Indian Mango Names Origin: ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીની વચ્ચે જો કોઈ રાહત આપનારી બાબત હોય, તો તે છે બજારમાં મળતી રસદાર કેરીઓ. ભારતમાં કેરી અને ઉનાળાનો સંબંધ સદીઓ જૂનો છે. જેમ જેમ પારો વધે છે, તેમ તેમ બજારો રંગબેરંગી અને સુગંધિત કેરીઓથી ઉભરાવા લાગે છે. ભારતમાં કેરીને એમ જ 'ફળોનો રાજા' નથી કહેવાતી, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આલ્ફોન્સો, દશેરી, લંગડા, ચૌસા અને બદામી જેવી લોકપ્રિય જાતોને આ અનોખા નામો કેવી રીતે મળ્યા?
રસપ્રદ વાત એ છે કે આ નામો પાછળ માત્ર ઓળખના લેબલો જ નથી છુપાયેલા, પરંતુ આપણો સમૃદ્ધ ઇતિહાસ, ભૂગોળ અને લોકવાયકાઓ વણાયેલી છે. ચાલો આ ઉનાળામાં કેરીનો સ્વાદ માણવાની સાથે તેની પાછળના રોમાંચક ઇતિહાસ પર પણ એક નજર કરીએ.
આ પણ વાંચો
આલ્ફોન્સો (Alfonso)
કેરીની દુનિયામાં આલ્ફોન્સો (જેને મહારાષ્ટ્રમાં 'હાફુસ' પણ કહેવાય છે) નું સ્થાન ઘણું ઊંચું છે. આ કેરીનું નામ પોર્ટુગીઝ આક્રમણકાર અને જનરલ અફોન્સો ડી આલ્બુકર્ક (Afonso de Albuquerque) ના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. 16મી સદી દરમિયાન જ્યારે પોર્ટુગીઝો ભારતમાં આવ્યા, ત્યારે તેમણે પશ્ચિમ કિનારાના વિસ્તારોમાં કલમી કેરીની વિવિધ પ્રજાતિઓ વિકસાવવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. તે સમયે જન્મેલી આલ્ફોન્સો કેરી આજે મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરી અને દેવગઢ પ્રદેશોમાં મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે. પોતાની ઉત્કૃષ્ટ સુગંધ, મુલાયમ પલ્પ અને અજોડ મીઠાશને કારણે તે આજે વિશ્વભરમાં નિકાસ થાય છે.
લંગડા (Langra)
'લંગડા' કેરીના નામ પાછળની વાર્તા ખૂબ જ રસપ્રદ અને હૃદયસ્પર્શી છે. લોકવાયકા મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસીમાં એક ખેડૂત રહેતો હતો, જે પગેથી થોડો લંગડાઈને ચાલતો હતો. આ ખેડૂતે પોતાના બગીચામાં કેરીની એક વિશિષ્ટ જાત તૈયાર કરી હતી અને તે તેની ખુબ કાળજી રાખતો હતો. આ ઝાડ પર જે કેરીઓ આવી તેનો સ્વાદ એટલો અદ્ભુત હતો કે આસપાસના લોકો તેને 'પેલા લંગડા ભગતની કેરી' કહેવા લાગ્યા. બસ, ત્યારથી આ સ્વાદિષ્ટ કેરીનું નામ 'લંગડા' પડી ગયું. આજે પણ બનારસી લંગડા કેરી પોતાની અનોખી સુગંધ અને ખાટા-મીઠા સ્વાદ માટે પ્રખ્યાત છે.
ચૌસા (Chausa)
ચૌસા કેરીનો ઇતિહાસ સીધો ભારતના શાહી ઇતિહાસ અને યુદ્ધ સાથે જોડાયેલો છે. ઇતિહાસકારોના મતે, વર્ષ 1539 માં જ્યારે મહાન શાસક શેરશાહ સૂરીએ 'ચૌસાના યુદ્ધ' માં મુઘલ સમ્રાટ હુમાયુને હરાવ્યો, ત્યારે આ ઐતિહાસિક વિજયની ખુશીમાં તેમણે પોતાની મનપસંદ કેરીનું નામ 'ચૌસા' રાખ્યું હતું. આ કેરી પોતાના અત્યંત મીઠા અને રસદાર સ્વાદ માટે જાણીતી છે અને કેરીના શોખીનો તેની સીઝનની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે.
દશેરી (Dasheri)
ઉત્તર ભારતની સૌથી પ્રખ્યાત કેરીઓમાંની એક એવી દશેરી કેરીનો ઇતિહાસ ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌ નજીક આવેલા 'દશેરી' નામના નાનકડા ગામ સાથે જોડાયેલો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પ્રજાતિનું સૌથી પહેલું માતૃવૃક્ષ (મધર ટ્રી) સદીઓ પહેલાં આ જ ગામમાં મળી આવ્યું હતું. સમય જતાં આ કેરીનો સ્વાદ એટલો લોકપ્રિય થયો કે તે આખા ગામની ઓળખ બની ગઈ અને તેનું નામ 'દશેરી' પડી ગયું. તેની ખાસ મીઠી સુગંધ અને ભરપૂર રસ તેને દેશની સૌથી લોકપ્રિય કેરી બનાવે છે.
બદામી (Badami)
દક્ષિણ ભારતમાં ખાસ કરીને કર્ણાટકમાં ઉગાડવામાં આવતી 'બદામી' કેરીનું નામ તેના વિશિષ્ટ દેખાવ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. આ કેરીનો આકાર અને તેની રૂપરેખા સૂકી બદામ (Almond) ને મળતી આવે છે. સ્વાદમાં તે અતિશય મીઠી અને ફાઈબર વગરની હોય છે. તેના અદભુત સ્વાદ અને ગુણોને કારણે જ ઘણા લોકો તેને 'દક્ષિણ ભારતની આલ્ફોન્સો' તરીકે પણ ઓળખાવે છે.