Sonam Wangchuk Family Tree: NEET પેપર લીક અને પરીક્ષામાં થયેલી ગેરરીતિ સામે દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે. આ મુદ્દે શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ સાથે લદ્દાખના પ્રખ્યાત એન્જિનિયર, પર્યાવરણવિદ અને શિક્ષણવિદ સોનમ વાંગચુક છેલ્લા 19 દિવસથી ભૂખ હડતાળ પર બેઠા છે. ત્યારે જાણો સોનમ વાંગચુકના પરિવાર અને કારકિર્દી સહિત સંઘર્ષગાથાની સંપૂર્ણ માહિતી.
સોનમ વાંગચુકનો પરિવાર (Sonam Wangchuk Family Tree)
પિતા: સોનમ વાંગ્યાલ (ભૂતપૂર્વ રાજકારણી અને મંત્રી)
માતા: ત્સેરિંગ વાંગમો
પત્ની: પદ્મા અંગમો
પુત્ર: એક પુત્ર
બાળપણ: 9 વર્ષ સુધી શાળાએ ન જઈ શક્યા
સોનમ વાંગચુકનો જન્મ 1 સપ્ટેમ્બર 1966 ના રોજ લદ્દાખમાં અલ્ચી નજીક નાના ગામ ઉલેટોકપોમાં થયો. તેમના પિતા સોનમ વાંગ્યાલ એક નેતા હતા અને 1975માં જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારમાં મંત્રી પણ બન્યા હતા. જોકે, સોનમનું બાળપણ પડકારોથી ભરેલું હતું. ગામમાં શાળા ન હોવાથી તેઓ 9 વર્ષની ઉંમર સુધી અભ્યાસ ન કરી શક્યા. જોકે, તેમની માતા ત્સેરિંગ વાંગમોએ જ તેમને માતૃભાષામાં પ્રાથમિક શિક્ષણ આપ્યું હતું.
જ્યારે સોનમને ભણવા માટે શ્રીનગર મોકલવામાં આવ્યા, ત્યારે ભાષા ન આવડવાને કારણે તેમને 'મૂર્ખ' માનવામાં આવતા હતા, જેને તેઓ પોતાના જીવનનો સૌથી અંધકારમય સમય ગણાવે છે. આ પરિસ્થિતિથી કંટાળીને 1977માં તેઓ એકલા દિલ્હી આવી ગયા. બાદમાં તેમણે 1987માં NIT શ્રીનગરમાંથી મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગમાં B.Tech પૂર્ણ કર્યું.
શિક્ષણ અને પર્યાવરણ ક્ષેત્રે અનોખા ઈનોવેશન
- SECMOL સ્થાપના: 1988માં સ્ટુડન્ટ્સ એજ્યુકેશનલ એન્ડ કલ્ચરલ મૂવમેન્ટ ઓફ લદ્દાખ (SECMOL) ની સ્થાપના કરી, જ્યાં સરકારી શાળાઓમાં નાપાસ થયેલા બાળકોને પ્રાથમિકતા આપીને શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.
- કૃત્રિમ ગ્લેશિયર (આઈસ સ્તૂપ): નકામા અને વ્યર્થ પાણીને જમાવીને તેમણે કૃત્રિમ ગ્લેશિયર બનાવ્યા, જે ઉનાળામાં ખેડૂતોને પાણી પૂરું પાડે છે.
- શૂન્ય તાપમાનમાં ગરમ રહેતા મકાન: 2011માં ફ્રાન્સથી માટીની સ્થાપત્યકળાનો અભ્યાસ કર્યા બાદ સ્થાનિક માટી, પથ્થર અને લાકડાનો ઉપયોગ કરીને એવા મકાન બનાવ્યા જે માઈનસ 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસમાં પણ અંદરથી ગરમ રહે છે. સેનાના જવાનો માટે પણ તેમણે આવા હૂંફાળા ટેન્ટ બનાવ્યા છે.
- જેલમાં બનાવ્યું અનોખું AC: સપ્ટેમ્બર 2025 માં હિંસક પ્રદર્શન બાદ NSA હેઠળ જોધપુર જેલમાં બંધ હતા, ત્યારે તેમણે 25 ડિગ્રી તાપમાનવાળા બોરવેલના પાણીનો ઉપયોગ કરીને જેલની બેરેકોને શિયાળામાં ગરમ અને ઉનાળામાં ઠંડી રાખતી સિસ્ટમ ડિઝાઈન કરી હતી.
અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માનોથી પુરસ્કૃત થયા
બાળપણના ભાષાકીય સંઘર્ષમાંથી પ્રેરણા લઈને વાંગચુકે 9 અલગ-અલગ ભાષાઓ શીખી છે. લદ્દાખના સ્થાનિક પડકારોના નવીન ઉકેલ લાવવા બદલ 2025 સુધીમાં તેમને 15 થી વધુ પુરસ્કાર મળી ચૂક્યા છે. જેમાં 2018 નો પ્રતિષ્ઠિત 'રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ' અને સસ્ટેનેબલ આર્કિટેક્ચર માટેનો વૈશ્વિક પુરસ્કાર (2017) સામેલ છે. તાજેતરમાં 2025 માં ટાઈમ મેગેઝિને તેમને '100 મોસ્ટ ઇન્ફ્લુએન્શિયલ ક્લાઈમેટ લીડર્સ'ની 'ડિફેન્ડર્સ' શ્રેણીમાં પણ સામેલ કર્યા છે.
સોનમ વાંગચુકના રાજકીય સંઘર્ષ અને વિવાદ
પર્યાવરણ અને શિક્ષણ ઉપરાંત સોનમ વાંગચુક લદ્દાખના અધિકારો માટે પણ લડી રહ્યા છે. લદ્દાખને બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવાની અને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની માંગને લઈને તેમનો સ્થાનિક ગવર્નિંગ બોડી અને ભાજપ સાથે સીધો સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે.
આ જ વિવાદોને કારણે તાજેતરમાં લદ્દાખ પ્રશાસને તેમની અને તેમના પત્ની ગીતાંજલિ જે. આંગમો દ્વારા સ્થાપિત સંસ્થા HIAL નો પટ્ટો પણ રદ કરી દીધો છે. હાલમાં દેશભરમાં નીટની પરીક્ષાને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે સોનમ વાંગચુકના ઉપવાસ ધરણાં યુવાનો અને શિક્ષણ વ્યવસ્થા માટે તેમના સમર્પણને ફરી એકવાર ઉજાગર કરે છે.