Black Spots On Onion: ડુંગળીનો ઉપયોગ લગભગ દરેક ઘરમાં રોજિંદા ભોજનમાં થાય છે. ઘણી વખત લોકો એકસાથે વધારે પ્રમાણમાં ડુંગળી ખરીદીને લાંબા સમય સુધી તેનો સંગ્રહ કરે છે. પરંતુ સંગ્રહ દરમિયાન ડુંગળી પર કાળા ડાઘ દેખાવા લાગે તો તેને સામાન્ય સમજીને અવગણશો નહીં. આ ડાઘ ફૂગના સંકેત હોઈ શકે છે. આવી ડુંગળીનો ઉપયોગ કરતાં પહેલાં કેટલીક બાબતો જાણવી ખૂબ જરૂરી છે.
ડુંગળી પર કાળા ડાઘ કેમ દેખાય છે?
ડુંગળી પર કાળા રંગના ડાઘ પડવાનું એક કારણ Aspergillus niger નામની ફૂગ હોઈ શકે છે. આ ફૂગ જમીન અને આસપાસના વાતાવરણમાં જોવા મળે છે. ડુંગળીની ખેતી દરમિયાન અથવા તેના સંગ્રહ વખતે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ મળતાં આ ફૂગ વિકસી શકે છે.
ખાસ કરીને ભેજવાળી જગ્યા, યોગ્ય હવાની અવરજવરનો અભાવ અને લાંબા સમય સુધી ડુંગળીનો સંગ્રહ કરવાથી ફૂગ વધવાની શક્યતા રહે છે. શરૂઆતમાં આ કાળા ડાઘ ડુંગળીના બહારના છોતરા પર જોવા મળે છે, પરંતુ કેટલીકવાર તે અંદરના પડ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.
શું કાળા ડાઘવાળી ડુંગળી ખાવાથી સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થાય છે?
ફૂગ લાગેલી ડુંગળીનો ઉપયોગ કરવાથી કેટલાક લોકોમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત તકલીફો ઊભી થઈ શકે છે. Aspergillus niger ફૂગના સંપર્કથી સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં એલર્જી અથવા શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ વધી શકે છે. ખાસ કરીને અસ્થમાના દર્દીઓ અને ફૂગની એલર્જી ધરાવતા લોકોએ સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
જે લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય અથવા અન્ય ગંભીર બીમારીઓ હોય, તેમણે પણ બગડેલા ખોરાકથી દૂર રહેવું જોઈએ. જોકે, આ ફૂગના સંપર્કમાં આવવાથી દરેક વ્યક્તિને ચેપ લાગશે એવું નથી. તેમ છતાં, શંકાસ્પદ ડુંગળી ખાવાનું જોખમ લેવું યોગ્ય નથી.
કાળા ડાઘવાળી ડુંગળી વાપરવી કે ફેંકી દેવી?
જો ડુંગળીના માત્ર બહારના સૂકા છોતરા પર થોડા કાળા નિશાન દેખાય, તો તેને ઉતારીને અંદરના ભાગની તપાસ કરવી જરૂરી છે. જો અંદરનો ભાગ સ્વચ્છ, મજબૂત અને સામાન્ય દેખાતો હોય, તો ફૂગની હાજરી છે કે નહીં તે ધ્યાનથી તપાસો.
પરંતુ ડુંગળીના અંદરના પડ પર પણ કાળા ડાઘ દેખાય, તે નરમ થઈ ગઈ હોય, સડેલી હોય અથવા તેમાંથી અસામાન્ય ગંધ આવતી હોય તો તેને ફેંકી દેવી વધુ સુરક્ષિત છે. માત્ર પાણીથી ધોઈ નાખવાથી ફૂગ દૂર થઈ ગઈ છે તેની ખાતરી મળતી નથી. શંકા હોય તો આવી ડુંગળીનો ઉપયોગ ન કરવો.
ડુંગળીને લાંબા સમય સુધી બગડતી અટકાવવા શું કરવું?
ડુંગળીનો સંગ્રહ કરતી વખતે કેટલીક સામાન્ય બાબતોનું ધ્યાન રાખવાથી તે લાંબા સમય સુધી સારી સ્થિતિમાં રહી શકે છે. ડુંગળીને હંમેશાં સૂકી અને હવાની અવરજવરવાળી જગ્યાએ રાખો. તેને પ્લાસ્ટિકની બંધ થેલીમાં રાખવાને બદલે જાળીદાર ટોપલી અથવા હવા પસાર થઈ શકે તેવા વાસણમાં રાખવી વધુ યોગ્ય છે.
ડુંગળીને બટાકાથી અલગ રાખો, કારણ કે બંનેને સાથે રાખવાથી સંગ્રહ દરમિયાન બગડવાની પ્રક્રિયા ઝડપી થઈ શકે છે. સમયાંતરે ડુંગળી તપાસતા રહો અને જે ડુંગળી નરમ થઈ ગઈ હોય કે તેના પર ફૂગ દેખાતી હોય તેને તરત અલગ કરો.
જો ડુંગળી કાપી નાખી હોય, તો તેને ખુલ્લી રાખવાને બદલે ઢાંકેલા હવાચુસ્ત વાસણમાં ફ્રિજમાં રાખો. આ રીતે ખોરાકની સ્વચ્છતા જાળવવામાં અને ડુંગળીને યોગ્ય રીતે સંગ્રહિત કરવામાં મદદ મળશે.