જાગરણ તંત્રીલેખ: કોચિંગ પર નિર્ભરતા; ધોરણ 11 અને 12માં શિક્ષણનું સ્તર સુધારવું પડશે

આખરે, જ્યારે અભ્યાસક્રમ સમાન હોય છે, ત્યારે શાળાકીય પરીક્ષાઓ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પ્રશ્નોનું સ્તર અલગ અલગ કેમ? નિઃશંકપણે, આ તફાવત એટલા માટે સર્જાય છે કારણ કે શિક્ષણ બોર્ડનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો હોય છે કે મહત્તમ સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ તેમના 10મા અને 12મા ધોરણની પરીક્ષાઓ ઉત્તીર્ણ કરે—અને તે પણ સારા ગુણ સાથે.

By: Jignesh TrivediEdited By:Jignesh TrivediPublish Date: Tue, 29 Sep 2026 07:55 PM (IST)Updated: Tue, 29 Sep 2026 07:55 PM (IST)
improve-school-education-to-reduce-neet-jee-coaching-reliance

NEET, JEE અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે કોચિંગ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે શિક્ષણ મંત્રાલયની પહેલ ત્યારે જ સફળ થશે જ્યારે શાળા સ્તરે, ખાસ કરીને ધોરણ 11 અને 12માં શિક્ષણ અને શિક્ષણનું સ્તર સુધારવામાં આવે. ખાનગી અને સરકારી બંને શાળાઓમાં આ પ્રાપ્ત થવું જોઈએ. આઠમા ધોરણથી, જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ વિજ્ઞાન અને ગણિતના વિષયો પસંદ કરે છે, ત્યારે તેમના અભ્યાસક્રમ અને પ્રશ્નપત્રોને એટલા સ્તર સુધી વધારવામાં આવે કે તેમને NEET અને JEE જેવી પરીક્ષાઓ માટે કોચિંગ પર આધાર રાખવાની ફરજ ન પડે તો જ તે વધુ સારું રહેશે.

એક સમય હતો જ્યારે ઇન્ટરમીડિયેટ વિદ્યાર્થીઓને એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાઓ આપવા માટે કોચિંગની જરૂર પડતી ન હતી. જોકે, ધીમે ધીમે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ અને કોચિંગ એક મુખ્ય ઉદ્યોગ બની ગયું. આનું કારણ હાઇસ્કૂલ અને ઇન્ટરમીડિયેટમાં શિક્ષણનું સ્તર ઘટવું, તેમજ એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાં પૂછાતા પ્રશ્નોની વધતી જતી મુશ્કેલી છે. આ પરીક્ષાઓમાં પૂછાતા સમાન સ્તરના પ્રશ્નો 11મા અને 12મા ધોરણની પરીક્ષાઓમાં કેમ સમાવી શકાતા નથી તે સમજવું મુશ્કેલ છે.

છેવટે, જ્યારે અભ્યાસક્રમ સમાન હોય છે ત્યારે શાળા અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પ્રશ્નોના સ્તર કેમ અલગ અલગ હોય છે? નિઃશંકપણે, આ તફાવત એટલા માટે ઉદ્ભવે છે કારણ કે શિક્ષણ બોર્ડનો ધ્યેય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે શક્ય તેટલા વિદ્યાર્થીઓ 10મા અને 12મા ધોરણની પરીક્ષાઓ સારા ગુણ સાથે પાસ કરે. તે કોઈ રહસ્ય નથી કે આજકાલ કેટલાક શિક્ષણ બોર્ડની પરીક્ષાઓમાં 90 ટકા સ્કોર કરવો ખૂબ જ સામાન્ય બની ગયું છે. શિક્ષણ બોર્ડ તેમજ શાળાઓનો ધ્યેય વિદ્યાર્થીઓને માત્ર શાળાની પરીક્ષાઓ પાસ કરવા માટે જ નહીં પરંતુ દવા, એન્જિનિયરિંગ વગેરે ક્ષેત્રોની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પણ તૈયાર કરવાનો હોવો જોઈએ.

શિક્ષણ મંત્રાલયે NCERTની સાથે અન્ય શિક્ષણ બોર્ડના અભ્યાસક્રમ પર એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાઓ માટે પ્રશ્નપત્રો આધારિત બનાવવાની જરૂરિયાતને સ્વીકારી છે તે સારું છે. જોકે, આ જરૂરિયાત ત્યારે જ પૂરી થશે જ્યારે કેન્દ્રીય અને રાજ્ય શિક્ષણ બોર્ડના અભ્યાસક્રમમાં એકરૂપતા હશે. શિક્ષણ મંત્રાલયે એ પણ સ્વીકારવું જોઈએ કે વિદ્યાર્થીઓને કોચિંગ સંસ્કૃતિથી બચાવવાની જરૂરિયાત ફક્ત એન્જિનિયરિંગ અને મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાઓ સુધી મર્યાદિત નથી. આ જરૂરિયાત અન્ય પરીક્ષાઓ આપતા વિદ્યાર્થીઓને પણ લાગુ પડે છે. તેણે ટ્યુટરિંગ સંસ્કૃતિનો અંત લાવવાનો પણ વિચાર કરવો જોઈએ.