જાગરણ તંત્રીલેખ: ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધ પછી, વિશ્વ એક નવા સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે

ઈરાન હાલમાં નેતૃત્વહીન દેખાઈ શકે છે, પરંતુ તેની સેના, ખાસ કરીને ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ, પાછળ હટવા તૈયાર નથી.

By: Hariom SharmaEdited By:Hariom SharmaPublish Date: Tue, 03 Mar 2026 07:45 PM (IST)Updated: Tue, 03 Mar 2026 07:45 PM (IST)
after-the-iran-israel-war-the-world-is-facing-a-new-crisis

ઈરાન વિરુદ્ધ સંયુક્ત ઈઝરાયલી-અમેરિકન લશ્કરી કાર્યવાહીનું હાલમાં કોઈ પરિણામ આવતું નથી. ન તો ઈઝરાયલી-અમેરિકન હુમલાઓ અટકી રહ્યા છે, ન તો ઈરાનની બદલાની કાર્યવાહી. ભલે ટ્રમ્પ દાવો કરે છે કે ઈરાન વાતચીત માટે સંમત થયું છે, ઈરાની નેતાઓ તેનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી રહ્યા છે. આ લશ્કરી સંઘર્ષ ક્યારે અને કેવી રીતે સમાપ્ત થશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે, કારણ કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા, ખામેનીના મૃત્યુથી સત્તા પરિવર્તનની ખાતરી થઈ હોય તેવી શક્યતા ઓછી છે.

ઈરાન હાલમાં નેતૃત્વહીન દેખાઈ શકે છે, પરંતુ તેની સેના, ખાસ કરીને ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ કોર્પ્સ, પાછળ હટવા તૈયાર નથી. તે ઇઝરાયલી અને અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવી રહ્યું છે, તેમજ ગલ્ફ દેશોમાં નાગરિક વિસ્તારો પર ડ્રોન અને મિસાઇલો ચલાવી રહ્યું છે. આનાથી આ દેશોમાં ગભરાટ ફેલાયો છે. ઈરાન પડોશી દેશોમાં નાગરિક લક્ષ્યોને કયા હેતુથી નિશાન બનાવી રહ્યું છે તે જાણી શકાયું નથી, કારણ કે આનાથી તેનો વિરોધ વધી રહ્યો છે અને તે પોતાને વધુ અલગ પણ કરી રહ્યું છે.

ઈરાન દ્વારા ઉર્જા પુરવઠા માર્ગો, ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, માટેનો ખતરો પહેલાથી જ તેલ અને ગેસ પુરવઠા પર અસર કરી રહ્યો છે. આ દરિયાઈ માર્ગ આશરે 25 ટકા તેલ અને 30 ટકા LNG પુરવઠો વહન કરે છે, જે તેને વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. આ જળમાર્ગના વિક્ષેપનો અર્થ તેલ અને ગેસના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે, જે એશિયા, યુરોપ અને વિશ્વના અન્ય ભાગોના અર્થતંત્રોને અસર કરશે. એ નોંધવું જોઈએ કે તેલના ભાવ પહેલાથી જ વધવા લાગ્યા છે.

જો તેઓ વધતા રહેશે, તો પહેલાથી જ અનિશ્ચિત વિશ્વ અર્થતંત્રમાં કટોકટી વધુ વકરી જશે. આ માટે યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પ જવાબદાર છે, કારણ કે એ હકીકત છે કે ઇઝરાયલ યુએસ સંમતિ અને સહાય વિના ઇરાન પર હુમલો કરવાની સ્થિતિમાં નહોતું. આ વિનાશક લશ્કરી સંઘર્ષ પશ્ચિમ એશિયામાં કેન્દ્રિત હોઈ શકે છે, પરંતુ તે સમગ્ર વિશ્વને અસર કરી રહ્યો છે. સમસ્યા એ છે કે કોઈ પણ હસ્તક્ષેપ કરવાની સ્થિતિમાં નથી.

આ લશ્કરી સંઘર્ષ જેટલો વહેલો સમાપ્ત થશે, તેટલું પશ્ચિમ એશિયા સહિત વિશ્વ માટે સારું રહેશે. જોકે, આ ત્યારે જ થશે જ્યારે બંને પક્ષોને ખ્યાલ આવશે કે તેઓ પોતાના દમ પર આ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી શકતા નથી. ઈરાન ભલે ઈઝરાયલ અને અમેરિકાને પાઠ ભણાવવાની બડાઈ મારતું હોય, પરંતુ તે આ બંને દેશોની લશ્કરી શક્તિનો લાંબા સમય સુધી સામનો કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી. તેવી જ રીતે, ઈરાનમાં ઝડપી શાસન પરિવર્તન લાવવાનું અમેરિકા અને ઈઝરાયલ માટે સરળ રહેશે નહીં.