Marco Rubio India Visit: વૈશ્વિક ભૂ-રાજકારણ (Geo-politics) માટે અત્યંત મહત્વના ગણાતા એક ઘટનાક્રમમાં, અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો ત્રણ દિવસની આધિકારિક ભારત મુલાકાતે મુંબઈ આવી પહોંચ્યા છે. આ પ્રવાસ માત્ર સામાન્ય રાજદ્વારી મુલાકાત નથી, પરંતુ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાપારિક, ઉર્જા સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને એક નવો વળાંક આપવા માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ એરપોર્ટ પર ભવ્ય સ્વાગત
માર્કો રૂબિયો મુંબઈના આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાની મથકે ઉતર્યા ત્યારે તેમનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. આ આગમન વેળાએ ભારતમાં અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોર અને માર્કો રૂબિયોના પત્ની જેનેટ ડૌસડેબેસ રૂબિયો પણ તેમની સાથે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. એરપોર્ટ પરથી બહાર આવ્યા બાદ, કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક બેઠકો શરૂ થાય તે પહેલાં રૂબિયો અને રાજદૂત સર્જિયો ગોરે મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ સાથે ઐતિહાસિક 'ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા'ની મુલાકાત લીધી હતી, જેણે રાજકીય વર્તુળોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.
આતંકવાદના પીડિતોને શ્રદ્ધાંજલિ અને એસ. જયશંકર સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક
આ પ્રવાસનો ભાવનાત્મક અને રાજદ્વારી બંને પક્ષોમાંથી મહત્વનો હિસ્સો મુંબઈની જાણીતી તાજમહાલ પેલેસ હોટેલ ખાતે જોવા મળશે. વિદેશ મંત્રાલય (MEA)ના કાર્યક્રમ મુજબ, રૂબિયો હોટેલની અંદર આવેલા 'તાજ મેમોરિયલ' ખાતે જઈને મુંબઈ આતંકવાદી હુમલાના નિર્દોષ પીડિતોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરશે.
આ શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમ બાદ તરત જ, તાજ હોટેલના પરિસરમાં જ ભારતીય વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર સાથે તેમની વન-ટુ-વન અને પ્રતિનિધિ મંડળ સ્તરની મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની છે. આ બેઠક પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારત-અમેરિકા વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સહયોગને વધુ મજબૂત કરવાનો અને ક્ષેત્રીય સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર સહમતિ સાધવાનો છે.
શું છે આ મુલાકાતના મુખ્ય એજન્ડા?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ મુલાકાત પાછળ કેટલાક અત્યંત સંવેદનશીલ અને મોટા આર્થિક મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે.
લાંબા સમયથી અટકેલી ટ્રેડ ડિલ: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેન્ડિંગ રહેલા દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને આખરી ઓપ આપવાની પ્રક્રિયા તેના અંતિમ ચરણમાં છે. આ બેઠકમાં આ ડીલને સ્પીડ આપવા પર વિશેષ મંથન થશે.
વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા અને રશિયન ઓઈલ આયાત: બદલાતા વૈશ્વિક સમીકરણો વચ્ચે રશિયા પાસેથી તેલની આયાત (Russian Oil Import) અને ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતો અંગે અમેરિકી પક્ષ સાથેની વાતચીત ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ: કૂટનીતિક સ્તરે સુરક્ષા, સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્ર (Indo-Pacific Region)માં શાંતિ જાળવવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ શકે છે.
સાંજે મુંબઈમાં રિસેપ્શન અને બુધવારે જામનગરના પ્રવાસે
પોતાના મુંબઈ રોકાણ દરમિયાન, માર્કો રૂબિયો સોમવારે સાંજે મુંબઈના પ્રખ્યાત જિયો વર્લ્ડ કન્વેન્શન સેન્ટર ખાતે આયોજિત વિશેષ 'ફ્રીડમ 250 રિસેપ્શન'માં પણ સહભાગી બનશે.
આગામી બુધવારે, આ પ્રવાસના બીજા તબક્કામાં તેઓ ગુજરાતના જામનગરની મુલાકાતે જવાના છે. જામનગરને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતનું 'એનર્જી કેપિટલ' અથવા ઉર્જા હબ માનવામાં આવે છે. ત્યાં તેઓ વિશ્વની સૌથી મોટી રિફાઇનરી અને ઉર્જા સંચાલન પ્રણાલીની મુલાકાત લઈને વૈશ્વિક ઉર્જા સહયોગની સંભાવનાઓ ચકાસશે.
અમેરિકી વિદેશ મંત્રીની આ ત્રણ દિવસીય યાત્રા આગામી સમયમાં ભારત અને અમેરિકાના આર્થિક તથા રાજકીય સંબંધોની દિશા નક્કી કરવામાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.