Navapur Railway Station: ભારતીય રેલવેમાં અનેક એવા સ્ટેશન છે, જે પોતાની ખાસિયતોને કારણે ચર્ચામાં રહે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં એક એવું રેલવે સ્ટેશન પણ છે, જ્યાં એક જ પ્લેટફોર્મ પર ઊભા રહીને તમે બે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં હોઈ શકો છો? અહીં ટિકિટ લેવા માટે મહારાષ્ટ્ર તરફ જવું પડે છે, જ્યારે સ્ટેશન માસ્ટરની ઓફિસ ગુજરાતમાં આવેલી છે. એટલું જ નહીં, આ સ્ટેશન પર ટ્રેન ઊભી રહે ત્યારે તેના કેટલાક ડબ્બા ગુજરાતમાં તો કેટલાક મહારાષ્ટ્રમાં હોય છે. આ અનોખા રેલવે સ્ટેશનનું નામ છે નવાપુર રેલવે સ્ટેશન. તેની ભૌગોલિક સ્થિતિથી લઈને અહીંની બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી બેન્ચ સુધીની ઘણી રસપ્રદ વાતો છે, જે જાણીને તમને પણ આશ્ચર્ય થશે.
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન ક્યાં આવેલું છે?
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન મહારાષ્ટ્રના નંદુરબાર જિલ્લામાં આવેલું છે. આ સ્ટેશન ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની સરહદ પર હોવાથી તેની એક અલગ ઓળખ છે. સ્ટેશનનો એક ભાગ ગુજરાતના તાપી જિલ્લામાં આવે છે, જ્યારે બીજો ભાગ મહારાષ્ટ્રના નંદુરબાર જિલ્લામાં આવે છે.
નવાપુર રેલવે સ્ટેશનની કુલ લંબાઈ આશરે 800 મીટર છે. તેમાંથી લગભગ 500 મીટરનો ભાગ ગુજરાતમાં અને 300 મીટરનો ભાગ મહારાષ્ટ્રમાં આવેલો છે. એટલે કે આ એક જ સ્ટેશનની અંદર બે રાજ્યોની સરહદ પસાર થાય છે.
એક જ પ્લેટફોર્મ પર ઊભા રહીને બે રાજ્યોમાં હોઈ શકો છો
નવાપુર રેલવે સ્ટેશનની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે અહીં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની સરહદ પ્લેટફોર્મ પરથી પસાર થાય છે. પ્લેટફોર્મ પર એક પીળી રેખા દ્વારા બંને રાજ્યોની હદ દર્શાવવામાં આવી છે. આ રેખા 1 મે, 1960ના રોજ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર અલગ રાજ્યો બન્યા ત્યારથી આ સ્ટેશનની ઓળખનો ભાગ બની છે. અગાઉ આ વિસ્તાર બોમ્બે રાજ્યનો ભાગ હતો. રાજ્યના વિભાજન પછી સરહદ નવાપુર રેલવે સ્ટેશનની વચ્ચેથી પસાર થવા લાગી.
આ કારણે અહીં એક જ પ્લેટફોર્મ પર ઊભા રહીને તમે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને રાજ્યોમાં હોવાનો અનુભવ કરી શકો છો. આ જ કારણ છે કે નવાપુર રેલવે સ્ટેશન પ્રવાસીઓ માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે.
ટિકિટ કાઉન્ટર મહારાષ્ટ્રમાં અને સ્ટેશન માસ્ટરની ઓફિસ ગુજરાતમાં
નવાપુર રેલવે સ્ટેશનની સૌથી રસપ્રદ વાત તેની ઓફિસો અને સુવિધાઓનું બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલું હોવું છે. અહીં ટિકિટ બુકિંગ કાઉન્ટર મહારાષ્ટ્રના ભાગમાં આવેલું છે. એટલે મુસાફરોને ટિકિટ લેવા માટે સ્ટેશનના મહારાષ્ટ્ર તરફના ભાગમાં જવું પડે છે. બીજી તરફ, સ્ટેશન માસ્ટરની ઓફિસ ગુજરાતના તાપી જિલ્લાના ભાગમાં આવેલી છે. મુસાફરો માટેનો વેઇટિંગ રૂમ, શૌચાલય અને કેટલીક અન્ય સુવિધાઓ પણ ગુજરાત તરફ આવેલી છે.
આટલું જ નહીં, રેલવેની કેટલીક અન્ય ઓફિસો અને રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF)ની પોસ્ટ મહારાષ્ટ્ર તરફ આવેલી છે. એટલે એક જ સ્ટેશનની અલગ-અલગ સુવિધાઓ બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી છે.
ટ્રેનનો એક ભાગ ગુજરાતમાં તો બીજો મહારાષ્ટ્રમાં
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન પર ટ્રેન ઊભી રહે ત્યારે તેની ભૌગોલિક સ્થિતિ પણ રસપ્રદ બની જાય છે. સ્ટેશનની સરહદને કારણે ટ્રેનના કેટલાક ડબ્બા ગુજરાતમાં અને કેટલાક ડબ્બા મહારાષ્ટ્રમાં ઊભા રહી શકે છે. અહીં રોજની કેટલીક ટ્રેનોના સ્ટોપેજ હોય છે અને મુસાફરો બંને રાજ્યોના ભાગમાંથી ટ્રેનમાં ચઢી શકે છે.
એટલે કે તમે ટ્રેનના એક ડબ્બામાં ગુજરાતમાં ઊભા હોઈ શકો છો, જ્યારે આગળનો ડબ્બો મહારાષ્ટ્રમાં હોય. આ વાત નવાપુર સ્ટેશનને ભારતના અન્ય સામાન્ય રેલવે સ્ટેશનથી અલગ બનાવે છે.
બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી છે એક લાકડાની બેન્ચ
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન પર એક લાકડાની બેન્ચ પણ છે, જે પ્રવાસીઓ માટે ખાસ આકર્ષણ બની છે. આ બેન્ચનો એક ભાગ મહારાષ્ટ્રમાં અને બીજો ભાગ ગુજરાતમાં આવે છે. બેન્ચ પર બેસીને તમે એક જ સમયે બે રાજ્યોમાં હોવાનો અનુભવ કરી શકો છો. આ કારણે અહીં આવતા પ્રવાસીઓ ફોટા અને સેલ્ફી લેવાનું પસંદ કરે છે. આ બેન્ચને કારણે નવાપુર રેલવે સ્ટેશન સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચામાં આવ્યું છે. લોકો અહીં આવીને બે રાજ્યોની સરહદ પર બેસીને ફોટા પાડે છે. ઘણા પ્રવાસીઓ માત્ર આ અનોખી બેન્ચ જોવા માટે પણ સ્ટેશનની મુલાકાત લે છે.
અહીં ચાર ભાષામાં થાય છે રેલવેની જાહેરાત
ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને રાજ્યોના મુસાફરો આ સ્ટેશનનો ઉપયોગ કરતા હોવાથી અહીં ભાષાની સુવિધા પણ ખાસ રાખવામાં આવી છે.
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન પર રેલવેની જાહેરાતો ચાર ભાષામાં કરવામાં આવે છે:
- ગુજરાતી
- મરાઠી
- હિન્દી
- અંગ્રેજી
સ્ટેશન પર મુસાફરો માટેની સૂચનાઓ પણ આ ચાર ભાષામાં લખવામાં આવી છે. આથી ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને તરફથી આવતા મુસાફરોને ટ્રેનની માહિતી સમજવામાં સરળતા રહે છે.
સ્ટેશનની રેલવે કોલોની પણ બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી
નવાપુર રેલવે સ્ટેશનની આસપાસ આવેલી રેલવે કોલોની પણ તેની અનોખી ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે ચર્ચામાં છે. અહીં રેલવે કોલોનીના એક મકાનની સરહદ પણ બે રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે. મકાનની એક બારી મહારાષ્ટ્રમાં આવે છે, જ્યારે બીજી બારી અને દરવાજો ગુજરાતમાં આવે છે. એટલે આ વિસ્તારમાં રહેતા કેટલાક લોકો માટે બે રાજ્યોની સરહદ માત્ર સ્ટેશન સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમના ઘરની નજીકથી પણ પસાર થાય છે.
રેલવે કોલોનીમાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને તરફ અલગ-અલગ વીજળી વિતરણ વ્યવસ્થા છે. ગુજરાત તરફ દક્ષિણ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ (DGVCL) અને મહારાષ્ટ્ર તરફ મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય વીજળી બોર્ડની વ્યવસ્થા છે.
બે રાજ્યોની સરહદ હોવા છતાં રેલવે એક જ
નવાપુર રેલવે સ્ટેશન ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની સરહદ પર આવેલું હોવા છતાં તે ભારતીય રેલવેનો જ ભાગ છે. સ્ટેશનની કામગીરી અને મુસાફરોની સુવિધાઓ ભારતીય રેલવે હેઠળ આવે છે. આ સ્ટેશન પશ્ચિમ રેલવેના મુંબઈ સેન્ટ્રલ ડિવિઝન સાથે જોડાયેલું છે. અહીં બે રાજ્યોની સરહદ હોવાને કારણે કેટલીક સુવિધાઓ અલગ-અલગ જગ્યાએ આવેલી છે, પરંતુ મુસાફરો માટે આ એક જ રેલવે સ્ટેશન છે.
નવાપુર સ્ટેશનની આ ખાસિયત બતાવે છે કે ભારતની ભૌગોલિક રચના કેટલી રસપ્રદ છે. એક જ પ્લેટફોર્મ પર બે રાજ્યો, અલગ-અલગ જગ્યાએ ટિકિટ કાઉન્ટર અને સ્ટેશન માસ્ટરની ઓફિસ, ચાર ભાષામાં જાહેરાત અને બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી બેન્ચ આ બધી બાબતો તેને અનોખું બનાવે છે.
આમ, નવાપુર રેલવે સ્ટેશન માત્ર ટ્રેનમાં ચઢવા-ઉતરવાનું સ્થળ નથી, પરંતુ ભારતની બે રાજ્યોની સરહદને એક જ પ્લેટફોર્મ પર અનુભવવાની અનોખી જગ્યા છે. અહીંની પીળી સરહદી રેખા, બે રાજ્યોમાં વહેંચાયેલી બેન્ચ અને અલગ-અલગ રાજ્યોમાં આવેલી રેલવે સુવિધાઓ તેને દેશના રસપ્રદ રેલવે સ્ટેશનોમાં સ્થાન આપે છે.