Speaker Removal: મંગળવારે વિપક્ષી પાર્ટીઓએ લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપી, જેમાં તેમના પર ગંભીર પક્ષપાત કરવાનો અને ખોટા આરોપો દ્વારા વિપક્ષી મહિલા સાંસદોને બદનામ કરવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસ સિવાય INDIAA ગઠબંધનમાં સામેલ તમામ વિપક્ષી પાર્ટીઓના લગભગ 120 લોકસભા સાંસદોએ બિરલાને તેમના પદ પરથી દૂર કરવા માટે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
ઓમ બિરલા ગૃહની કાર્યવાહીમાં ભાગ લેશે નહીં
તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (ટીએમસી)એ બિરલાને બે દિવસનો સમય વધારવાની હિમાયત કરી, અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર હસ્તાક્ષર કરવાનું ટાળ્યું. સ્પીકર બિરલાએ વિપક્ષની અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ નોટિસને વધુ પ્રક્રિયા માટે લોકસભા સચિવાલયને મોકલી દીધી છે. દરમિયાન, બિરલાએ મહાભિયોગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી ગૃહની કાર્યવાહીમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય લીધો છે.
વિપક્ષી પક્ષો દ્વારા અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની આ નોટિસ સાથે, લોકસભામાં આભાર પ્રસ્તાવ પર વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધીને બોલવા ન દેવાના વિવાદે રાજકીય યુદ્ધમાં એક નવો વળાંક લીધો છે.
લોકસભામાં કોંગ્રેસના ઉપનેતા ગૌરવ ગોગોઈ, મુખ્ય સચેતક કે સુરેશ, સચેતક મોહમ્મદ જાવેદ અને ડીએમકે, સપા, શિવસેના યુબીટી જેવા વિપક્ષી સાંસદોએ મંગળવારે બપોરે લોકસભાના મહાસચિવ ઉત્પલ કુમાર સિંહને બંધારણની કલમ 94C હેઠળ ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ સુપરત કરી.
ઓમ બિરલા સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવના ચાર કારણો
નોટિસમાં બિરલા વિરુદ્ધ પ્રસ્તાવ લાવવાના ચાર કારણો જણાવવામાં આવ્યા છે. પહેલું કારણ એ છે કે તેઓ ખુલ્લેઆમ ગૃહનું સંચાલન એકપક્ષીય રીતે કરે છે અને ઘણી વખત વિપક્ષી પક્ષના નેતાઓને બોલવાની પરવાનગી આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો છે, જે સંસદમાં તેમનો મૂળભૂત લોકશાહી અધિકાર છે.
2 ફેબ્રુઆરીના રોજ રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પર આભાર પ્રસ્તાવ પર રાહુલ ગાંધીને બોલવાની મંજૂરી ન આપવાનું ઉદાહરણ આપતાં, તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ કોઈ અલગ કેસ નથી પરંતુ વિપક્ષના નેતાને લગભગ હંમેશા લોકસભામાં બોલવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી.
3 ફેબ્રુઆરીના રોજ બજેટ સત્રમાંથી આઠ વિપક્ષી સાંસદોને મનસ્વી રીતે સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હોવાને બીજું કારણ ગણાવીને કહેવામાં આવ્યું છે કે આ સભ્યોને તેમના લોકશાહી અધિકારોનો ઉપયોગ કરવા બદલ સજા મળી રહી છે.
ત્રીજું કારણ એ છે કે 4 ફેબ્રુઆરીના રોજ, એક ભાજપના સાંસદને બે ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાનો સામે ખૂબ જ વાંધાજનક વ્યક્તિગત હુમલા કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને સ્થાપિત સંસદીય પરંપરાઓ અને શિષ્ટાચારના ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ સાંસદને એક પણ વાર ઠપકો આપવામાં આવ્યો ન હતો.
ભાજપના સાંસદ નિશિકાંત દુબેને આપવામાં આવેલી આવી મુક્તિ સામે ગંભીર વાંધો ઉઠાવતા, વિપક્ષે આરોપ લગાવ્યો છે કે અમારી વિનંતી છતાં આ ખાસ સાંસદ જે રીઢો ગુનેગાર છે તેની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહોતી.
નોટિસનું ચોથું કારણ વિપક્ષી મહિલા સાંસદો દ્વારા ગૃહમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર હુમલો કરવાની તૈયારી કરવાનો આરોપ અને તેને ખોટો ગણાવવાનો આરોપ આપવામાં આવ્યો છે.
કોંગ્રેસના મહિલા સાંસદો અંગે ગૃહમાં બિરલાની ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કરતા, નોટિસમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે- આ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સભ્યો સામે સ્પષ્ટપણે ખોટા આરોપો છે અને માનહાનિકારક છે.
રાહુલ ગાંધીએ સહી કેમ ન કરી ?
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ પર રાહુલ ગાંધીની સહી નથી અને આ સંદર્ભમાં કોંગ્રેસના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા એક બંધારણીય પદ છે અને તેથી સંસદીય ગરિમા અને શિષ્ટાચારને ધ્યાનમાં રાખીને, તેમણે સ્પીકર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર સહી કરી નથી.
આ નોટિસ પર ડિમ્પલ યાદવ સહિત અનેક સપા સાંસદોના હસ્તાક્ષર છે. અખિલેશ યાદવે પણ એ જ રીતે તેના પર હસ્તાક્ષર કરવાનું ટાળ્યું છે.
કોંગ્રેસના મતે નોટિસ આપતા પહેલા, કોંગ્રેસના મહાસચિવ કેસી વેણુગોપાલે વિરોધ પક્ષોની બેઠક પછી બિરલાને મળીને ટકરાવ ટાળવાનો છેલ્લો પ્રયાસ કર્યો હતો પરંતુ સ્પીકરે બજેટ ચર્ચા પહેલાં રાહુલ ગાંધીને બોલવાની મંજૂરી આપવાની વિપક્ષની માંગ સ્વીકારી ન હતી, ત્યારબાદ બપોરે 1.15 વાગ્યે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ રજૂ કરવામાં આવી હતી.
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર આગળ શું ?
નિયમો અનુસાર લોકસભા સચિવાલય અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની સૂચનાની તપાસ કરશે અને પછી તેને ગૃહમાં રજૂ કરશે. જો સૂચના નિયમો અનુસાર હોવાનું જાણવા મળે, તો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ ચર્ચા માટે ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવશે અને પછી મતદાન કરવામાં આવશે.
જોકે, પરંપરા મુજબ નોટિસ મળ્યા પછી સ્પીકર તેના અમલ સુધી ગૃહની ખુરશી પર બેસવાનું ટાળે છે અને તે મુજબ, મંગળવારે બજેટ ચર્ચા દરમિયાન ઓમ બિરલા પણ ખુરશી પર બેઠા ન હતા.
લોકસભામાં NDA પાસે બહુમતી છે તેથી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ બિરલાના પદ માટે ખતરો નથી. જોકે, તેનાથી સંસદમાં કડવાશ અને મુકાબલા વધુ તીવ્ર બનશે.
ત્રણ લોકસભા સ્પીકર - જીવી માવલંકર , હુકુમ સિંહ અને બલરામ જાખર - સામે અવિશ્વાસ દરખાસ્તો રજૂ કરવામાં આવી હતી પરંતુ તે ત્રણેય વખત નકારી કાઢવામાં આવી હતી.