Firecracker Safety: દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન ફટાકડા ફોડતી વખતે થોડી બેદરકારી પણ આખી જિંદગી માટે ગંભીર સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. ફટાકડાથી દાઝી જવાની ઇજાને સામાન્ય સમજવાની ભૂલ ભારે પડી શકે છે. પટનાની ANMCH હોસ્પિટલના પ્લાસ્ટિક સર્જરી વિભાગના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર ડો. પ્રણવ કુમારે જાગરણ સાથેની વાતચીતમાં ફટાકડાથી થતા નુકસાન, તેના બચાવ અને સારવાર અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપી હતી. જાણીએ કે ફટાકડાથી દાઝી જવાથી શરીર પર કેવી અસર થઈ શકે છે અને આવી સ્થિતિમાં શું કરવું જોઈએ.
દાઝી જવાથી આંગળીઓ વાંકી થવાનું જોખમ
ડો. પ્રણવ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, ફટાકડાથી દાઝી ગયા બાદ ખાસ કરીને આંગળીઓ, હથેળી, ચહેરો અને ગરદન પરના ઘા રૂઝાતી વખતે ચામડી સંકોચાઈ શકે છે. તેના કારણે આંગળીઓ કાયમ માટે વાંકી થઈ શકે છે અને હાથની પકડ પણ નબળી પડી શકે છે. આ ઉપરાંત ગરદનનું હલનચલન, પાંપણો અને હોઠ પર પણ ચામડી સંકોચાવાની અસર થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચામડી પર કાયમી સફેદ ડાઘ પડી શકે છે અથવા ચામડી જાડી થઈ શકે છે.
જો દાઝી ગયા બાદ તરત જ પ્લાસ્ટિક સર્જન પાસે સારવાર કરાવવામાં આવે તો આ પ્રકારની શારીરિક વિકૃતિઓથી બચવામાં મદદ મળી શકે છે. જો સમયસર સારવાર ન થઈ હોય તો પણ 2થી 6 મહિના પછી સ્કાર રિવિઝન, રિકન્સ્ટ્રક્ટિવ સર્જરી અને પ્રેશર ગાર્મેન્ટ્સ જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા હાથની કાર્યક્ષમતા સુધારી શકાય છે.
ફટાકડાથી દાઝી જાઓ તો તરત કરો આ ઉપાયો
ફટાકડાથી દાઝી જવાની ઘટના બને ત્યારે ગભરાવાને બદલે તાત્કાલિક યોગ્ય પ્રાથમિક સારવાર આપવી જરૂરી છે.
ઠંડા પાણીનો ઉપયોગ કરો: દાઝેલા ભાગને તરત જ લગભગ 20 મિનિટ સુધી સાફ અને ઠંડા વહેતા પાણી નીચે રાખો. ખાસ ધ્યાન રાખો કે દાઝેલા ભાગ પર ક્યારેય બરફ ન લગાવવો.
દાગીના ઉતારી લો: દાઝેલા અંગ પરથી વીંટી, ઘડિયાળ કે અન્ય ટાઇટ દાગીના તાત્કાલિક ઉતારી લો, જેથી સોજો આવતાં મુશ્કેલી ન થાય.
સાફ ડ્રેસિંગ કરો: દાઝેલા ઘાને સાફ અને ન ચોંટે તેવી ડ્રેસિંગથી હળવેથી ઢાંકી દો.
તાત્કાલિક હોસ્પિટલ પહોંચો: ચહેરો, હાથ, સાંધા કે શરીરનો કોઈ ભાગ ઊંડે સુધી દાઝ્યો હોય તો વિલંબ કર્યા વિના હોસ્પિટલ પહોંચો. ઘા રૂઝાયા પછી પણ હાથની કાર્યક્ષમતા જાળવવા માટે નિયમિત ફિઝિયોથેરાપીની જરૂર પડી શકે છે.
બાળપણમાં દાઝી જવાથી છાતીના વિકાસ પર અસર
બાળપણમાં ફટાકડા કે આગથી છાતીના ભાગે ગંભીર રીતે દાઝી જવાથી બ્રેસ્ટ એટલે કે સ્તનનો વિકાસ અટકી શકે છે. ડો. પ્રણવ કુમારે જણાવ્યું કે આવી સ્થિતિમાં બ્રેસ્ટ ઇમ્પ્લાન્ટ અથવા ફેટ ગ્રાફ્ટિંગ ટેકનિક દ્વારા સર્જરી કરીને સ્થિતિ સુધારી શકાય છે.
હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ અને મનોવૈજ્ઞાનિક અસર
નાની ઉંમરમાં વાળ ખરવાની સમસ્યા અંગે તેમણે જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં PRP (પ્લેટલેટ રિચ પ્લાઝમા) ઇન્જેક્શન દ્વારા વાળને મજબૂત કરવાની સારવાર કરવામાં આવે છે. જ્યારે ગંભીર કિસ્સાઓમાં હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે. આ સર્જરીમાં લગભગ 8થી 9 કલાકનો સમય લાગી શકે છે અને તેનો ખર્ચ 50 હજારથી 1.5 લાખ રૂપિયા સુધી થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત શરીરની વધારાની ચરબી ઘટાડવા માટે લાઇપોસક્શન સર્જરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ડો. પ્રણવ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રક્રિયા દ્વારા એકસાથે 5થી 10 કિલો સુધી ચરબી ઘટાડી શકાય છે.
શારીરિક વિકૃતિના કારણે દર્દીઓમાં માનસિક તણાવ પણ વધી શકે છે. તેથી ઘણા કિસ્સાઓમાં દર્દીઓનું કાઉન્સેલિંગ કરવામાં આવે છે અને જરૂરિયાત મુજબ તેમને મનોચિકિત્સક પાસે પણ મોકલવામાં આવે છે.
Disclaimer: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. દાઝી જવાની સ્થિતિમાં ઘરગથ્થુ ઉપચાર પર આધાર રાખવાને બદલે તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લો.