આતંકી પન્નુની ફરિયાદ પર US કોર્ટે ડોભાલને મોકલ્યું સમન, ભારતે એક જ ઝાટકે બતાવી દીધી અસલિયત!

ખાલિસ્તાની આતંકી પન્નુના દાવા મુજબ અમેરિકી અદાલતે NSA અજીત ડોભાલ અને પૂર્વ RAW વડાને સમન મોકલ્યું છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે આ મામલાને પાયાવિહોણો ગણાવી ફગાવી દીધો છે.

By: Jignesh TrivediEdited By:Jignesh TrivediPublish Date: Fri, 20 Nov 2026 06:05 PM (IST)Updated: Fri, 20 Nov 2026 06:05 PM (IST)
india-rejects-us-court-summons-for-ajit-doval-samant-goel

Ajit Doval: ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજીત ડોભાલ અને ભારતીય ગુપ્તચર સંસ્થા 'રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ' (RAW)ના ભૂતપૂર્વ વડા સામંત ગોયલ વિરુદ્ધ અમેરિકાની એક અદાલત દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સમનને ભારત સરકારે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યું છે. શુક્રવારે વિદેશ મંત્રાલય (MEA) દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે આ સમગ્ર મામલો તદ્દન પાયાવિહોણો છે અને ભારત આવા કોઈપણ દબાણ કે આદેશને સ્વીકારતું નથી.

સમગ્ર વિવાદ શું છે અને ભારતે શું જવાબ આપ્યો?

ખાલિસ્તાન સમર્થક પ્રતિબંધિત સંગઠન 'શીખ ફોર જસ્ટિસ' (SFJ) અને આતંકવાદી ગુરપતવંત સિંહ પન્નુ દ્વારા અમેરિકામાં એક દીવાની (સિવિલ) દાવો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન અમેરિકી કોર્ટે ભારતની સ્થાનિક અદાલતો મારફતે અજીત ડોભાલ અને સામંત ગોયલને સમન પહોંચાડવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

આ મુદ્દે પત્રકારોના સવાલોનો જવાબ આપતા વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે અત્યંત મક્કમતાથી જણાવ્યું હતું કે- અમે આ પ્રકારના પાયાવિહોણા અને તથ્યહીન મુકદ્દમાઓને સંપૂર્ણપણે ફગાવીએ છીએ. ભારતના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે દેશના ટોચના સુરક્ષા અધિકારીઓ વિરુદ્ધ વિદેશી ધરતી પર રચાતા કોઈપણ કાયદાકીય દાવપેચને ભારત સરકાર ગંભીરતાથી લેતી નથી.

અમેરિકી અદાલતના આદેશની વિગતો

આ આદેશ અમેરિકાના 'સધર્ન ડિસ્ટ્રિક્ટ ઓફ ન્યૂયોર્ક'ની જિલ્લા અદાલતના ન્યાયાધીશ કેથરીન પોલ્ક ફૈલા દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે. કોર્ટના આદેશ મુજબ-

વૈકલ્પિક રસ્તો અપનાવ્યો: અગાઉ અમેરિકી કોર્ટે આંતરરાષ્ટ્રીય 'હેગ કન્વેન્શન'ના નિયમો હેઠળ ભારતના કેન્દ્રીય સત્તામંડળ (કાયદા મંત્રાલય) મારફતે સમન મોકલવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ભારતે તેને સ્વીકારવાનો ઈનકાર કરી દીધો હતો.

દિલ્હીની અદાલતોનો ઉલ્લેખ: ભારત તરફથી કોઈ પ્રતિસાદ ન મળતા, અમેરિકી ન્યાયાધીશે હેગ કન્વેન્શનની કલમ-19 અને ભારતીય દીવાની કાર્યવાહી સંહિતા (CPC)નો હવાલો આપીને સમન મોકલવા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ મંજૂર કર્યો છે.

કુરિયર દ્વારા દસ્તાવેજો મોકલવાની સૂચના: કોર્ટના ક્લાર્કને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ટપાલ અથવા કુરિયર સેવા દ્વારા દિલ્હીની ત્રણ જિલ્લા અદાલતો — પટિયાલા હાઉસ કોર્ટ, દ્વારકા કોર્ટ અને તીસ હજારી કોર્ટને આ ન્યાયિક દસ્તાવેજો મોકલે, જેથી ત્યાંથી સંબંધિત અધિકારીઓને સમન બજાવી શકાય. કોર્ટે આ પ્રક્રિયામાં ભારતીય અદાલતો પાસેથી સહયોગની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી છે.

આ સમનની વાસ્તવિકતા અને કાયદાકીય અસર શું છે?

કૂટનીતિક અને કાયદાકીય નિષ્ણાતોના મતે, અમેરિકી અદાલતનું આ પગલું માત્ર એક નિયમિત પ્રક્રિયાનો ભાગ છે અને ભારત સરકાર કે તેના અધિકારીઓ પર તેનું કોઈ કાયદાકીય બંધન નથી.

અગાઉ પણ અમેરિકાના વિદેશ વિભાગે ભારતીય દૂતાવાસ મારફતે આવા દસ્તાવેજો મોકલ્યા હતા, પરંતુ તે સમયે અમેરિકી સરકારે પોતે જ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સમન મોકલવાની પ્રક્રિયાનો અર્થ એવો નથી કે અમેરિકી સરકાર આ કેસના દાવાઓ સાથે સંમત છે. આ માત્ર ન્યાયિક પ્રક્રિયાની એક ઔપચારિકતા છે.

ભૂતકાળમાં પણ આવા નિષ્ફળ પ્રયાસો થઈ ચૂક્યા છે

'શીખ ફોર જસ્ટિસ' (SFJ) દ્વારા ભારતના ટોચના નેતાઓ અને અધિકારીઓને અમેરિકી અદાલતોમાં ઘસડવાનો આ પહેલો પ્રયાસ નથી. સસ્તી પ્રસિદ્ધિ મેળવવા અને ભારત વિરોધી પ્રચાર કરવા માટે આ સંગઠન અગાઉ પણ આવા ગતકડાં કરી ચૂક્યું છે.

વર્ષ 2013નો કિસ્સો: આ જ સંગઠને 1984ના રમખાણોમાં માનવાધિકાર ભંગનો આરોપ લગાવીને તત્કાલીન વડાપ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંહ વિરુદ્ધ અમેરિકામાં દીવાની દાવો દાખલ કર્યો હતો અને સમન મોકલ્યું હતું, જેનો કોઈ અર્થ સર્યો ન હતો.

આ ઉપરાંત પણ અન્ય ભારતીય નેતાઓના અમેરિકા પ્રવાસ દરમિયાન આ સંગઠન દ્વારા આવા પાયાવિહોણા કેસ દાખલ કરવાના પ્રયાસો થતા રહ્યા છે, જેને ભારત હંમેશા નકારતું આવ્યું છે.