Kedarnath Yatra 2026 Record: વિશ્વપ્રસિદ્ધ એકાદશ જ્યોતિર્લિંગોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બાબા કેદારનાથ ધામમાં આ વર્ષની યાત્રા આર્થિક અને શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા—બંને દ્રષ્ટિએ ઐતિહાસિક સાબિત થઈ છે. હિમાલયના દુર્ગમ અને વિષમ ભૌગોલિક વાતાવરણ, અણધાર્યા વરસાદ અને કુદરતી આપત્તિઓ છતાં ભક્તોની આસ્થા ડગમગી નથી. આ વર્ષે 205 દિવસ સુધી ચાલેલી આ ધાર્મિક યાત્રા દરમિયાન 19 લાખ 22 હજારથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ બાબા કેદારના ચરણોમાં શિશ નમાવ્યું છે, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો રેકોર્ડ છે.
આ ભારે જનમેદનીને કારણે ધામની આસપાસના સ્થાનિક વેપારીઓથી લઈને પરિવહન સેવાઓ સાથે જોડાયેલા નાના-મોટા કારોબારીઓ પર બાબાની કૃપા વરસી છે. વિવિધ પરિવહન સેવાઓ અને કપાટ વ્યવસ્થામાંથી આ વર્ષે ₹250 કરોડથી વધુનો કુલ કારોબાર નોંધાયો છે.
યાત્રાની સફર: શરૂઆતથી લઈને કપાટ બંધ થવા સુધી
22 એપ્રિલના રોજ કપાટ ખોલવામાં આવ્યા ત્યારે પ્રથમ જ દિવસે 25,000થી વધુ ભક્તો દર્શનાર્થે પહોંચ્યા હતા. શરૂઆતના દોઢ મહિના સુધી દરરોજ સરેરાશ 20,000 થી 25,000 યાત્રિકોની સતત અવરજવર રહી હતી.
વરસાદી સિઝન દરમિયાન વાદળ ફાટવા અને ભૂસ્ખલન (Landslides) જેવી આપત્તિઓના કારણે યાત્રા કેટલાક દિવસો માટે સ્થગિત પણ કરવી પડી હતી.
ઓક્ટોબરમાં યાત્રિકોનો ધસારો
ચોમાસા બાદ ઓક્ટોબર મહિનામાં વાતાવરણ ચોખ્ખું થતાં જ ફરીથી શ્રદ્ધાળુઓનો ધસારો વધ્યો હતો અને દરરોજ સરેરાશ 8,000 જેટલા યાત્રિકો કેદારનાથ પહોંચવા લાગ્યા હતા.
છેલ્લા 4 વર્ષમાં શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યાનો ચાર્ટ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના આંકડા દર્શાવે છે કે કોરોના કાળ બાદથી કેદારનાથ ધામ તરફ શ્રદ્ધાળુઓનો પ્રવાહ સતત વધી રહ્યો છે-
| વર્ષ | દર્શન કરનાર શ્રદ્ધાળુઓની એકંદર સંખ્યા |
| 2023 | 19,57,850 |
| 2024 | 16,52,076 |
| 2025 | 17,68,795 |
| 2026 | 19,22,138 (રેકોર્ડ સ્તર) |
સ્થાનિક રોજગારી અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં થયેલો કારોબાર
યાત્રા માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું કેન્દ્ર નથી રહી, પરંતુ સ્થાનિક પહાડી અર્થતંત્રનો મુખ્ય આધારસ્તંભ બની છે.
ઘોડા-ખચ્ચર સેવા: ₹100 કરોડથી વધુ
નોંધણી: જિલ્લા પંચાયત અને પશુપાલન વિભાગ દ્વારા આશરે 8,000 ઘોડા-ખચ્ચરોનું રજીસ્ટ્રેશન કરી લાયસન્સ આપવામાં આવ્યા હતા.
