Green Crackers: ગ્રીન ફટાકડા શું છે? તે પરંપરાગત ફટાકડાથી કેવી રીતે હોય છે અલગ? શું તે ખરેખર પ્રદૂષણ મુક્ત હોય છે?

Green Crackers In Diwali 2025: દિવાળી પહેલા મોટી રાહત મળી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે 18 થી 21 ઓક્ટોબર દરમિયાન દિલ્હી અને NCR ક્ષેત્રમાં Green Crackersના મર્યાદિત ઉપયોગની મંજૂરી આપી છે. જો કે આ નિર્ણયથી લોકોમાં પ્રશ્નો ઉભા થયા છે: આ Green Crackers ખરેખર શું છે અને તે પરંપરાગત ફટાકડાથી કેવી રીતે અલગ છે?

ગ્રીન ફટાકડા શું છે?
ગ્રીન ફટાકડા વૈજ્ઞાનિક સંગઠન CSIR-NEERI (Council of Scientific and Industrial Research - National Environmental Engineering Research Institute) દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યા છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય તહેવારનો આનંદ જાળવી રાખીને વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવાનો છે. આ ફટાકડા સલ્ફર, પોટેશિયમ નાઇટ્રેટ અને ભારે ધાતુઓનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. તેના બદલે, તેઓ Eco-Friendly Chemicalsનો ઉપયોગ કરે છે જે ઓછા ધુમાડા અને ધૂળના કણો(Dust Particles)નું ઉત્સર્જન કરે છે.

પરંપરાગત ફટાકડાઓથી તેઓ કેવી રીતે અલગ છે?
પરંપરાગત ફટાકડાઓમાં બોરોન, બેરિયમ, એલ્યુમિનિયમ અને સલ્ફર જેવા તત્વો મોટી માત્રામાં હોય છે, જે બાળવામાં આવે ત્યારે PM 2.5 અને PM 10 જેવા પ્રદૂષકો છોડે છે. દિવાળી પછી આ જ તત્વો દિલ્હીની હવાને ઝેરી બનાવે છે. બીજી તરફ ગ્રીન ફટાડકામાં ઘણી ઓછી સાંદ્રતા હોય છે. સળગાવવામાં આવે ત્યારે આ ફટાકડાઓ ધૂળ અને ધુમાડાને શોષી લે તેવા બારીક પાણીના ટીપાં (Water Droplets) છોડે છે. CSIR-NEERI અનુસાર આ ફટાકડા પરંપરાગત ફટાકડા કરતા 30% ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે.

ગ્રીન ફટાકડાની વિશેષતા
આ ફટાકડાઓની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે તે ઓછો ધુમાડો, ઓછો અવાજ અને ઓછા કણોનું પ્રદૂષણ ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે તે ફૂટે છે ત્યારે છોડવામાં આવતા વાયુઓ અને ધૂળ હવામાં ઝડપથી વિખેરાઈ જાય છે. વધુમાં ધ્વનિ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે તેમના અવાજનું સ્તર મર્યાદિત કરવામાં આવ્યું છે. દિલ્હી સરકારે જણાવ્યું છે કે અધિકૃત ગ્રીન ફટાકડામાં QR Code હશે, જે સ્કેન કરીને નક્કી કરી શકાય છે કે ફટાકડા અસલી છે કે નહીં. નકલી ગ્રીન ફટાકડા વેચનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય અને શરતો
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ફક્ત લીલા ફટાકડાનો જ ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી રહેશે. બાકીના તમામ પરંપરાગત ફટાકડા પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ રહેશે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે દિલ્હી-NCRની બહારથી ફટાકડાની આયાત અથવા વેચાણ પર પ્રતિબંધ રહેશે. જે કોઈ પણ નકલી ગ્રીન ફટાકડાનું ઉત્પાદન અથવા વેચાણ કરશે તેનું લાઇસન્સ રદ કરવામાં આવશે.