How To Become Bank Manager In India: આજના સમયમાં બેન્કિંગ ક્ષેત્ર યુવાનો માટે ખૂબ જ લોકપ્રિય અને સુરક્ષિત કરિયર વિકલ્પ બની ગયું છે. ખાસ કરીને 'બેંક મેનેજર'નું પદ આકર્ષક પગાર, સામાજિક પ્રતિષ્ઠા અને ઉત્તમ ભવિષ્ય માટે જાણીતું છે. જો તમે પણ બેંકમાં મેનેજર બનવા માંગો છો, તો તમારે તેની પસંદગી પ્રક્રિયા, પરીક્ષાઓ અને લાયકાત વિશે જાણવું જરૂરી છે. દેશમાં બેંક મેનેજર બનવા માટે બે મુખ્ય રસ્તાઓ ઉપલબ્ધ છે: સરકારી બેંક અને ખાનગી બેંક.
1) સરકારી બેંકમાં મેનેજર બનવાનો માર્ગ
સરકારી બેંકોમાં સીધા મેનેજર પદે ભરતી થતી નથી. સામાન્ય રીતે ઉમેદવારે 'પ્રોબેશનરી ઓફિસર' (PO) તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરવી પડે છે.
શૈક્ષણિક લાયકાત અને વયમર્યાદા:
સરકારી બેંકમાં PO બનવા માટે ઉમેદવારે કોઈપણ માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી કોઈપણ પ્રવાહમાં (આર્ટસ, કોમર્સ, સાયન્સ કે એન્જિનિયરિંગ) ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કરેલું હોવું જોઈએ. સામાન્ય વર્ગના ઉમેદવારો માટે વયમર્યાદા 20 થી 30 વર્ષ વચ્ચેની હોય છે, જ્યારે અનામત વર્ગના (SC/ST/OBC/PwD) ઉમેદવારોને સરકારી નિયમો મુજબ છૂટછાટ મળે છે.
પ્રમુખ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ:
- SBI PO: સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયામાં ઓફિસર બનવા માટે.
- IBPS PO: અન્ય રાષ્ટ્રીયકૃત સરકારી બેંકો (જેમ કે બેંક ઓફ બરોડા, PNB, કેનરા બેંક) માટે.
- IBPS RRB: પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકોમાં પસંદગી માટે.
પસંદગીના વિવિધ તબક્કા:
આ પરીક્ષાઓ ત્રણ તબક્કામાં યોજાય છે:
- 1) પ્રિલિમિનરી પરીક્ષા: પ્રથમ તબક્કામાં મેથ્સ, રિઝનિંગ અને ઈંગ્લિશના પ્રશ્નો પૂછાય છે.
- 2) મેઈન્સ પરીક્ષા: પ્રિલિમ્સ પાસ કરનાર ઉમેદવારો માટે આ મુખ્ય પરીક્ષા યોજાય છે, જેમાં જનરલ અવેરનેસ અને બેન્કિંગ અવેરનેસ ઉમેરાય છે.
- 3) ઈન્ટરવ્યુ અને ગ્રુપ ડિસ્કશન: મેઈન્સ પાસ કર્યા બાદ પર્સનલ ઈન્ટરવ્યુ અને ગ્રુપ ડિસ્કશન યોજાય છે.
પ્રોબેશન અને પ્રમોશન:
તમામ તબક્કા પાસ કર્યા પછી 'આસિસ્ટન્ટ મેનેજર' તરીકે નિમણૂક મળે છે. 1 થી 2 વર્ષની ટ્રેનિંગ પૂર્ણ કર્યા બાદ તથા JAIIB અને CAIIB જેવી આંતરિક પરીક્ષાઓ પાસ કરીને, 3 થી 5 વર્ષના અનુભવના આધારે 'બ્રાન્ચ મેનેજર' તરીકે પ્રમોશન મળે છે.
2) ખાનગી બેંકમાં મેનેજર બનવાનો માર્ગ
ખાનગી બેંકો (જેમ કે HDFC, ICICI, Axis Bank) માં પ્રમોશન અને ગ્રોથની પ્રક્રિયા ખૂબ જ ઝડપી હોય છે.
- MBA દ્વારા સીધી પ્રવેશ: જો તમે બેન્કિંગ કે ફાઇનાન્સમાં MBA કર્યું હોય, તો ખાનગી બેંકો કેમ્પસ પ્લેસમેન્ટ દ્વારા સીધી આસિસ્ટન્ટ મેનેજર અથવા મેનેજમેન્ટ ટ્રેની તરીકે પસંદગી કરે છે.
- પ્રાઈવેટ બેંક PO પ્રોગ્રામ: પ્રમુખ ખાનગી બેંકો પોતાના વિશેષ 'PO ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ' ચલાવે છે. ગ્રેજ્યુએટ ઉમેદવારો પરીક્ષા અને ઈન્ટરવ્યુ આપી આ પ્રોગ્રામમાં જોડાઈ શકે છે. 1 વર્ષના ટ્રેનિંગ કોર્સ બાદ બેંકમાં આસિસ્ટન્ટ મેનેજરની સીધી નોકરી મળે છે અને કામગીરીના પ્રદર્શનના આધારે ઝડપથી બ્રાન્ચ મેનેજર બની શકાય છે.