Traffic Light History: સડક પર નીકળીએ એટલે દરેક વ્યક્તિ માટે ટ્રાફિકના નિયમો એકસરખા બની જાય છે. ગમે તેટલી વીઆઈપી કાર હોય કે સાધારણ બાઇક, ટ્રાફિક સિગ્નલની બત્તી જોઈને જ વાહનો થોભે છે અને આગળ વધે છે. પણ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ટ્રાફિક સિગ્નલમાં લાલ, પીળો અને લીલો જ રંગ કેમ પસંદ કરવામાં આવ્યો?
ચાલો જાણીએ ટ્રાફિક લાઇટના 150 વર્ષ કરતાં પણ વધુ જૂના અને રસપ્રદ ઇતિહાસ વિશે-
વિશ્વની પ્રથમ ટ્રાફિક લાઇટનો ઇતિહાસ (1868)
- દુનિયાની સૌથી પહેલી ટ્રાફિક લાઇટ 10 ડિસેમ્બર 1868ના રોજ લંડનમાં બ્રિટિશ પાર્લામેન્ટની બહાર લગાવવામાં આવી હતી.
- કોણે બનાવી હતી? આ લાઇટ બ્રિટિશ રેલવે એન્જિનિયર જે.પી. નાઇટ (J.P. Knight) દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી.
- ગેસથી ચાલતી સિસ્ટમ: તે સમયે તેમાં માત્ર બે જ રંગો હતા – લાલ અને લીલો. આ લાઇટ વીજળીથી નહીં પરંતુ ગેસથી ચાલતી હતી, જેને મેન્યુઅલી ઓપરેટ કરવા માટે ટ્રાફિક પોલીસકર્મી તૈનાત રહેતા.
- અકસ્માત અને બંધ: કમનસીબે, ગેસ લીક થવાના કારણે ધમાકો થયો અને પોલીસકર્મી ઘાયલ થયો. આ અકસ્માત બાદ ટ્રાફિક લાઇટનો ઉપયોગ થોડા સમય માટે બંધ કરી દેવાયો હતો.
પીળી લાઇટ અને આધુનિક ટ્રાફિક સિગ્નલ (1920)
વર્ષ 1920માં અમેરિકાના ડેટ્રોઇટ શહેરમાં વિલિયમ પોટ્સ (William Potts) નામના પોલીસ અધિકારીએ પ્રથમ વખત લાલ, પીળા અને લીલા રંગવાળી 4-વે (ચારેય તરફની) ટ્રાફિક લાઇટ તૈયાર કરી. ત્યારબાદ વીજળીથી ચાલતી ટ્રાફિક સિસ્ટમ આખી દુનિયામાં ઝડપથી લોકપ્રિય બની.
આ 3 રંગો જ કેમ પસંદ કરાયા?
લાલ રંગ (Red Light) – થોભો (Stop)
વૈજ્ઞાનિક કારણ: લાલ રંગની વેવલેન્થ (Wavelength) સૌથી વધુ હોય છે. એનો અર્થ એ કે ધુમ્મસ, વરસાદ કે દૂરથી પણ લાલ રંગ સૌથી પહેલા અને સ્પષ્ટ દેખાય છે. તેથી ખતરા અને રોકાવાનો સંકેત આપવા લાલ રંગ પસંદ કરાયો.
જીવનનો પાઠ: લાલ રંગ આપણને શીખવે છે કે સતત દોડતી જિંદગીમાં ક્યારેક થોભવું, રોકાવું અને આસપાસ જોવું પણ જરૂરી છે.
લીલો રંગ (Green Light) – આગળ વધો (Go)
શા માટે સફેદ નહીં? શરૂઆતમાં રેલવેમાં સફેદ રંગનો ઉપયોગ 'ગો' (આગળ વધવા) માટે થતો હતો. પરંતુ રાત્રે શેરીઓની લાઇટો અને સફેદ બત્તી વચ્ચે ડ્રાઇવરો ગૂંચવાઈ જતા અને અકસ્માતો થતા. તેથી સફેદના સ્થાને લીલો રંગ પસંદ કરાયો.
મનોવૈજ્ઞાનિક કારણ: લીલો રંગ પ્રકૃતિ અને શાંતિનું પ્રતિક છે. મનોવિજ્ઞાન મુજબ, લીલો રંગ આંખોને રાહત આપે છે અને સુરક્ષાની ભાવના જગાડે છે.
જીવનનો પાઠ: લીલો રંગ જીવનમાં નવી શરૂઆત, ઉત્સાહ અને સકારાત્મક ઊર્જા સાથે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપે છે.
પીળો રંગ (Yellow Light) – ધીમા પડો / તૈયાર રહો (Ready/Slow Down)
કારણ: પીળા રંગની વેવલેન્થ પણ લાલ પછી સૌથી વધુ હોય છે. જ્યારે સિગ્નલ લાલમાંથી લીલું કે લીલામાંથી લાલ થવાનું હોય ત્યારે વાહનચાલકને અચાનક બ્રેક મારવી ન પડે તે માટે એલર્ટ આપવા પીળો રંગ રાખવામાં આવ્યો.
જીવનનો પાઠ: પીળો રંગ આપણને જીવનમાં આવતા ફેરફારો (Transition) માટે પૂર્વતૈયારી રાખવાનો અને ધૈર્ય રાખવાનો સંદેશ આપે છે.