Real vs Fake Gold: તહેવારો અને લગ્નસરાની સીઝનમાં દેશભરમાં સોના-ચાંદીના દાગીનાની ખરીદીમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળે છે. જોકે, સોનામાં થતી ભેળસેળ અને નકલી ઘરેણાંથી ગ્રાહકોને આર્થિક નુકસાન ન થાય તે માટે ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) દ્વારા સોનાના દાગીના પર 'હોલમાર્કિંગ' ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. અસલી સોનું ખરીદતી વખતે સોનાના દાગીના પર 3 મુખ્ય નિશાન તપાસવા અત્યંત જરૂરી છે.
1) BIS માર્ક
સોનાના અસલી હોવાની પ્રથમ ઓળખ BIS માર્ક છે. તે એક ત્રિકોણાકાર લોગોના સ્વરૂપમાં દાગીના પર અંકિત થયેલો હોય છે. આ ચિહ્ન સરકારી શુદ્ધતાની ગેરંટી દર્શાવે છે અને તે એ વાતની ખાતરી આપે છે કે દાગીનાનું લેબોરેટરીમાં યોગ્ય રીતે પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.
2) શુદ્ધતા ગ્રેડ
દાગીના પર તેની શુદ્ધતા કેરેટ અને ટકાવારીમાં લખેલી હોય છે. જો દાગીના પર '22K916' લખેલું હોય, તો તેનો અર્થ એ થાય છે કે તે દાગીનામાં 22 કેરેટ (91.6%) શુદ્ધ સોનું વપરાયેલું છે. તેવી જ રીતે 18 કેરેટ સોના પર 18K750 (75% શુદ્ધતા) અને 24 કેરેટ સોના માટે 24K999 જેવા કોડ અંકિત હોય છે.
3) HUID નંબર
હોલમાર્ક્ડ દાગીના પર 6 અક્ષરો અને આંકડાઓ ધરાવતો એક ખાસ યુનિક કોડ (HUID - Hallmark Unique Identification) આપેલો હોય છે. આ કોડ દાગીનાની ઓળખ દર્શાવે છે. ગ્રાહકો સરકારની સત્તાવાર 'BIS Care' એપમાં આ કોડ દાખલ કરીને દાગીનાની અસલિયત, હોલમાર્કિંગ સેન્ટરની વિગતો અને તેની પૂરી હિસ્ટ્રી સરળતાથી ચકાસી શકે છે.
ગ્રાહકોએ સોનાની ખરીદી કરતી વખતે માત્ર લાઈસન્સ ધરાવતા જ્વેલર્સ પાસેથી જ ખરીદી કરવી જોઈએ અને દાગીનાનું પાકું બિલ મેળવવું જોઈએ.