RSS Centenary Celebration Nagpur: રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના 100 વર્ષ પૂરા થવાના ઉપલક્ષ્યમાં નાગપુરમાં આયોજિત ભવ્ય શતાબ્દી સમાપન સમારોહ અને વિજયાદશમી ઉત્સવમાં સરસંઘચાલક ડો. મોહન ભાગવતે દેશ અને દુનિયાના સમસામયિક મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ અને દીર્ઘદ્રષ્ટિપૂર્ણ વિચારો રજૂ કર્યા હતા. આ ગરિમામય સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે જાણીતા અખબાર 'દૈનિક જાગરણ' ના એડિટર ઇન ચિફ સંજય ગુપ્તા વિશેષ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સંઘના સ્થાપના દિન અને વિજયાદશમી પર્વ પર યોજાયેલો આ વાર્ષિક ઉત્સવ સંગઠનના ઇતિહાસમાં અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સમાન રહ્યો છે.
સમારોહને સંબોધતા સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે 'વંદે માતરમ્' ગાનથી લઈને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), OTT પ્લેટફોર્મ્સના નિયંત્રણ અને યુવાધન પચી રહી રહેલા નશાની સમસ્યા જેવા ગંભીર વિષયો પર ખુલીને વાત કરી હતી.
વંદે માતરમ્ ગાનમાં કોઈ સંકોચ કે વિરોધ ન હોવો જોઈએ: મોહન ભાગવત
વંગ-ભંગના વિભાજનકારી ષડ્યંત્રને પરાસ્ત કરનાર 'વંદે માતરમ્' ગાન વિશે વાત કરતા મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે આ રાષ્ટ્રગીત આજે પણ દેશવાસીઓમાં એકતાની પ્રેરણા આપવા માટે એટલું જ સશક્ત છે. ભારતની માતૃભૂમિ પ્રત્યેની ભક્તિના પ્રતીક સમાન આપણા આ રાષ્ટ્રગીતને ગાવવામાં કોઈ પણ પ્રકારનો સંકોચ કે વિરોધ ન હોવો જોઈએ. તેને હંમેશાં સ્વાભિમાન અને ઉચ્ચ કંઠથી ગાવું જોઈએ.
તેમણે હિન્દુ સમાજની સંવાદિતા અને સમાવેશક સ્વભાવ પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે, સંગઠિત અને બળસંપન્ન હિન્દુ સમાજની વાત કરવી કે તેના માટે કાર્ય કરવું એ સર્વ-પંથ સમભાવ કે રાષ્ટ્રની ભાવનાત્મક એકાત્મકતા વિરુદ્ધ નથી. આપણી પેઢી દર પેઢી મળેલા આ સંસ્કારો જ વ્યક્તિને સમાજ અને માનવતાના રક્ષણ માટે પોતાના પ્રાણની બાજી લગાવી દેવાની પ્રેરણા આપે છે.
આંદોલન હંમેશાં સમાધાન માટે હોવું જોઈએ
દેશમાં ચાલતા વિભિન્ન આંદોલનો અને લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયા વિશે બોલતા સરસંઘચાલકે કહ્યું કે ભારત વિકાસના પંથે આગળ વધી રહ્યો છે, પરંતુ જ્યાં સુધી વિકાસ સંપૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સમસ્યાઓ રહેવાની જ છે. પ્રજાતંત્રમાં સમસ્યાઓના કારણે આંદોલનો પણ થાય છે, પરંતુ આંદોલનનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય હંમેશાં સમસ્યાનું રચનાત્મક સમાધાન શોધવાનો હોવો જોઈએ. આપણી કોઈપણ કૃતિથી સમાજમાં અનબન, દ્વેષ કે અસંતુલન પેદા ન થવું જોઈએ.
દુનિયાભરમાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતાનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું કે ફ્રાન્સ, અલ્બાનીયા, બાંગ્લાદેશ અને નેપાળમાં જે કંઈ પણ ઘટિત થયું તે એક સુઆયોજિત ષડ્યંત્રનો ભાગ છે. 'રિજીમ ચેન્જ' ના નામે આખી દુનિયામાં જે ગતિવિધિઓ ચાલી રહી છે તેનાથી આજે પ્રગતિશીલ દેશો પણ ચિંતિત અને ત્રસ્ત છે. સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ અને વીર સાવરકરના બલિદાનને યાદ કરતા તેમણે કહ્યું કે દેશ સાથેનો તેમનો સંબંધ કોઈ સોદા કે કરાર પર આધારિત નહોતો, પરંતુ તે ભારત માતા પ્રત્યેનો શરતો વિનાનો પવિત્ર આત્મીયતા અને સમર્પણનો ભાવ હતો.
એઆઈના યુગમાં નૈતિક અનુશાસન અનિવાર્ય
આજના આધુનિક ટેકનોલોજી યુગ વિશે ચેતવણી આપતા મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે જો ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ યોગ્ય નૈતિક શિસ્ત વિના કરવામાં આવે તો તે મહાવિનાશનું કારણ બની શકે છે. ભારતનો પ્રાચીન સનાતન વિચાર સમગ્ર વિશ્વને એક પરિવાર માને છે અને વિકાસનું સંતુલિત તેમજ એકાત્મક મોડેલ રજૂ કરે છે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્ઞાન અને ટેકનોલોજી માત્ર એક સાધન છે, પરંતુ સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ છે કે આપણે તેનો ઉપયોગ કઈ દિશામાં અને કેટલા વિવેક સાથે કરીએ છીએ. નવી પેઢીને આ જવાબદારી સંભાળવા માટે તૈયાર કરવી પડશે.
ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સ પર નિયંત્રણ અને નશાની સમસ્યા પર ચિંતા
આજની યુવા પેઢી પર ડિજિટલ માધ્યમોની અસરો વિશે વાત કરતા સરસંઘચાલકે જણાવ્યું કે સોશિયલ મીડિયા અને વિવિધ ઓટીટી (OTT) પ્લેટફોર્મ્સ પર ઉપલબ્ધ સામગ્રી વિવેક વિના ગ્રહણ કરવાથી તેના નકારાત્મક પ્રભાવો જોવા મળી રહ્યા છે. અનેક દેશોએ આના દુષ્પરિણામોથી બચવા માટે યોગ્ય નિયંત્રણો અને શિસ્ત લાગુ કર્યા છે. આપણા દેશમાં પણ ખાસ કરીને ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સને લઈને સમાજમાં આ પ્રકારના નિયંત્રણની આવશ્યકતા અનુભવાઈ રહી છે, જેના પર શાસન અને પ્રશાસને ગંભીરતાથી વિચાર કરવો જોઈએ.
આ ઉપરાંત, તેમણે યુવા વર્ગમાં વધી રહેલી નશીલી દવાઓની લત (નશો) ને એક ગંભીર રાષ્ટ્રીય સમસ્યા ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે આના નિવારણ માટે માત્ર પ્રશાસન નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજે સમયસર એક થઈને સક્રિય પગલાં લેવા પડશે. નવી પેઢીમાં સાચા સંસ્કારોનું સિંચન કરવું એ વર્તમાન અભિભાવક પેઢીની મુખ્ય જવાબદારી છે.
સમાપનમાં તેમણે જણાવ્યું કે ભાષા, જાતિ કે પંથ પ્રત્યે લગાવ હોઈ શકે છે, પરંતુ રાષ્ટ્રનિષ્ઠા અને કર્તવ્યબોધ હંમેશાં સર્વોચ્ચ હોવા જોઈએ. સંઘ છેલ્લા 100 વર્ષોથી ભારતની સાંસ્કૃતિક અસ્મિતા અને સ્વ-બોધને જગાડવાનું કાર્ય કરી રહ્યો છે.