Uttar Pradesh: પ્રયાગરાજમાં 44 રાજવી પરિવારની 12,000 કરોડની સંપત્તિ 'જપ્ત', દાયકાઓથી સ્થાનિક રહેવાસીએ કબજો જમાવ્યો છે

Uttar Pradesh News: પ્રયાગરાજમાં 44 રજવાડાઓની 12,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુની મિલકતો પર સ્થાનિકોનો ગેરકાયદેસર કબજો છે. હવે યુપી, રાજસ્થાન અને બિહાર સરકારે તપાસ માટે સમિતિ રચી છે.

By: Dharmendra ThakurEdited By:Dharmendra ThakurPublish Date: Thu, 17 Sep 2026 03:06 PM (IST)Updated: Thu, 17 Sep 2026 03:06 PM (IST)
uttar-pradesh-news-probe-begins-into-rs-12000-crore-assets-of-44-former-princely-states-in-prayagraj

Uttar Pradesh News: ભારતમાં ભલે રજવાડાઓનો યુગ પૂરો થઈ ગયો હોય, પરંતુ તેમના દ્વારા નિર્માણ પામેલા ભવ્ય મહેલો, હવેલીઓ અને મિલકતો આજે પણ તેમના ભવ્ય વારસાની સાક્ષી પૂરે છે. ઉત્તર પ્રદેશના સંગમ શહેર પ્રયાગરાજમાં દેશના 44 જેટલા રાજવી પરિવારોની 12,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ કિંમતની મિલકતો આવેલી છે. જોકે, આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આમાંથી 70 થી 75 ટકા મિલકતો પર દાયકાઓથી સ્થાનિક લોકોએ ગેરકાયદેસર કબજો જમાવી રાખ્યો છે. હવે ઉત્તર પ્રદેશ સહિત સંબંધિત રાજ્યોની સરકારો જાગી છે અને આ મિલકતોની માલિકી મેળવવા માટે સત્તાવાર તપાસ શરૂ કરી છે.

જયપુર રાજવી પરિવારની મિલકતો અંગે સરકારી સ્તરે તાજેતરમાં પત્રવ્યવહાર થયો છે. આ પહેલા, બિહારમાં બેતિયા રાજવી પરિવારની મિલકતો અંગે કાર્યવાહી શરૂ થઈ ગઈ છે. બિહાર સરકારે શહેરમાં એક ઓફિસ પણ ખોલી છે, જેમાં રેવન્યુ કાઉન્સિલના હાઉસિંગ અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે.

કુંભનગરીમાં આ રજવાડાઓ સાથે જોડાયેલી મિલકતો પણ છે

પ્રયાગરાજના ધાર્મિક, વ્યૂહાત્મક અને રાજકીય મહત્વને કારણે, પ્રખ્યાત રાજાઓએ શહેરમાં મહેલો અને હવેલીઓ બનાવી હતી. ધર્મશાળાઓ, બજારો અને ઘાટ પણ અનેક સ્થળોએ બનાવવામાં આવ્યા હતા. કુંભનગરીમાં ઉત્તર પ્રદેશના વિવિધ જિલ્લાઓ ઉપરાંત મધ્ય પ્રદેશ, બિહાર, રાજસ્થાન, ગુજરાત, હિમાચલ પ્રદેશ, આંધ્ર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, બંગાળ અને ઓડિશાના રજવાડાઓ સાથે જોડાયેલી મિલકતો પણ છે.

મિલકતોની દેખરેખ માટે જયપુરમાં એક કાર્યાલય ખોલાયું હતું

જયપુરની મિલકતનો સૌથી મોટો ભાગ કટરામાં સ્થિત છે. કરોડોની કિંમતની મિલકતો લક્ષ્મી તકીજા સ્ક્વેર અને મનમોહન પાર્ક સ્ક્વેર પર આવેલી છે. મિલકતો નેત્રમ સ્ક્વેરથી મનમોહન પાર્ક સ્ક્વેર સુધી અને યુનિવર્સિટી રોડ સ્ક્વેરથી સાયન્સ ફેકલ્ટી રોડ સુધીના પટ પર પણ આવેલી છે. આ મિલકતોની દેખરેખ માટે, કટરાના ગલ્લા મંડીમાં જયપુરનું એક કાર્યાલય ખોલવામાં આવ્યું હતું. રાજવી પરિવારના છેલ્લા રાજા સવાઈ માનસિંહે આ કાર્યાલયની સ્થાપના કરી હતી.

