PM Modi Putin Meeting: BRICS સમિટ અગાઉ નવી દિલ્હીના પ્રતિષ્ઠિત ભારત મંડપમ ખાતે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ હતી. આ મુલાકાત માત્ર રાજકીય કે વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણથી જ નહીં, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના સદીઓ જૂના સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાના હેતુથી પણ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થવા જઈ રહી છે.
દોસ્તીની હૂંફ અને 'તમિલ વેદ'ની ખાસ ભેટ
બેઠકની શરૂઆતમાં જ બંને વિશ્વ નેતાઓ વચ્ચેની ગાઢ મિત્રતા સ્પષ્ટ જોવા મળી હતી. પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન એકબીજાને ઉષ્માભેર ગળે મળ્યા હતા. આ પ્રસંગને વધુ ખાસ બનાવતા પીએમ મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ પુતિનને મહાન તમિલ સંત અને કવિ તિરુવલ્લુવર દ્વારા રચિત 'તિરુક્કુરલ' (Thirukkural) પુસ્તકનું રશિયન સંસ્કરણ ભેટમાં આપ્યું હતું.
શું છે તિરુક્કુરલ?
લગભગ 2000 વર્ષ જૂના આ પવિત્ર ગ્રંથને 'તમિલ વેદ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પીએમ મોદીએ પુતિનને આ પુસ્તકનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું કે, તેમાં માનવ જીવનના શ્રેષ્ઠ મૂલ્યોનું વર્ણન છે અને આ ભેટ બંને દેશો વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સેતુને વધુ મજબૂત બનાવવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવશે.
મોદી-પુતિન બેઠકના મુખ્ય એજન્ડા અને મોટા નિર્ણયો
આ શિખર વાર્તામાં બંને નેતાઓએ આગામી દાયકા માટેના રોડમેપ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. જેના મુખ્ય અંશો નીચે મુજબ છે:
$100 બિલિયનનો મહત્વાકાંક્ષી વેપાર લક્ષ્યાંક
વર્ષ 2030 સુધીમાં બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપારને 100 અબજ અમેરિકન ડોલર સુધી પહોંચાડવાનો ઐતિહાસિક સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો છે.
ઔદ્યોગિક અને ટેકનિકલ સહયોગ
ભારતમાં INNOPROM (ઇનોપ્રોમ) મારફતે રશિયા સાથે ઔદ્યોગિક ભાગીદારી વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સાથે જ, રેલવે સેક્ટર અને ટનલિંગ (બોગદા નિર્માણ)માં બંને દેશો એકબીજાની ટેકનોલોજીનો લાભ લેશે.
સ્ટીલ અને વ્યાપારી તકો
સ્ટીલ વેલ્યુ ચેનનો વિકાસ કરવો અને ભારતીય ઉદ્યોગો માટે રશિયન બજારમાં વધુ B2B (બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ) તકો ઊભી કરવી.
ઊર્જા અને સિવિલ ન્યૂક્લિયર ડીલ
નાગરિક પરમાણુ કરાર અંતર્ગત ન્યૂક્લિયર ફ્યુઅલ સાયકલ અને લાઇફ સાયકલ સપોર્ટ સહિતની ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવાની પ્રતિબદ્ધતા.
સ્કીલ્ડ લેબર મોબિલિટી
રશિયામાં શ્રમની અછતને પહોંચી વળવા ભારતીય કુશળ કામદારો (Skilled workforce) માટે મોબિલિટી વધારવા પર સહમતિ.
ખનિજ અને ખાતર
ક્રિટિકલ મિનરલ્સમાં સહયોગ અને ખાતર (Fertilizer) ક્ષેત્રે 'સ્ટ્રેટેજિક જોઈન્ટ વેન્ચર' (JV) પ્રોજેક્ટ્સ મારફતે સપ્લાય ચેન અકબંધ રાખવી.
વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે આ સમિટ કેમ મહત્વની છે?
દિલ્હીમાં આ સમિટ એવા સમયે યોજાઈ રહી છે જ્યારે આખી દુનિયા અનેક સંકટોમાંથી પસાર થઈ રહી છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર, પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ (ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઉભા થયેલા પડકારો) અને અમેરિકામાં બદલાતી વેપાર-ટેરિફ નીતિઓની આર્થિક અસરો વચ્ચે ભારત અને રશિયાની આ મજબૂત ભાગીદારી વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે એક મોટો સંદેશ છે.
BRICS: ગ્લોબલ સાઉથનો બુલંદ અવાજ
હવે BRICS માત્ર પાંચ દેશો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું. નવા વિસ્તરણ બાદ તેમાં કુલ 11 સભ્ય દેશો સામેલ થઈ ચૂક્યા છે:
બ્રાઝિલ, ચીન, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઈરાન, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE).
બ્રિક્સની વર્તમાન તાકાત
- વિશ્વની કુલ વસ્તીના લગભગ 49.5% લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ.
- વૈશ્વિક જીડીપી (GDP)માં 40% હિસ્સો.
- દુનિયાના કુલ વેપારમાં 26%ની ભાગીદારી.
આજના સમયમાં ભૌગોલિક-રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ અને ક્લાઇમેટ ચેન્જના સંકટ વચ્ચે, બ્રિક્સમાં ભારતનું નેતૃત્વ 'ગ્લોબલ સાઉથ' (વિકાસશીલ અને ગરીબ દેશો)ના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને પશ્ચિમી દેશોના દબદબાવાળી વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં જરૂરી સુધારા લાવવાની દિશામાં એક ઐતિહાસિક કદમ બની રહેશે.