China Bangladesh Propaganda: સોશિયલ મીડિયા પર ભારતને બદનામ કરવા માટે ચીન દ્વારા એક નવું પ્રોપેગેન્ડા હાથ ધરવામાં આવ્યું હોવાની માહિતી સામે આવતાં જ ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આકરા શબ્દોમાં સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકાની ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં વીડિયો બનાવી તેને ભારતની ગંદકી અને ગરીબી તરીકે દર્શાવતા ચાઈનીઝ વીલોગર્સ સામે કડક પગલાં લેવા માટે ભારતે બાંગ્લાદેશી સત્તાધીશોને તાકીદ કરી છે.
સાપ્તાહિક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જેસવાલે જણાવ્યું હતું કે, "અમે આ મામલે વિવિધ મીડિયા રિપોર્ટ્સ જોયા છે. કોઈપણ દેશની છબીને વિકૃત કરીને રજૂ કરવાના આવા પ્રયાસો ખૂબ જ ખેદજનક છે. વિદેશી તત્વોને રોકીને ભારત વિશે ખોટા આખ્યાનો ફેલાવનારાઓ પોતાની જ વિશ્વસનીયતા ગુમાવી રહ્યા છે. અમે સંબંધિત અધિકારીઓને વિનંતી કરીએ છીએ કે આવા નકારાત્મક તત્વો સામે ત્વરિત કાર્યવાહી કરવામાં આવે."
ઢાકામાં કેવી રીતે ચાલે છે આ ભારત વિરોધી ખેલ?
સ્થાનિક અહેવાલો મુજબ, 150થી વધુ ચાઈનીઝ નાગરિકો ઢાકાના ઉત્તરા સેક્ટર-12 અને ટેકપારા જેવા ગરીબ વિસ્તારોમાં બે-બે મોબાઈલ સાથે ફરી રહ્યા છે. તેઓ કલાકો સુધી લાઈવસ્ટ્રીમ કરીને ભારતની રહેણીકેહણી, સ્વચ્છતા અને ખાણીપીણી પર અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ કરે છે.
આ વિડિયોઝ ચીનના ડોયિન (Douyin) અને વીચેટ જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ કરીને તેઓ લાખો રૂપિયાની કમાણી પણ કરી રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, સ્થાનિક લોકોની પરવાનગી વગર તેમના ઘરોમાં ઘૂસીને શૂટિંગ કરવાના કારણે સ્થાનિક નાગરિકોમાં પણ ભારે રોષ અને અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોશિયલ મીડિયા પર (મુખ્યત્વે ચીની પ્લેટફોર્મ્સ જેવા કે Douyin અને WeChat પર) કેટલાક વિડિયો ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યા હતા. આ વિડિયોમાં બાંગ્લાદેશની રાજધાની ઢાકાના અત્યંત ગરીબ અને ઝૂંપડપટ્ટી ધરાવતા વિસ્તારોનું શૂટિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.
પરંતુ વિવાદ એ વાતનો છે કે ચીની બ્લોગર્સ (Vloggers) અને લાઈવસ્ટ્રીમર્સ આ વિડિયો શૂટ કરીને તેને ભારત અને નવી દિલ્હીની વાસ્તવિક સ્થિતિ તરીકે દર્શાવી રહ્યા હતા. વિડિયો દરમિયાન તેઓ ભારતની રહેણીકહેણી, સ્વચ્છતા, ખાનપાન અને ગરીબી પર અત્યંત અપમાનજનક અને નકારાત્મક ટિપ્પણીઓ કરી રહ્યા હતા.
વિદેશ મંત્રાલય (MEA)નો કડક વિરોધ
સાપ્તાહિક પ્રેસ બ્રીફિંગ દરમિયાન ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જેસવાલે આ સમગ્ર મામલે ભારત સરકારનો પક્ષ મૂક્યો હતો-
સંગઠિત પ્રોપેગેન્ડાની નિંદા: ભારતે તેને ચીની નાગરિકો દ્વારા ચલાવવામાં આવતું એક આયોજિત અને વિરોધી ઝુંબેશ ગણાવ્યું.
છબી ખરડવાનો પ્રયાસ: કોઈપણ દેશની છબીને વિકૃત (Distorted) કરીને રજૂ કરવાના આવા પ્રયાસોને ભારતે અત્યંત ખેદજનક અને દૂષિત ગણાવ્યા.
વિશ્વસનીયતા પર સવાલ: વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે ખોટા આખ્યાનો (Fake Narratives) ફેલાવવા માટે નાણાં કે તત્વોનો ઉપયોગ કરવાથી આ કારસા પાછળ રહેલા લોકોની જ વિશ્વસનીયતા ખતમ થાય છે.
