Pakistan US Iran Mediation: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા રાજદ્વારી અને સૈન્ય તણાવની વચ્ચે યુએસ રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અને તેની વિશ્વસનીયતા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. સેનેટર ગ્રેહામે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાન જેવા દેશને મધ્યસ્થી તરીકે નિયુક્ત કરવો એ અમેરિકા માટે 'સમસ્યારૂપ' અને 'અયોગ્ય' પસંદગી સાબિત થઈ શકે છે. આ નિવેદને દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.
It has been apparent to me for quite a while that Pakistan as a mediator is more than problematic. Their animosity towards Israel is long standing.
— Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) May 26, 2026
It is undeniable that Iranian military aircraft are being housed on Pakistani air bases and past rhetoric from the highest… https://t.co/ksLqpw4ZQ4
અબ્રાહમ કરાર અને પાકિસ્તાનનો વિરોધ
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફનું એક નિવેદન સામે આવ્યું, જેમાં તેમણે પાકિસ્તાન ક્યારેય 'અબ્રાહમ કરાર' (Abraham Accords) માં જોડાશે નહીં તેવી વાત કહી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે અબ્રાહમ કરાર એ ઇઝરાયલ અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), બહેરીન જેવા આરબ રાષ્ટ્રો વચ્ચે આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપિત કરવા માટેનો ઐતિહાસિક કરાર છે.
ખ્વાજા આસિફે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જ્યાં સુધી પેલેસ્ટાઇનને ૧૯૬૭ પહેલાની સરહદો મુજબ સ્વતંત્ર રાજ્યનો દરજ્જો ન મળે અને પૂર્વ જેરુસલેમ તેની રાજધાની ન બને, ત્યાં સુધી પાકિસ્તાન ઇઝરાયલને રાષ્ટ્ર તરીકે માન્યતા આપશે નહીં. પાકિસ્તાનની આ કડક નીતિ અમેરિકી વહીવટીતંત્ર, ખાસ કરીને રિપબ્લિકન નેતાઓ માટે ચિંતાનો વિષય બની છે.
લિન્ડસે ગ્રેહામનો સોશિયલ મીડિયા પર પ્રહાર
સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ્સ દ્વારા પાકિસ્તાન પર વળતો પ્રહાર કર્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે પાકિસ્તાનનો ઇઝરાયલ સામેનો વિરોધ એ કોઈ નવી વાત નથી, પરંતુ જ્યારે તે અમેરિકા અને ઈરાન જેવા શત્રુ દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી બનવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે તેની વિશ્વસનીયતા શૂન્ય થઈ જાય છે.
ગ્રેહામે અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની અપીલનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, ટ્રમ્પે મધ્યસ્થી કરનારા દેશોને અબ્રાહમ કરારમાં જોડાઈને શાંતિ સ્થાપવા આગ્રહ કર્યો હતો, પરંતુ પાકિસ્તાને આ દિશામાં કોઈ સકારાત્મક પ્રતિસાદ આપ્યો નથી. ગ્રેહામે ઉમેર્યું કે, "જોકે ખ્વાજા આસિફનો વીડિયો જૂનો હોઈ શકે છે, પરંતુ પાકિસ્તાનની ઇઝરાયલ વિરોધી માનસિકતા આજે પણ એ જ સ્તરે છે."
ઈરાની લશ્કરી વિમાનોની હાજરી: ગંભીર આક્ષેપ
સૌથી ચોંકાવનારો મુદ્દો એરબેઝના ઉપયોગનો છે. સેનેટર ગ્રેહામે અહેવાલોને ટાંકીને દાવો કર્યો છે કે પાકિસ્તાની એરબેઝ પર ઈરાની લશ્કરી વિમાનોની હાજરી જોવા મળી છે. જો આ વાત સાચી હોય, તો તે અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને મધ્ય પૂર્વમાં તેના હિતો માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ શકે છે. પાકિસ્તાન એક તરફ અમેરિકા પાસેથી આર્થિક અને સૈન્ય મદદ લે છે અને બીજી તરફ ઈરાન જેવા દેશોને તેના સૈન્ય મથકોનો ઉપયોગ કરવા દે છે, તે બાબત ગ્રેહામે ગંભીર ગણાવી છે. જોકે, આ દાવાઓના સમર્થનમાં તેમણે કોઈ જડબેસલાક પુરાવા હજુ સુધી જાહેરમાં રજૂ કર્યા નથી.
ભારત અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર અસર
પાકિસ્તાનની બદલાતી વિદેશ નીતિ અને અમેરિકી નેતાઓના આ આકરા વલણની સીધી અસર દક્ષિણ એશિયાના સમીકરણો પર પડી શકે છે. ભારત હંમેશા પાકિસ્તાન અને ઈરાન વચ્ચેના છુપા સંબંધો અને આતંકવાદના પોષણ અંગે વિશ્વને ચેતવણી આપતું રહ્યું છે. હવે જ્યારે યુએસ સેનેટર સ્તરેથી આવા આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પાકિસ્તાન વધુ અલગ-થલગ પડી શકે છે.
લિન્ડસે ગ્રેહામના આ નિવેદને પાકિસ્તાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધોમાં નવી ખાઈ ઉભી કરી છે. એક તરફ પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક કટોકટીમાંથી બહાર આવવા માટે અમેરિકાની મદદ ઈચ્છે છે, તો બીજી તરફ ધાર્મિક અને રાજકીય કારણોસર તે ઇઝરાયલ અને પશ્ચિમી દેશોના હિતો વિરુદ્ધ જઈ રહ્યું છે. આગામી સમયમાં અમેરિકા પાકિસ્તાન પર અબ્રાહમ કરારમાં જોડાવા કે ઇઝરાયલ પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવવા દબાણ વધારે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.