આશા છે કે, દિલ્હી-એનસીઆર અને ઉત્તર ભારતના અન્ય શહેરોમાં પ્રદૂષણ વિરોધી એજન્સીઓ, સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પોલીસ સુપ્રીમ કોર્ટના આ અવલોકનને ગંભીરતાથી લેશે કે પ્રદૂષણનું મુખ્ય કારણ વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો છે.
દિલ્હી-એનસીઆરમાં ભારે ટ્રાફિક જામ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રશ્ન, કે પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, તેનો અધિકારીઓ પાસે ભાગ્યે જ કોઈ નક્કર જવાબ છે, કારણ કે તમામ પગલાં છતાં, ઉત્તર ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે.
દુર્ઘટના એ છે કે જ્યારે લોકો પોતાનો સૌથી મોટો તહેવાર ઉજવવા જઈ રહ્યા છે, ત્યારે તેઓ ઝેરી હવા સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે. દિવાળી, જ્યારે ગરીબોને રોજીરોટી કમાવવાની વધારાની તક મળે છે, તે માત્ર ટ્રાફિક જામથી જ નહીં પરંતુ જીવલેણ પ્રદૂષણના સંપર્કમાં પણ આવે છે.
અન્ય લોકો પણ આ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં પરિસ્થિતિ ઉત્તર ભારતના બાકીના ભાગોમાં સમાન છે. હવે, ઉત્તર ભારતના નાના શહેરો પણ પ્રદૂષણથી ગ્રસ્ત છે. આવું એટલા માટે થઈ રહ્યું છે કારણ કે, પ્રથમ, બધા પ્રદૂષણ વિરોધી પગલાં એકસાથે લાગુ કરવામાં આવતા નથી, અને બીજું, જ્યારે હવા ઝેરી બની જાય છે ત્યારે જ ચેતવણીઓ આપવામાં આવે છે.
વાહનોનો ધુમાડો, પરાળી બાળવી, કચરો બાળવો અને રસ્તાઓ અને બાંધકામ સ્થળો પરથી ઉડતી ધૂળ પર નિયંત્રણનો અભાવ પ્રદૂષણના મુખ્ય કારણો છે.
ટ્રાફિક જામ જેવા પ્રદૂષણના મુખ્ય કારણોને સંબોધવામાં આટલી બેદરકારી શા માટે છે તે સમજવું મુશ્કેલ છે. અસંખ્ય અભ્યાસો દર્શાવે છે કે વાહનોનું ઉત્સર્જન વાયુ પ્રદૂષણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે વાહનો ધીમે ધીમે ચાલે છે, ત્યારે તે વધુ હાનિકારક ઉત્સર્જન કરે છે.
સમસ્યા એ છે કે ઉત્તર ભારતના લગભગ દરેક શહેર ટ્રાફિક જામથી પીડાય છે. ટ્રાફિક જામનું મુખ્ય કારણ રસ્તાઓ પરનું અતિક્રમણ છે. ફૂટપાથ કાં તો અસ્તિત્વમાં નથી અથવા, જો અસ્તિત્વમાં છે, તો તેને દુકાનોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવ્યા છે.