સાબરકાંઠાના ખેડૂત પ્રાકૃતિક ખેતી થકી ચાર એકરમાંથી વાર્ષિક 6.55 લાખ જેવો નફો કમાતા થયા

સાબરકાંઠા જિલ્લાના ઈડર તાલુકાના નવા રેવાસના પ્રગતિશીલ ખેડૂત મુકેશભાઈ દેવજીભાઈ પટેલ પ્રાકૃતિક ખેતી થકી ચાર એકરમાંથી વાર્ષિક 6.55 લાખ જેવો નફો કમાતા થયા છે. મુકેશભાઈ જણાવે છે કે, પ્રાકૃતિક ખેતીની શરૂઆત માટે તેમણે 2016ના ઓગસ્ટ મહિનામાં ગાંધીનગર જિલ્લાના પેથાપુરમાં સુભાષ પાલેકરજી દ્રારા આયોજીત પાંચ દિવસીય પ્રાકૃતિક ખેતીની તાલીમ શિબિરમાં ભાગ લીધો હતો. આત્મા યોજના અંતર્ગત પ્રાકૃતિક ખેતીનું નવું માર્ગદર્શન મેળવી અને ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીનો સંકલ્પ લીધો હતો.

રાસાયણિક ખેતીમાં જમીનમાં રહેલ સૂક્ષ્મ જીવો અળસિયા અને ઓર્ગેનિક કાર્બન ઓછો થાય છે જેના કારણે જમીન કોઠણ થઈ અને પાણી શોષવાની ક્ષમતા ઘટી ગઈ છે. ખાતરો અને દવાઓનો ખર્ચ વધુ, ખેતીમાં રોગ પણ વધુ આવે છે. રાસાયણિક ખેતીમાં તેઓ કપાસ, ઘઉં, મગફળી, બટાકા જેવા પાકો કરતા હતા. જ્યારથી તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતીની શરૂઆત કરી છે ત્યારથી તેમને ખર્ચ ઓછો અને ઉત્પાદન તથા નફો વધુ થયો છે. ખેત પેદાશોના ભાવ ઊંચા મળી રહ્યાં છે.

તેમણે જણાવ્યું છેકે, પ્રાકૃતિક ખેતમાં અળસિયા વધવાના કારણે જમીન પોચી બની છે. પાણી સંગ્રહની ક્ષમતામાં વધારો થયો છે. તેઓ 100 ટકા ડીપ ઇરીગેશનથી ખેતી કરે છે. છોડને ભેજની જરૂર છે પાણીની નહીં. જેના કારણે પાણીનો બચાવ થાય છે.

મુકેશભાઈએ જણાવ્યું છેકે, તેઓ અત્યારે હળદર, તુવેર, મરચી, આદુ અને કપાસ જેવા પાક એકસાથે કરે છે. એક ખેતરમાં તેઓ કોબીઝ, વટાણા, ચણા, પરવર સાથે કર્યા છે. જેના કારણે એકપછી એક ઉત્પાદન ચાલુ રહે છે. એક પાકની સિઝન પૂરી થતાં જ બીજા પાકની સિઝન શરૂ થઇ જાય છે, જેથી આવક ચાલુ રહે છે. દ્વિદલ વનસ્પતિથી પાકને જરૂરી નાઇટ્રોજન મળી રહે છે.

તેમણે જણાવ્યું છેકે, તેમની પાસે 10 જેટલી દેશી ગાય છે. ગાયના ગૌમમુત્ર અને ગોબરનો ઉપયોગ કરીને તેઓ જીવામૃત, ઘન જીવામૃત, નિમાસ્ત્ર, બ્રહ્માસ્ત્ર, અગ્નિસ્ત્ર જેવા 10 પર્ણી અર્ક અને ફૂગનાશક માટે દેશી ગાયની છાશનો ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે. ખેતરના નિંદામણ અને કચારનો તેઓ આચ્છાદાન તરીકે ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે. જમીન પોચી હોવાથી અને અળસિયાનું પ્રમાણ વધવાથી, જમીનમાં ઓર્ગેનિક કાર્બન વધ્યો છે. જમીની ભેજ સંગ્રહશક્તિમાં વધારો થયો છે, પાણીની જરૂર ઘટી છે. તેઓ ખેતપેદાશોનું મૂલ્ય વર્ધન કરી જાતેજ માર્કેટિંગ કરીને વેચાણ કરી રહ્યાં છે. ચણા, મગફળી, બટાકા, હળદર અને ઘંઉ જેવા પાકોનું વાવેતર કરીને ઉત્પાદન મેળવે છે.

મુકેશભાઇએ પાછલા વર્ષે દોઢ વિધા જમિનમાંથી 3.5 લાખના પરવરનું વેચાણ કર્યું હતું. સાથે 85 હજારની કોબીજ, 70 હજારના બટાકા તેમજ મગફળીમાંથી તેલનું મૂલ્ય વર્ધન કર્યું હતું. હળદળનું મૂલ્યવર્ધન કરી 300 રૂ. કિલોના ભાવે વેચાણ કરે છે.

તેમણે જણાવ્યું કે જ્યારે તેઓ કેમિકલ આધારિત ખેતી કરતા હતા ત્યારે તેમની આવક ૫ લાખ થતી જેમાં ખર્ચ 1.80 લાખ અને નફો 3.20 લાખ જેવો મળતો હતો. જ્યારે પ્રાકૃતિક ખેતી જેમાં ખર્ચ માત્ર મજૂરીનો થાય છે. બીજા કોઈ પણ ખાતરો કે દવાઓ બહારથી લાવવાના હોતા નથી તેથી તેમની આવકમાં વધારો થયો છે. તેમને 7.50 લાખની આવક થઈ છે જેની સામે મજૂરી અને ખેડામણ માટે 95 હજાર જેવો ખર્ચ થયો છે. જેથી નફાનું પ્રમાણ વધી 6.55 લાખ થયું હતું.