Pakistan Fuel Crisis: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવની સીધી અસર હવે પાકિસ્તાનના અર્થતંત્ર પર જોવા મળી રહી છે. પાકિસ્તાનના પેટ્રોલિયમ મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે એક ચોંકાવનારો ખુલાસો કરતા સ્વીકાર્યું છે કે, દેશમાં ઈંધણની સ્થિતિ અત્યંત નાજુક છે. તેમણે પુષ્ટિ કરી છે કે પાકિસ્તાન પાસે એક દિવસ માટે પણ પૂરતો વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર (Strategic Petroleum Reserve - SPR) નથી, જે કોઈપણ રાષ્ટ્રીય કટોકટી સમયે દેશના અસ્તિત્વ માટે અનિવાર્ય ગણાય છે.
વ્યાપારી ભંડાર પણ માત્ર ગણતરીના દિવસોનો
પાકિસ્તાનના જાણીતા મીડિયા હાઉસ Samaa TV ને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં મલિકે દેશની ઉર્જા સુરક્ષામાં રહેલી મોટી ખામીઓ પરથી પડદો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન પાસે અત્યારે જે કંઈ પણ સ્ટોક છે તે માત્ર વ્યાપારી હેતુ માટેનો છે. દેશમાં માત્ર 5 થી 7 દિવસ ચાલે તેટલું જ કાચું તેલ (Crude Oil) ઉપલબ્ધ છે. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) પાસે રહેલો પેટ્રોલ-ડીઝલનો તૈયાર જથ્થો માંડ 20 થી 21 દિવસ સુધી ચાલી શકે તેમ છે.
મંત્રીએ આ બાબતની સરખામણી ભારત સાથે કરતા અફસોસ વ્યક્ત કર્યો કે, "આપણે ભારત જેવા નથી, જેની પાસે 60 થી 70 દિવસનો ભંડાર છે. ભારત માત્ર એક સહી કરીને પોતાનો વ્યૂહાત્મક ભંડાર વાપરી શકે છે, જ્યારે આપણે સંપૂર્ણપણે આયાત અને વર્તમાન વ્યાપારી જથ્થા પર નિર્ભર છીએ."
ભારત વિરુદ્ધ પાકિસ્તાન: આંકડાકીય તુલના
ભારતે પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા માટે વર્ષોથી અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટોરેજ ફેસિલિટીઝ બનાવી છે.
ભારતની SPR ક્ષમતા હાલમાં આશરે 5.33 મિલિયન મેટ્રિક ટન (MMT) છે, જે મુશ્કેલ સમયમાં દેશને લાંબા સમય સુધી ઈંધણ પૂરું પાડી શકે છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન પાસે આવી કોઈ સમર્પિત વ્યવસ્થા નથી. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય, તો પાકિસ્તાન ગણતરીના દિવસોમાં જ સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ શકે છે.
ખર્ચ અને સંગ્રહ ક્ષમતાનો અભાવ
અલી પરવેઝ મલિકે સ્વીકાર્યું કે સરકાર પાસે આ ભંડાર વધારવા માટેનો વિગતવાર અહેવાલ તો તૈયાર છે, પરંતુ તેને અમલમાં મૂકવા માટેનો ખર્ચ લાખો ડોલરમાં થાય તેમ છે. પાકિસ્તાનની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિમાં આટલો મોટો ખર્ચ કરવો અશક્ય જેવું લાગે છે. મંત્રીએ ઉમેર્યું કે દુબઈ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત પ્રતિ બેરલ $170 ની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચી જવાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી છે.
જનતા માટે સરકારના પ્રયાસો
વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફની સરકાર હાલમાં જનતાને આ સંકટમાંથી બચાવવા માટે મથામણ કરી રહી છે. સરકાર શક્ય હોય ત્યાં સબસિડી આપવાની કોશિશ કરી રહી છે, પરંતુ વધતી જતી આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતો અને વ્યૂહાત્મક અનામતનો અભાવ પાકિસ્તાન માટે 'ટાઈમ બોમ્બ' સમાન સાબિત થઈ શકે છે. પાકિસ્તાને હવે ૯૦ દિવસના ભંડારની યોજના જાહેર કરી છે, પરંતુ તે કાગળ પરથી ક્યારે વાસ્તવિકતા બનશે તે મોટો પ્રશ્ન છે.