Kidney stone: આજના સમયમાં કિડનીમાં પથરી (Kidney Stones) એક ખૂબ જ સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ખરાબ જીવનશૈલી અને આહારની ખોટી આદતોને કારણે માત્ર વડીલો જ નહીં, પણ યુવાનોમાં પણ આ સમસ્યા વધી રહી છે. દર વર્ષે માર્ચ મહિનાના બીજા ગુરુવારે 'વિશ્વ કિડની દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે, જેનો મુખ્ય હેતુ લોકોને કિડનીના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત કરવાનો છે.
કિડનીમાં પથરી કેવી રીતે બને છે?
કિડની આપણા શરીરમાં ફિલ્ટર તરીકે કામ કરે છે. તે લોહીમાંથી ઝેરી તત્વો દૂર કરે છે અને પાણી તથા મિનરલ્સનું સંતુલન જાળવે છે. પથરી બનવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
પાણીની અછત (ડિહાઇડ્રેશન): પથરી બનવાનું સૌથી મોટું કારણ ઓછું પાણી પીવું છે. જ્યારે શરીરમાં પાણી ઓછું હોય, ત્યારે પેશાબ ઘટ્ટ બને છે. આ ઘટ્ટ પેશાબમાં રહેલા કેલ્શિયમ, ઓક્સાલેટ અને યુરિક એસિડ જેવા સ્ફટિકો એકબીજા સાથે જોડાઈને પથરીનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
ખોરાકની આદતો: વધુ પડતું મીઠું (સોડિયમ), પ્રોટીન અને ઓક્સાલેટયુક્ત ખોરાક પથરીનું જોખમ વધારે છે.
અન્ય કારણો: પેશાબના માર્ગમાં વારંવાર ચેપ (UTI), કેલ્શિયમનું અસંતુલન, બેઠાડુ જીવનશૈલી અને આનુવંશિક કારણો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
શું દવા વગર પથરી મટી શકે?
નિષ્ણાતોના મતે, પથરીની સારવાર તેની સાઈઝ પર આધાર રાખે છે.
નાની પથરી: જો પથરીની સાઈઝ 4 થી 5 મીમી કે તેથી ઓછી હોય, તો તે ઘણીવાર દવા વગર માત્ર જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવાથી પેશાબ વાટે નીકળી શકે છે.
પાણીનો પુષ્કળ ઉપયોગ: દિવસમાં 2 થી 3 લિટર (અથવા ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ) પાણી પીવાથી નાની પથરી કુદરતી રીતે બહાર નીકળી જાય છે.
ઘરેલું ઉપાયો અને સાવચેતી
નાની પથરીમાં કેટલાક કુદરતી ઉપાયો મદદરૂપ થઈ શકે છે:
લીંબુ પાણી: લીંબુમાં રહેલું સિટ્રેટ પથરીને બનતી અટકાવે છે અને નાની પથરીને ઓગાળવામાં મદદ કરે છે.
નારિયેળ અને જવનું પાણી: આ કુદરતી પીણાં પેશાબનું પ્રમાણ વધારે છે, જે પથરીને બહાર ધકેલવામાં મદદરૂપ થાય છે.
તુલસી: તુલસીના પાન કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
જો પથરી મોટી હોય, અસહ્ય દુખાવો થતો હોય, ઉલટી થાય કે પેશાબમાં લોહી આવે, તો ઘરેલું ઉપાયોના ભરોસે રહેવાને બદલે તુરંત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
કિડનીને સ્વસ્થ રાખવા માટે સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત અને પૂરતું પાણી પીવું અનિવાર્ય છે. યોગ્ય જીવનશૈલી અપનાવીને આપણે પથરી જેવી પીડાદાયક સમસ્યાથી બચી શકીએ છીએ.