Kankoda (Kantola) Plant Growing Tips: ચોમાસાની શરૂઆત થતાં જ બજારમાં કંકોડા જોવા મળે છે અને આ સિઝનમાં તેની ભાજી ખાવાની મજા પણ કંઈક અલગ હોય છે. પરંતુ જો તમે કંકોડા બજારમાંથી લાવવાને બદલે ઘરે જ તાજા કંકોડા ઉગાડવા માંગતા હો, તો તેના માટે મોટું ખેતર હોવું જરૂરી નથી. ઘરના ટેરેસ કે બાલ્કનીમાં યોગ્ય કદના કુંડામાં પણ કંકોડાની વેલ ઉગાડી શકાય છે. બસ, કુંડું, માટી, પાણી, સૂર્યપ્રકાશ અને વેલને ચડવા માટે યોગ્ય સપોર્ટની જરૂર પડે છે.
કુંડાની પસંદગી
કંકોડાની વેલને વધવા માટે સારી જગ્યા જોઈએ છે. તેથી ઓછામાં ઓછું 15થી 18 ઇંચ ઊંડું અને પહોળું કુંડું પસંદ કરો. કુંડાના તળિયે પાણીના નિકાલ માટે છિદ્રો હોવા જરૂરી છે. નાનું કુંડું લેવાથી છોડના મૂળને પૂરતી જગ્યા નહીં મળે.
માટીની તૈયારી
કંકોડા માટે ભરભરી અને સારી ડ્રેનેજવાળી માટી યોગ્ય રહે છે. બગીચાની માટીમાં કોકોપીટ અને સડેલું છાણિયું ખાતર અથવા વર્મીકમ્પોસ્ટ મિક્સ કરી શકાય. માટી એવી હોવી જોઈએ કે પાણી લાંબા સમય સુધી ભરાઈ ન રહે.
બીજની વાવણી
સારા અને ગુણવત્તાવાળા કંકોડાના બીજ પસંદ કરીને તેને માટીમાં આશરે 1થી 2 સેન્ટિમીટર ઊંડાઈએ વાવો. બીજ ઉપરથી હળવી માટી નાખીને પાણી આપો. શરૂઆતમાં માટીમાં જરૂરી ભેજ જળવાઈ રહે તેનું ધ્યાન રાખો, પરંતુ વધુ પાણી ન આપો.
સૂર્યપ્રકાશ
કંકોડાનો છોડ સારા વિકાસ માટે સૂર્યપ્રકાશ માંગે છે. કુંડાને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં દરરોજ આશરે 6થી 8 કલાક સૂર્યપ્રકાશ મળે. ટેરેસ કે ખુલ્લી બાલ્કની કંકોડા ઉગાડવા માટે સારી જગ્યા બની શકે છે.
પાણી આપવાની રીત
માટી ઉપરથી સૂકી લાગે ત્યારે જ પાણી આપો. ખાસ કરીને વરસાદી દિવસોમાં પાણી આપતા પહેલાં માટીની ભેજ તપાસવી જરૂરી છે. કુંડામાં સતત પાણી ભરાઈ રહે તો છોડના મૂળને નુકસાન થઈ શકે છે.
વેલને સપોર્ટ
કંકોડા વેલવાળો છોડ હોવાથી તેને ચડવા માટે મજબૂત સપોર્ટ આપવો જરૂરી છે. કુંડાની બાજુમાં લાકડાની જાળી, તાર કે મજબૂત સ્ટેન્ડ લગાવી શકાય. વેલ મોટી થાય તેમ તેને હળવેથી સપોર્ટ પર ચડાવતા રહો.
ખાતરનો ઉપયોગ
છોડની સારી વૃદ્ધિ માટે સમયાંતરે જૈવિક ખાતર આપી શકાય. આશરે 20થી 30 દિવસે એકવાર વર્મીકમ્પોસ્ટ અથવા સડેલું છાણિયું ખાતર આપવું યોગ્ય રહે છે. ખાતર આપ્યા બાદ માટીને હળવેથી મિક્સ કરી દો.
છોડની સંભાળ
છોડની આસપાસ નીંદણ ન વધવા દો અને પાંદડાં પર કોઈ જીવાત કે અસામાન્ય નિશાન દેખાય તો સમયસર ધ્યાન આપો. વેલને પૂરતો પ્રકાશ અને હવા મળે તે પણ જરૂરી છે.
કંકોડા તોડવાનો સમય
વેલ પર કંકોડા આવવા લાગે ત્યારે તેને નિયમિત રીતે તપાસતા રહો. કંકોડા નાના અને કોમળ હોય ત્યારે તોડી લેવા વધુ સારા રહે છે. વધારે મોટા અને કઠણ થઈ જાય તે પહેલાં તેને તોડી લેવા જોઈએ.
ખાસ કાળજી
કુંડામાં કંકોડા ઉગાડતી વખતે સારો સૂર્યપ્રકાશ, યોગ્ય પાણી, પોષક માટી અને મજબૂત સપોર્ટ સૌથી મહત્વની બાબતો છે. ખાસ કરીને પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ધ્યાન રાખશો તો છોડની વૃદ્ધિ સારી થઈ શકે છે. આ રીતે થોડું ધ્યાન રાખીને તમે ઘરની નાની જગ્યામાં પણ કંકોડાની વેલ ઉગાડી શકો છો અને તેની તાજી ભાજીનો આનંદ લઈ શકો છો.