ઉપેન્દ્ર સિંહ મેનેજર હતા. તેમની સાથે એક વર્ગ IV કર્મચારી તૈનાત હતો. ઉપેન્દ્રની નિવૃત્તિ અને વર્ગ IV કર્મચારીના મૃત્યુ પછી, કાર્યાલય લગભગ ચાર વર્ષ સુધી બંધ હતું. કુલ મિલકતોમાંથી લગભગ 20 ટકા વેચાઈ ગઈ છે. બાકીના 80 ટકા માટે હવે આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરાશે.

આ સ્થાનિક રજવાડાઓ મિલકતોનો સમાવેશ

રેવા રાજ્ય (મધ્યપ્રદેશ), ગ્વાલિયર રાજ્ય (સિંધિયા રાજવંશ - મધ્યપ્રદેશ), દરભંગા રાજ્ય (બિહાર), બેતિયા રાજ્ય (બિહાર), જયપુર રાજ્ય (રાજસ્થાન), જોધપુર રાજ્ય (રાજસ્થાન), હોલ્કર રાજ્ય.

માંડા રાજવી પરિવાર (ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન વી.પી. સિંહનું), શંકરગઢ રાજ્ય, દારાગંજમાં મોટું ઘર, મધ્યમ ઘર અને નાનું ઘર. અનાપુર રાજ્ય, અલોપીબાગમાં ધિંગવાસ ઘર, બારોં રાજ્ય, કાશીના રાજાનું ઘર, દૈયા રાજવી પરિવાર, કલાકંકર રાજ્ય અને ભદ્રી રાજ્ય.

મિલકતોની તપાસ કરવા એક કમિટિની રચના કરાશે

આમાં હવેલીઓ, મહેલો, ઘાટ, ધર્મશાળાઓ અને ધર્મશાળાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે જારી કરેલ માર્ગદર્શિકા અનુસાર, જિલ્લા વહીવટીતંત્ર આ રજવાડાઓ મિલકતોની વર્તમાન સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક તપાસ સમિતિની રચના કરશે. આ સમિતિમાં ADM સિટી, મુખ્ય મહેસૂલ અધિકારી, SDM સદર, SDM કરચના, SDM ફુલપુર, SDM સોરાઓન અને AIG સ્ટેમ્પ્સનો સમાવેશ કરવાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરાયો છે.

રજવાડાઓની 75% મિલકતો પર દબાણ

જે રાજ્યોમાં રજવાડાઓ આવેલી છે તેમના અધિકારીઓ તપાસને આગળ વધારવા માટે SIT સાથે સંકલન કરશે. હકીકતમાં, આ રજવાડાઓની 70થી 75 % મિલકતો પર દબાણ કરાયું છે. કબજો, ભાડુઆત અને ખાલી કરાવવા સંબંધિત સેંકડો કેસ વિવિધ અદાલતોમાં પેન્ડિંગ છે. તપાસ સમિતિ દસ્તાવેજોની તપાસ કરશે અને ઉત્તર પ્રદેશ મહેસૂલ પરિષદને તેનો અહેવાલ સુપરત કરશે.

રાજસ્થાનના મંત્રી દિયા કુમારીએ મોરચો માંડ્યો ખોલાયું

રાજસ્થાનના જયપુર રાજ્ય પ્રયાગરાજના ટાગોર ટાઉનમાં કટરા, મેંહદૌરી, રાજાપુર અને ફતેહપુર બિછુઆમાં આશરે 35 એકરમાં ફેલાયેલી મિલકતો ધરાવે છે. આ મિલકતોની જાણ થતાં, રાજસ્થાન સરકારના કેબિનેટ મંત્રી અને જયપુર રાજ્યના વારસદાર દિયા કુમારીએ પણ મોરચો માંડ્યો છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને પત્ર લખ્યો ત્યારે કાર્યવાહી થઈ

રાજસ્થાન સરકારના મુખ્ય સચિવ વી. શ્રીનિવાસ, ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના મહેસૂલ પરિષદના કમિશનરને એક પત્ર મોકલ્યો છે. આ પછી, ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે પણ ઝડપી કાર્યવાહી કરી. કાઉન્સિલ કમિશનરના પત્રના આધારે, પ્રયાગરાજના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટે જય રાજ્યની મિલકતોની તપાસ કરી છે અને દસ્તાવેજો મગાવ્યા છે.