લાભાર્થી: 4 લાખથી વધુ યાત્રિકોએ પહાડી રસ્તાઓ પર ઘોડા-ખચ્ચરનો ઉપયોગ કરીને યાત્રા પૂર્ણ કરી.
કમાણી: આ વ્યવસાયમાંથી સ્થાનિક માલિકો અને ઓપરેટરોને આશરે ₹100 કરોડ (1 અબજ)નો વેપાર મળ્યો.
ડંડી-કંડી અને પાલખી સેવા: ₹46.32 કરોડ
નોંધણી: શારીરિક રીતે અશક્ત, વૃદ્ધ અને બાળકો માટે 9,000થી વધુ ડંડી-કંડી મજૂરોનું રજીસ્ટ્રેશન કરાયું હતું.
લાભાર્થી: 34,000 શ્રદ્ધાળુઓએ 'કંડી' અને 40,000 શ્રદ્ધાળુઓએ 'ડંડી/પાલખી'ની સેવા લીધી.
જિલ્લા પંચાયતની આવક: આ સેવા દ્વારા ₹46.32 કરોડનો કારોબાર થયો, જેમાંથી રજીસ્ટ્રેશન, ચલાણ અને ટોકન ફી પેટે જિલ્લા પંચાયતને ₹3.44 કરોડની શુદ્ધ આવક થઈ.
હેલિકોપ્ટર સેવા: ₹100 કરોડ
ઓપરેશન: ગુપ્તકાશી, ફાટા અને શેરસી એમ 3 મુખ્ય ટેક-ઓફ સ્થળો સહિત કુલ 8 સ્થાનો પરથી હેલી સેવાઓ ચલાવવામાં આવી હતી.
ઉડાન: 12,490 જેટલી શટલ ફ્લાઈટ્સ દ્વારા 1.25 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ હવાઈ માર્ગે સરળતાથી દર્શન કર્યા.
કારોબાર: હેલી કંપનીઓ અને એજન્સીઓએ કુલ મળીને આશરે ₹100 કરોડનો વ્યવસાય કર્યો.
સોનપ્રયાગ-ગૌરીકુંડ શટલ સેવા: ₹15 કરોડ
વ્યવસ્થા: ગૌરીકુંડ ખાતે પાર્કિંગની મર્યાદિત જગ્યા હોવાથી વહીવટીતંત્ર દ્વારા સોનપ્રયાગથી ગૌરીકુંડ વચ્ચે વિશેષ શટલ વાહનો ચાલે છે.
નોંધણી: પરિવહન વિભાગે 200થી વધુ ટેક્સી/મેક્સ વાહનોનું રજીસ્ટ્રેશન કર્યું હતું.
કમાણી: આ નાના માર્ગ પરના પરિવહનથી ₹15 કરોડનો કારોબાર થયો.
વહીવટીતંત્ર અને મંદિર સમિતિનું નિવેદન
બદરી-કેદાર મંદિર સમિતિના અધ્યક્ષ હેમંત દ્વિવેદીએ જણાવ્યું હતું કે- આ વર્ષની યાત્રા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ છે. વાતાવરણના પડકારો હોવા છતાં રેકોર્ડબ્રેક ભક્તો આવ્યા તે બાબાની અસીમ કૃપા છે. આગામી વર્ષે યાત્રાળુઓ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રોકાણ અને સુરક્ષા ક્ષેત્રે વધુ સુધારા કરીને યાત્રાને વધારે દિવ્ય અને ભવ્ય સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.
બુધવારે વિધિવત પૂજા-અર્ચના બાદ ધામના કપાટ શિયાળા માટે બંધ કરવામાં આવ્યા છે. યાત્રા પૂર્ણ થતાં જ સ્થાનિક હોટેલ માલિકો, લોજ સંચાલકો, રેસ્ટોરન્ટ માલિકો અને પહાડી વિસ્તારના નાના વેપારીઓમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે.