Indian Currency Note Languages: આપણે રોજ ₹10, ₹20, ₹50, ₹100 અને ₹500ની નોટનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોટ પર લખેલી ભાષાઓ ધ્યાનથી જોઈ છે? ભારતીય ચલણી નોટ પર માત્ર હિન્દી અને અંગ્રેજી જ નહીં, પરંતુ અન્ય 15 ભારતીય ભાષાઓમાં પણ નોટની કિંમત લખેલી હોય છે. આ ભાષાઓ કઈ છે, તેને નોટ પર શા માટે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે અને ભાષા પેનલ ક્યાં જોવા મળે છે? જાણો આ રસપ્રદ GK સ્ટોરીમાં.
ભારતીય નોટ પર કુલ કેટલી ભાષાઓ હોય છે?
ભારતીય ચલણી નોટ પર કુલ 17 ભાષાઓમાં લખાણ જોવા મળે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)ની સત્તાવાર માહિતી મુજબ, નોટની ભાષા પેનલમાં 15 ભાષાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત નોટના આગળના ભાગમાં હિન્દી અને પાછળના ભાગમાં અંગ્રેજી લખાણ જોવા મળે છે.
નોટની પાછળના ભાગમાં આવેલી ભાષા પેનલમાં વિવિધ ભાષાઓમાં નોટની કિંમત દર્શાવવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થા ભારતીય ચલણી નોટની ઓળખનો એક મહત્ત્વનો ભાગ છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે નોટ પરનું દરેક લખાણ તમામ 17 ભાષાઓમાં લખેલું હોય છે.
નોટ પર લખેલી 17 ભાષાઓનાં નામ જાણો
ભારતીય ચલણી નોટની ભાષા પેનલમાં સામેલ 17 ભાષાઓનાં નામ નીચે મુજબ છે:
ક્રમાંક | ભાષાનું નામ |
|---|---|
1 | હિન્દી |
2 | અંગ્રેજી |
3 | આસામી |
4 | બંગાળી |
5 | ગુજરાતી |
6 | કન્નડ |
7 | કાશ્મીરી |
8 | કોંકણી |
9 | મલયાલમ |
10 | મરાઠી |
11 | નેપાળી |
12 | ઓડિયા |
13 | પંજાબી |
14 | સંસ્કૃત |
15 | તમિલ |
16 | તેલુગુ |
17 | ઉર્દૂ |
આ ભાષાઓ ભારતની અલગ-અલગ ભાષાકીય પરંપરાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ભાષાઓમાં નોટની કિંમત તેમની સંબંધિત લિપિમાં દર્શાવવામાં આવે છે, જેથી ભાષા પેનલમાં દરેક ભાષાને અલગ રીતે ઓળખી શકાય.
નોટ પર આટલી ભાષાઓ શા માટે હોય છે?
ભારત વિવિધ ભાષાઓ અને સંસ્કૃતિઓ ધરાવતો દેશ છે. અહીં દરેક પ્રદેશની પોતાની ભાષા અને લિપિ છે. ચલણી નોટનો ઉપયોગ સમગ્ર દેશમાં થતો હોવાથી તેની ડિઝાઇનમાં વિવિધ ભારતીય ભાષાઓને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.
ભારત સરકારના નાણાં મંત્રાલયે 2016માં લોકસભામાં આપેલી માહિતી મુજબ, નોટ પર ભાષાઓનો સમાવેશ તેની ડિઝાઇન અને પરંપરાનો ભાગ છે. નોટની ડિઝાઇન, સ્વરૂપ અને સામગ્રી અંગેનો નિર્ણય RBIના સેન્ટ્રલ બોર્ડની ભલામણોને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરીથી લેવામાં આવે છે.
₹10થી ₹500ની નોટમાં પણ ભાષા પેનલ હોય છે?
હા, ભારતીય ચલણી નોટોની ડિઝાઇનમાં ભાષા પેનલનો સમાવેશ થાય છે. ₹10, ₹20, ₹50, ₹100 અને ₹500 જેવી નોટોના પાછળના ભાગમાં આ પેનલ જોઈ શકાય છે. જોકે, અલગ-અલગ મૂલ્યની નોટોમાં રંગ, કદ, ચિત્ર અને અન્ય ડિઝાઇનની વિગતો અલગ હોય છે.
તમે ઘરે રહેલી કોઈપણ નોટના પાછળના ભાગને ધ્યાનથી જોશો, તો તેમાં ભાષા પેનલ શોધી શકશો. તેમાં વિવિધ ભાષાઓમાં નોટની કિંમત લખેલી હોય છે. આમ, આપણે રોજ ઉપયોગમાં લેતા રૂપિયામાં પણ ભારતની ભાષાકીય વિવિધતાની એક ઝલક જોવા મળે છે.