Cotton Candy History: મેળામાં જતાં જ બાળકોની નજર જે મીઠાઈ પર પડે છે, તેમાં કોટન કેન્ડી એટલે કે ‘બુઢી કે બાલ’નું નામ ચોક્કસ આવે છે. લાકડી પર લપેટાયેલી રુ જેવી દેખાતી આ મીઠી કેન્ડી મોઢામાં મૂકતાં જ ઓગળી જાય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે બાળકોની આ ફેવરિટ મીઠાઈની કહાની 120 વર્ષથી પણ વધુ જૂની છે? એટલું જ નહીં, તેની આધુનિક મશીન બનાવવામાં એક ડેન્ટિસ્ટનો પણ મોટો ફાળો હતો.
ડેન્ટિસ્ટે બનાવી હતી ‘બુઢી કે બાલ’ની મશીન
આધુનિક કોટન કેન્ડીની શરૂઆત અમેરિકામાં થઈ હતી. ડેન્ટિસ્ટ વિલિયમ જેમ્સ મોરિસને કેન્ડી બનાવનાર જ્હોન સી. વ્હાર્ટન સાથે મળીને 1897માં એક ખાસ ઇલેક્ટ્રિક મશીન તૈયાર કરી હતી. આ મશીનમાં ખાંડને ગરમ કરીને ઝડપથી ફેરવવામાં આવતી હતી. તેના કારણે ખાંડના અત્યંત પાતળા તાર જેવા રેશા બનતા અને તે રુ જેવા દેખાતા હતા. આ નવી મીઠાઈને શરૂઆતમાં Fairy Floss નામ આપવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે આજે જેને આપણે કોટન કેન્ડી અથવા ‘બુઢી કે બાલ’ તરીકે ઓળખીએ છીએ, તેનું શરૂઆતનું નામ Fairy Floss હતું.
1904ના મેળામાં વેચાયા હજારો બોક્સ
મોરિસન અને વ્હાર્ટનની આ નવી મીઠાઈને 1904માં અમેરિકાના St. Louis World’s Fairમાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યાં તેને નાના બોક્સમાં ભરીને વેચવામાં આવતી હતી. આ મીઠાઈ લોકોને એટલી પસંદ આવી કે મેળા દરમિયાન તેના 68,655થી વધુ બોક્સ વેચાયા હતા. તે સમયે કોટન કેન્ડી બનાવવાની પ્રક્રિયા પણ લોકો માટે એક નવાઈની વાત હતી. ગરમ ખાંડમાંથી રુ જેવા પાતળા તાર બનતા જોઈને લોકો ખાસ આકર્ષાતા હતા.
Cotton Candy નામ કેવી રીતે પડ્યું?
શરૂઆતમાં Fairy Floss નામથી જાણીતી આ મીઠાઈ બાદમાં Cotton Candy નામથી વધુ લોકપ્રિય બની. 1920ના દાયકામાં ડૉ. જોસેફ લાસ્કોએ પણ આવી જ પ્રકારની મશીન બનાવી હતી. ત્યારથી અમેરિકામાં Cotton Candy નામનો ઉપયોગ વધુ પ્રચલિત થયો. અલગ-અલગ દેશોમાં આજે પણ તેના નામ અલગ છે. ક્યાંક તેને Candy Floss કહેવામાં આવે છે, તો ક્યાંક Fairy Floss તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ભારતમાં ઘણા લોકો તેને તેના રુ જેવા દેખાવને કારણે ‘બુઢી કે બાલ’ કહે છે.
સફેદ ‘બુઢી કે બાલ’થી ગુલાબી અને વાદળી સુધી
શરૂઆતના સમયમાં કોટન કેન્ડી મુખ્યત્વે સફેદ રંગમાં મળતી હતી. સમય જતાં તેમાં અલગ-અલગ ફ્લેવર અને ફૂડ કલરનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો. ત્યારબાદ ગુલાબી અને વાદળી રંગની કોટન કેન્ડી મેળા અને મનોરંજન પાર્કમાં ખાસ લોકપ્રિય બની.
આજે પણ તેની બનાવવાની મૂળ પ્રક્રિયા લગભગ એ જ છે. મશીનમાં ખાંડ નાખવામાં આવે છે અને તેને ઝડપથી ફેરવવામાં આવે છે. ખાંડમાંથી નીકળતા બારીક રેશાને લાકડી પર લપેટવામાં આવે છે અને તૈયાર થાય છે રુ જેવી ‘બુઢી કે બાલ’.
બાળપણની યાદો સાથે જોડાયેલી આ મીઠાઈની સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે ‘બુઢી કે બાલ’ જેવી દેખાતી આ કોટન કેન્ડીની આધુનિક શરૂઆત એક ડેન્ટિસ્ટ સાથે જોડાયેલી હતી. 120 વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયા પછી પણ મેળામાં તેને જોઈને બાળકોની આંખોમાં આજે પણ એટલો જ ઉત્સાહ જોવા મળે છે.