History of Ramayana shooting: ભારતીય ટેલિવિઝનના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ, રામાનંદ સાગરનું "રામાયણ" હજુ પણ લાખો લોકોના હૃદયમાં જીવે છે. 25 જાન્યુઆરી, 2026, "રામાયણ" માટે ખૂબ જ ખાસ તારીખ છે, કારણ કે તે દૂરદર્શન પર તેના પ્રથમ પ્રસારણને 39 વર્ષ પૂર્ણ કરે છે. 1987 માં જ્યારે ભગવાન રામની વાર્તા પહેલીવાર નાના પડદા પર દેખાઈ, ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી કે આ શો ફક્ત રેકોર્ડ તોડશે જ નહીં પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિનો અભિન્ન ભાગ પણ બનશે. બધાએ શો જોયો, પરંતુ તેના ભવ્ય સ્ટુડિયો પાછળ કોણ હતું? જાણો...
રામાયણનું શૂટિંગ કેટલો સમય ચાલ્યું?
સ્વર્ગસ્થ હીરાભાઈ પટેલના પુત્ર અને વૃંદાવન સ્ટુડિયોના માલિક વિપિનભાઈ પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, "મારા પિતા અને રામાનંદ સાગર સારા મિત્રો હતા. મારા પિતાએ રામાયણ માટે ઘણા પાત્રોની પસંદગીમાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. રામાનંદ સાગરે ઘણી બાબતોમાં મારા પિતાની સલાહ લીધી હતી, અને તેના આધારે આગળની તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી. તેમણે સમજાવ્યું કે રામાયણનું શૂટિંગ 1985 માં શરૂ થયું હતું અને પાંચ વર્ષ સુધી ચાલ્યું હતું.
સ્ટુડિયોનું ભાડું કેટલું હતું?
સાગર વર્લ્ડના સત્તાવાર ઇન્સ્ટાગ્રામ પેજ પર એમ પણ જણાવાયું છે કે રામાયણના શૂટિંગ માટે સ્ટુડિયોનું ભાડું શિફ્ટના આધારે લેવામાં આવ્યું હતું. પેજ અનુસાર, "8 કલાકની શિફ્ટનું ભાડું 2,000 રૂપિયા હતું. આ ઉપરાંત, કેમેરામેન, સહાયકો, સ્ટુડિયો સહાયકો અને દિગ્દર્શકો માટે અલગ રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. રામાયણ પછી, જય હનુમાન અને જય મા વૈષ્ણો દેવી જેવી સિરિયલો, જે હિટ પણ રહી હતી, તેનું શૂટિંગ પણ અહીં થયું હતું."
રામાયણ ક્યાં શૂટ થયું હતું?
ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સ દાવો કરે છે કે રામાયણનું શૂટિંગ મુંબઈમાં થયું હતું, પરંતુ આ ખોટું છે. રામાયણનું શૂટિંગ ગુજરાતના ઉમરગામમાં વૃંદાવન સ્ટુડિયોમાં થયું હતું. સ્ટુડિયોના તત્કાલીન માલિક, રાષ્ટ્રપતિ પુરસ્કાર વિજેતા અને દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર વિજેતા, સ્વ. હીરાભાઈ પટેલે રામાયણના શૂટિંગમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
રામાયણના ભવ્ય સેટ, કોસ્ચ્યુમ, શસ્ત્રો અને ધ્વનિ અસરોથી એવું લાગતું હતું કે જાણે આખી ઘટના ખરેખર આપણી નજર સામે બની રહી હોય. સ્વ. હીરાભાઈ પટેલે રામાયણ, વિક્રમ બેતાલ અને સિંઘાસન બત્તીસી સહિત 300 થી વધુ ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક ફિલ્મો અને સિરિયલોના કલા નિર્દેશક તરીકે સેવા આપી હતી. હીરાભાઈ પટેલે રામાયણમાં સમગ્ર સેટ, પાત્રો, યુદ્ધો, સભા સ્થાનો, લંકા અને રથ ડિઝાઇન કર્યા હતા.
હીરાભાઈ પટેલ કોણ હતા?
હીરાભાઈ પટેલે મુંબઈની જેજે સ્કૂલ ઓફ આર્ટમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે દરેક ફિલ્મમાં કલા નિર્દેશક તરીકે કામ કર્યું હતું. ભાષા. તે સમયે તેમણે ટ્રિક ફોટોગ્રાફીનો પણ અભ્યાસ કર્યો હતો. હીરાભાઈ પટેલની ફિલ્મ કારકિર્દી 1942 માં, આઝાદી પહેલા શરૂ થઈ હતી. ભારતની આઝાદી પછી, તેમણે 1948 માં "હુવા સવેરા" ફિલ્મનું નિર્માણ કર્યું.
સ્ટુડિયોની સ્થાપના કેવી રીતે થઈ?
તે સમયે, ગુજરાતમાં શૂટિંગ સ્ટુડિયો સ્થાપવા માટે સરકારની સબસિડી યોજના કામમાં આવી. હીરાભાઈ પટેલને 40 એકર જમીન પર સ્ટુડિયો બનાવવાનો વિચાર આવ્યો. આ રીતે આ સ્ટુડિયોની સ્થાપના કરવામાં આવી. સ્ટુડિયો દરિયા કિનારે આવેલો છે. રામાયણમાં દર્શાવવામાં આવેલા દરિયાઈ દ્રશ્યોનું પણ સ્ટુડિયોમાં શૂટિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. હાલમાં, સ્ટાર ભારત પર પ્રસારિત થતી સિરિયલ રાધા-કૃષ્ણનું શૂટિંગ પણ આ જ વૃંદાવન સ્ટુડિયોમાં થઈ રહ્યું છે.