SCO Islamabad Meeting: ભારત પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં 28 થી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાનારી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) ના રાષ્ટ્રીય સંયોજકોની (National Coordinators) મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં હાજરી આપશે. દ્વિપક્ષીય તણાવ વચ્ચે પણ ભારતે આ પ્રાદેશિક સંગઠન સાથેનું પોતાનું કૂટનીતિક જોડાણ જાળવી રાખ્યું છે.
બેઠકના મુખ્ય એજન્ડા અને ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ
સરકારી સૂત્રોને ટાંકીને બહાર આવેલા અહેવાલો મુજબ, આ ત્રણ દિવસીય બેઠકમાં પાકિસ્તાનના અધ્યક્ષપદ હેઠળ યોજાનારા વિવિધ કાર્યક્રમોના કેલેન્ડરને અંતિમ મંજૂરી મળવાની પૂરતી અપેક્ષા છે. આ તમામ આયોજનો આવનારી 'કાઉન્સિલ ઓફ હેડ્સ ઓફ સ્ટેટ' (CHS) સમિટની તૈયારીઓનો ભાગ છે. આ શિખર સંમેલન માટે ઇસ્લામાબાદ ટૂંક સમયમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત યુરેશિયન જૂથના તમામ સભ્ય દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને સત્તાવાર નિમંત્રણ મોકલશે.
આ બેઠકમાં ભારત તરફથી રાષ્ટ્રીય સંયોજક આલોક ડિમરી હાજરી આપે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, છેલ્લા એક દાયકાથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો થઈ નથી, છતાં બંને દેશોના અધિકારીઓ SCO સંબંધિત મંચો અને પ્રવૃત્તિઓ માટે એકબીજાના દેશની મુલાકાત લેતા રહ્યા છે. અગાઉ 2024માં ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પણ SCO ના સરકારના વડાઓની બેઠક માટે પાકિસ્તાનની મુલાકાત લીધી હતી.
SCO કાર્યક્રમોમાં ભારતની ભૂમિકા અને નીતિ
વર્ષ 2017માં SCOના પૂર્ણકાલીન સભ્ય બન્યા પછી ભારતે તેના તમામ મંચોમાં સક્રિય ભાગીદારી નોંધાવી છે. રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોની સમિટમાં વડાપ્રધાન મોદી અને સરકારના વડાઓની બેઠકમાં વિદેશ મંત્રી દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સાર્ક (SAARC)થી અલગ રાખીને ભારતે SCO સાથેના સંબંધોને પાકિસ્તાન સાથેના પોતાના દ્વિપક્ષીય મતભેદોથી દૂર રાખ્યા છે.
સાથે જ, ભારતે આ મંચ પર સતત સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આતંકવાદ, ઉગ્રવાદ અને અલગતાવાદનો સામનો કરવો એ SCO ની સ્થાપનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હતો. આ ઉપરાંત, ભારતે તમામ દેશોની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાના સન્માનની શરતે જ કનેક્ટિવિટી પહેલોને સમર્થન આપ્યું છે.
શું પીએમ મોદી પાકિસ્તાન જશે?
સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આવતા વર્ષે ઇસ્લામાબાદમાં યોજાનારી શિખર પરિષદમાં ભાગ લેવા જશે? પાકિસ્તાનની મુલાકાત લેવા અંગે ભારતની અનિચ્છાને કારણે અગાઉ પણ સાર્ક શિખર સંમેલન અટકી પડ્યું છે. ભારતીય અધિકારીઓના મતે, જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદ પારના આતંકવાદ અને પોતાની ધરતી પર સક્રિય UN દ્વારા પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠનો સામે નક્કર, દ્રશ્યમાન અને અપરિવર્તનીય પગલાં ન ભરે, ત્યાં સુધી પરિસ્થિતિમાં કોઈ બદલાવ શક્ય નથી. તાજેતરમાં જ કેન્દ્ર સરકારે પાકિસ્તાન સાથે કોઈપણ પ્રકારની 'ટ્રેક-2' (Track 2) વાટાઘાટોમાં સામેલ હોવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો.