Justice Bhuyan on Voter Rights: દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ ઉજ્જવલ ભુઈયા (Justice Ujjal Bhuyan) દ્વારા લોકશાહી અને નાગરિકોના મતાધિકારને લઈને અત્યંત કડક અને મહત્ત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરવામાં આવી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે લાખો નાગરિકોને તેમના મતદાનના અધિકારથી વંચિત રાખવાની (Disenfranchise કરવાની) કોઈપણ પ્રક્રિયા અંતર્ગત મનસ્વી (Arbitrary) હોય છે અને તે બંધારણીય વ્યવસ્થા પર સીધો પ્રહાર છે.
'મતદાનનો અધિકાર એ નાગરિકતાનો શ્વાસ છે'
જસ્ટિસ ભુઈયાએ પોતાના સંબોધનમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતીય નાગરિકના વ્યક્તિત્વમાંથી મતદાનનો અધિકાર અથવા મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ હોવાનો હક છૂટો પાડી શકાય નહીં. જો આવું કરવામાં આવે તો તે "શરીરમાંથી આત્મા કાઢી લેવા" સમાન છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતીય નાગરિકોનો આ અધિકાર બ્રિટિશ ગુલામી સામે લડાયેલી લાંબી લડાઈ અને બલિદાનોનું પરિણામ છે. બંધારણની કલમ 326 (Article 326) સાથે કોઈ ચેડાં કરી શકાય નહીં. "કોઈપણ સત્તા કે સત્તાધીશ આવું કરી શકે નહીં અને કોઈ અદાલત તેને માફ કરી શકે નહીં. કાયદાથી ઉપર કોઈ નથી," તેવી સ્પષ્ટ ચેતવણી તેમણે આપી હતી.
કલમ 14 અને 326નું ઉલ્લંઘન
જસ્ટિસ ભુઈયાએ જણાવ્યું હતું કે જથ્થાબંધ કે મોટા પાયે નાગરિકોને મતાધિકારથી વંચિત રાખવાની કોઈપણ કાર્યવાહી ભારતીય બંધારણની કલમ 14 (સમાનતાનો અધિકાર) અને કલમ 326 (મતદાનનો અધિકાર)નું સીધું ઉલ્લંઘન સાબિત થાય છે.
મતદાર યાદીમાંથી નામ કમી કરવા બાબતે તેમણે કડક વલણ અપનાવતા કહ્યું કે, મૃત્યુ પામેલા મતદારો સિવાય કોઈપણ નાગરિકનું નામ યોગ્ય નોટિસ આપ્યા વગર અને સુનાવણીની તક આપ્યા વગર મતદાર યાદીમાંથી રદ કરી શકાય નહીં.
લોકશાહીમાં નાગરિક કરતાં મોટું કોઈ પદ નથી અને મતદાનના અધિકાર વગર નાગરિકની કિંમત શું હોઈ શકે, તેવો સવાલ પણ તેમણે ઉઠાવ્યો હતો.
સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રહ અને બંધારણીય મૂલ્યોની રક્ષા
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દેશમાં ચૂંટણી સુધારાઓ, મતદાર યાદીઓની ચકાસણી અને તે સંબંધિત વિવાદો ચાલી રહ્યા છે. ન્યાયતંત્ર તરફથી નાગરિકોના મૂળભૂત બંધારણીય અધિકારોની સુરક્ષા માટે કરવામાં આવેલી આ ટકોર ભારતીય લોકશાહીના માળખાને મજબૂત કરવા માટે અત્યંત સીમાચિહ્નરૂપ માનવામાં આવી રહી છે.