે, જો તેઓ તેમના પતિ માટે રસોઈ બનાવે છે અને બાળકોની સંભાળ રાખે છે, તો તે તેમની પસંદગી છે. આ પ્રશ્ન પૂછવા માટે બીજી સ્ત્રી કોણ છે? આ વાતો વાંચીને એવું લાગે છે કે, કોઈપણ ચર્ચા શરૂઆતમાં સહાનુભૂતિથી શરૂ થાય છે. પછી તે ધીમે ધીમે મજબૂત બને છે. મીડિયા, જનતા અને સરકારોના સમર્થનથી, તે ગર્જના કરવા લાગે છે. તેઓ પ્રશ્ન કરવાનો અને અસંમત થવાનો અધિકાર માંગે છે, પરંતુ તેઓ નથી ઇચ્છતા કે કોઈ તેમની સાથે અસંમત થાય.
આજકાલ આપણા દેશમાં ચાલી રહેલી ઘણી ચર્ચાઓની આ વાસ્તવિકતા છે. જેમ-જેમ તમે તેમની સાથે અસંમત થાઓ છો અથવા પ્રશ્નો પૂછો છો, તેઓ તરત જ તમારા પર તમામ પ્રકારની અપશબ્દોથી હુમલો કરે છે.
આ એક સરમુખત્યારશાહી વલણ છે, કારણ કે ફક્ત સરમુખત્યારશાહીમાં જ પ્રશ્નો પૂછવા પર પ્રતિબંધ છે. જો કોઈ ચર્ચા પ્રશ્નો ટાળવા, તેમને પૂછનારાઓ પર હુમલો કરવા અને અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરવા માટે શરૂ થાય છે, તો એવું માની લેવું જોઈએ કે તેનો અંત નજીક છે.
હકીકતમાં જો આપણે અત્યાર સુધીના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, કોઈ પણ ચર્ચા 70-100 વર્ષથી વધુ ચાલતી નથી, કારણ કે દરેક વિચાર કે ચર્ચા પોતાનો વિરોધ લાવે છે. અમેરિકા અને યુરોપમાં, જ્યાં નારીવાદી વિચારનો ઉદ્ભવ થયો હતો, ત્યાં હવે તેના પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પણ આમૂલ નારીવાદનો મજબૂત ટીકાકાર છે.
ટ્રમ્પ કહે છે કે આમૂલ નારીવાદ અને LGBTQ ને અમેરિકામાં કોઈ સ્થાન નથી. દરેકને સામેલ કરવાની જરૂર છે, અને ત્રીજા લિંગ જેવી કોઈ વસ્તુ નથી. જો અમેરિકાને બચાવવું હોય, તો પરિવારોની જરૂર છે. જો કે, ત્યાંના નારીવાદીઓ ટ્રમ્પના વિચારો સાથે અસંમત છે અને તેમને સ્ત્રી-વિરોધી કહે છે.
જો કોઈ આપણા દેશમાં નારીવાદી વિચારસરણીની ચરમસીમાઓ જોવા માંગે છે, તો તાજેતરના સિયા-કેતન કેસ પર નજર નાખવી જોઈએ. મહિલાઓના એક વર્ગે ઇન્ટરનેટ પર ઉગ્ર માંગ કરી હતી કે આવા પુરુષોને આ સજા મળવી જોઈએ.
તેમણે NCRB ડેટાનો ઉલ્લેખ સાથે દલીલ કરી કે, મોટી સંખ્યામાં પુરુષો સ્ત્રીઓની હત્યા કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં તેમણે દલીલ કરી કે, જો કોઈ સ્ત્રી કોઈ પુરુષને મારી નાખે છે, તો તે શું ખોટું કરી રહી હતી? તેઓ તેમની સામે થયેલા ગુનાઓનો બદલો લઈ રહ્યા હતા. હું આવા નારીવાદીઓને કહેવા માંગુ છું કે સ્ત્રી મૃત્યુ પામે કે પુરુષ, કોઈપણ હત્યા દુ:ખદ છે. જો તમે જીવન આપી શકતા નથી, તો તમને તે લેવાનો શું અધિકાર છે?
કોઈને પણ હત્યા કરવાનો અધિકાર નથી. તેને કોઈપણ રીતે વાજબી ઠેરવી શકાય નહીં. છેવટે, કેતનની હત્યાએ પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેને ખલેલ પહોંચાડી. યાદ રાખો કે કોઈ પણ પુરુષ કે સ્ત્રી એકલા નથી; તેમના પરિવારમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. હત્યાને કાયદેસર બનાવવી અને ઉજવણી કરવી એ દર્શાવે છે કે આપણે કેટલા અનૈતિક બની ગયા છીએ.