બાંગ્લાદેશને અપીલ
ભારતે બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક સત્તાધીશો અને સંબંધિત અધિકારીઓને આગ્રહ કર્યો છે કે ઢાકાની ધરતી પરથી ભારત વિરોધી ષડયંત્ર રચતા આવા ચાઈનીઝ નાગરિકો સામે ત્વરિત અને આકરી કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
ઢાકામાં ચીની બ્લોગર્સની પ્રવૃત્તિ: ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ
બાંગ્લાદેશના અગ્રણી સમાચાર પત્ર પ્રોથમ અલો (Prothom Alo)ના રિપોર્ટ મુજબ આ સમગ્ર રેકેટનો પર્દાફાશ થયો છે. ઢાકાના ઉત્તરા સેક્ટર-12 અને તેની આસપાસના ટેકપારા વિસ્તારમાં આ પ્રવૃત્તિ સૌથી વધુ સક્રિય છે.
સ્થાનિક રહેવાસીઓના અંદાજ મુજબ 150 થી વધુ ચીની નાગરિકો આ વિસ્તારમાં સક્રિયપણે વિડિયો શૂટિંગ અને લાઈવસ્ટ્રીમિંગ કરી રહ્યા છે. સઆ બ્લોગર્સ હાથમાં બે-બે સ્માર્ટફોન લઈને ગલીઓમાં ફરે છે, કલાકો સુધી લાઈવસ્ટ્રીમ કરે છે અને ગરીબ લોકોની પરવાનગી વગર તેમના ઘરોમાં ઘૂસી જાય છે.
આની પાછળનો હેતુ અને કમાણીનું મોડલ
કમાણી અને પ્રોડક્ટ પ્રમોશન: એક ચીની નાગરિક (ફાંગયુ)ના જણાવ્યા મુજબ, આ લાઈવસ્ટ્રીમ વીચેટ (WeChat) પર ચીની પ્રોડક્ટ્સના સેલ્સ અને પ્રમોશન માટે કરવામાં આવે છે.
સોશિયલ મીડિયા મોનેટાઈઝેશન: બાંગ્લાદેશી ગાઈડ રિતુ અખ્તરના જણાવ્યા મુજબ, ચીનના લોકલ પ્લેટફોર્મ ડૉયિન (Douyin - ચીની ટિકટોક) પર આ પ્રકારના વિવાદિત અને ગરીબી દર્શાવતા વીડિયો મૂકીને વધુ વ્યુઝ મેળવવામાં આવે છે, જેનાથી મોટા પ્રમાણમાં પૈસા કમાઈ શકાય છે.
ડિજિટલ પ્રોપેગેન્ડા: વ્યુઝ અને પૈસાની સાથે સાથે ચીન મોનિટરિંગ હેઠળ ગ્લોબલ ઓડિયન્સ સામે ભારતની છબી ખરાબ કરવાનો જિયો-પોલિટિકલ એજન્ડા પણ પૂરો કરી રહ્યું છે.
સ્થાનિક બાંગ્લાદેશી લોકોમાં ભારે રોષ
ચીની નાગરિકોની આ હરકતોથી ઢાકાના સ્થાનિક લોકો પણ ભારે પરેશાન અને કંટાળેલા છે. સ્થાનિક મહિલા રોઝીના ખાતૂનના જણાવ્યા મુજબ, આ ચીની બ્લોગર્સ અચાનક જ ગરીબ લોકોના ઘરોમાં કેમેરા લઈને ઘૂસી જાય છે. ઘરમાં મહિલાઓ કે પરિવાર યોગ્ય રીતે કપડાં પહેરીને ન પણ બેઠા હોય ત્યારે અચાનક રેકોર્ડિંગ શરૂ કરી દેવાથી તેમની અંગત સુરક્ષા અને સન્માન જોખમાય છે. ઢાકાના રહીશો હવે આ ચીની નાગરિકોની દાદાગીરી અને બળજબરીથી કરવામાં આવતા શૂટિંગ સામે વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે.
આ ઘટના માત્ર એક ડિજિટલ વીડિયોનો વિવાદ નથી, પરંતુ ભારત સામે ચીન દ્વારા ચલાવવામાં આવતા 'ઈન્ફોર્મેશન વોરફેર' (Information Warfare)નું ઉદાહરણ છે. બાંગ્લાદેશની ધરતીનો ઉપયોગ કરીને ભારતને વિશ્વ સમક્ષ ગંદુ અને અસભ્ય દર્શાવવાના આ પ્રયાસ સામે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયનું વલણ અત્યંત આકરું છે.