Sugar Prices: દેશમાં ખાંડના વધતા ભાવને નિયંત્રિત કરવા અને સ્થાનિક બજારમાં તેની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી કેન્દ્ર સરકારે પોતાની ઇથેનોલ ખરીદી નીતિ (Ethanol Procurement Policy) માં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. છેલ્લા એક મહિનામાં ખાંડના ભાવમાં જોવા મળેલા તીવ્ર વધારાને પગલે સરકારે સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને શેરડીના રસ, ખાંડની ચાસણી અથવા 'બી-હેવી મોલાસીસ' માંથી બનાવેલા ઇથેનોલની ખરીદી ન કરવા માટે નિર્દેશ આપ્યા છે.
ટેન્ડરમાંથી 'બી-હેવી' અને સુગર સિરપ બાકાત
તાજેતરમાં તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ 1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલની ખરીદી માટે નવું ટેન્ડર જારી કર્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે આ નવા ટેન્ડરમાંથી શેરડીના રસ અને 'બી-હેવી મોલાસીસ' માંથી બનેલા ઇથેનોલને સંપૂર્ણપણે બાકાત રાખવામાં આવ્યું છે.
તદ્ઉપરાંત, સરકારનો હેતુ ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામને બંધ કરવાનો નથી, પરંતુ તેના માટે વપરાતા કાચા માલના સંતુલનને ફરીથી ગોઠવવાનો છે. હવે આ ટેન્ડર મકાઈ, તૂટેલા અનાજ, ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (FCI) પાસે રહેલા વધારાના ચોખા અને 'સી-હેવી મોલાસીસ' માંથી બનતા ઇથેનોલ માટે ખુલ્લું રાખવામાં આવ્યું છે. 'સી-હેવી મોલાસીસ' એ ખાંડ બનાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન મળતી એક એવી આડપેદાશ છે, જેમાં ખાંડનું પ્રમાણ નહિવત હોય છે.
શા માટે લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
હવામાનમાં ફેરફાર અને કુદરતી આપદાઓને કારણે શેરડીના ઉત્પાદન પર વિપરીત અસર પડી છે:
- હવામાનની અસર: મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા મુખ્ય શેરડી ઉત્પાદક રાજ્યોમાં 'અલ નીનો' (El Niño) ની અસરને લીધે પાકને નુકસાન થયું છે.
- રોગ અને પૂર: ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના વિસ્તારોમાં પૂર, રોગો અને જીવાતોના ઉપદ્રવથી ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા છે.
- ઉત્પાદન વિ. વપરાશ: દેશમાં ખાંડનો વાર્ષિક સ્થાનિક વપરાશ આશરે 300 લાખ ટન છે, જ્યારે આ વર્ષે ઉત્પાદન ઘટીને 280 લાખ ટન થવાનો અંદાજ છે. ગત વર્ષે 29 લાખ ટન ખાંડનો ઉપયોગ ઇથેનોલ બનાવવા થયો હતો, જેને રોકવો હવે જરૂરી બન્યો છે.
ખાંડ મિલોની કમાણી અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર અસર
સરકારના આ નીતિગત પરિવર્તનની સીધી અસર ખાંડ મિલોની કમાણી અને તેમની ઉત્પાદન વ્યૂહરચના પર પડશે. જે મિલોએ 'બી-હેવી મોલાસીસ' અને સુગર સિરપમાંથી ઇથેનોલ બનાવવા માટે ભારે રોકાણ કર્યું હતું, તેમણે હવે પોતાની પ્લાનિંગમાં ફેરફાર કરવો પડશે.
બીજી તરફ, અનાજ આધારિત ઇથેનોલનો ઉપયોગ વધવાથી પશુ ચારાની ઉપલબ્ધતા અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર દબાણ આવી શકે છે. આમ, સરકારે એકતરફ કાચા તેલની આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા ઇથેનોલ મિશ્રણ જાળવી રાખવાનું છે અને બીજી તરફ દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષા તથા ખાંડના ભાવો પર સંતુલન બનાવવાનો દ્વિપક્ષીય પડકાર ઝીલવો પડશે.