House Construction Near Railway Track Rules: પોતાનું ઘર બનાવવું દરેક વ્યક્તિનું સપનું હોય છે. પરંતુ જો તમારો પ્લોટ રેલવે લાઇનની નજીક હોય, તો બાંધકામ શરૂ કરતાં પહેલાં કેટલાક કાયદાકીય નિયમો સમજવા જરૂરી છે. રેલવેની જમીનની સીમાથી કેટલું અંતર રાખવું પડે છે? શું નજીકમાં ઘર બનાવવા માટે રેલવેની NOC લેવી પડે છે? જાણો આ નિયમો સાથે જોડાયેલી મહત્વપૂર્ણ બાબતો.
રેલવે લાઇનની નજીક ઘર બનાવવા માટે શું છે નિયમ?
ઘણીવાર ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતી વખતે પાટાની નજીક ખેતરો, દુકાનો અને રહેણાક મકાનો જોવા મળે છે. આ દૃશ્ય જોઈને સવાલ થાય કે રેલવે લાઇનની આટલી નજીક મકાન બનાવવાની મંજૂરી કેવી રીતે મળે છે? હકીકતમાં, રેલવેની નજીક જમીન ધરાવતા લોકો માટે બાંધકામ કરતાં પહેલાં જમીનની સીમા, સ્થાનિક બાંધકામના નિયમો અને લાગુ પડતી રેલવેની જોગવાઈઓની તપાસ કરવી જરૂરી છે.
રેલવેની જમીનની નજીક મનસ્વી રીતે બાંધકામ કરવાથી ભવિષ્યમાં કાયદાકીય વિવાદ ઊભો થઈ શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં બાંધકામની મંજૂરી મેળવવામાં મુશ્કેલી પણ આવી શકે છે. તેથી પ્લોટ ખરીદતી વખતે અથવા મકાન બનાવવાનું આયોજન કરતી વખતે સંબંધિત સત્તાવાળાઓ પાસેથી નિયમોની ખાતરી કરવી હિતાવહ છે.
30 મીટરનું અંતર ક્યાંથી માપવામાં આવે છે?
રેલવે લાઇનની નજીક બાંધકામ અંગેની ચર્ચામાં 30 મીટરના અંતરનો ઉલ્લેખ ઘણીવાર થાય છે. આપેલી માહિતી અનુસાર, ભારતીય રેલવે વર્ક્સ મેન્યુઅલના પેરા 827માં રેલવેની જમીનની સીમા અને ઇમારત વચ્ચે અંતર રાખવા અંગેની જોગવાઈનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. આ અંતર ટ્રેનના પાટાની વચ્ચેથી જ માપવામાં આવે છે એવું માની લેવું યોગ્ય નથી. રેલવેની જમીનની સત્તાવાર હદ ક્યાં પૂરી થાય છે તે જાણવું જરૂરી છે. જોકે, 30 મીટરનો નિયમ દરેક પ્રકારના પ્લોટ અને બાંધકામ માટે આપમેળે લાગુ પડે છે એવું માનવું નહીં. વાસ્તવિક નિયમો, જમીનની સ્થિતિ અને સંબંધિત મંજૂરીઓની સત્તાવાર ચકાસણી કરવી જોઈએ.
30 મીટરની અંદર ઘર હોય તો શું NOC લેવી પડે?
જો તમારો પ્લોટ રેલવેની જમીનની નજીક હોય અથવા પ્રસ્તાવિત બાંધકામ રેલવેની જમીનથી નિર્ધારિત અંતરની અંદર આવતું હોય, તો બાંધકામ કરતાં પહેલાં સંબંધિત રેલવે કચેરી અને સ્થાનિક વિકાસ સત્તાવાળા પાસેથી લાગુ પડતી શરતોની જાણકારી મેળવો.
NOC એટલે કે નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ. જોકે, દરેક કિસ્સામાં રેલવેની NOC ફરજિયાત છે એવું માની લેવાને બદલે તમારા પ્લોટના સ્થાન અને બાંધકામના પ્રકાર પ્રમાણે તેની જરૂરિયાત સત્તાવાર રીતે નક્કી કરાવવી જોઈએ.
ઘર બનાવતાં પહેલાં આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
- સૌપ્રથમ પ્લોટની સત્તાવાર સીમા અને રેલવેની જમીનની હદની ખાતરી કરો.
- સ્થાનિક નગરપાલિકા, મહાનગરપાલિકા અથવા સંબંધિત વિકાસ સત્તાવાળા પાસેથી બાંધકામના નિયમો જાણો.
- રેલવેની નજીક બાંધકામ માટે કોઈ ખાસ મંજૂરી કે NOC જરૂરી છે કે નહીં તેની તપાસ કરો.
- તમામ જરૂરી મંજૂરીઓ મેળવ્યા પછી જ બાંધકામ શરૂ કરો.
રેલવે લાઇનની નજીક ઘર બનાવવાનું આયોજન હોય તો માત્ર આસપાસનાં મકાનો જોઈને નિર્ણય ન લો. દરેક જમીનના દસ્તાવેજો, સ્થળની સ્થિતિ અને લાગુ પડતા નિયમો અલગ હોઈ શકે છે. સમયસર સત્તાવાર માહિતી મેળવી લેવાથી ભવિષ્યમાં કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ અને આર્થિક નુકસાનનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે.