Who is Aditya Vikram Birla:આદિત્ય વિક્રમ બિરલાને ભારતના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં એક એવા ઉદ્યોગસાહસિક તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે જેમણે મર્યાદિત ભારતીય અર્થતંત્રની દિવાલો તોડીને દેશને વૈશ્વિક વેપાર સાથે જોડ્યો. તેઓ માત્ર આદિત્ય બિરલા ગ્રુપના શિલ્પી જ નહોતા પરંતુ તેમને ભારતના પ્રથમ "વૈશ્વિક ઉદ્યોગપતિ" પણ માનવામાં આવે છે.
આદિત્ય વિક્રમ બિરલા કોણ હતા?
આદિત્ય વિક્રમ બિરલાનો જન્મ 14 નવેમ્બર, 1943ના રોજ કલકત્તા (હવે કોલકાતા)માં થયો હતો. તેમણે સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો અને બાદમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (MIT)માં કેમિકલ એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કર્યો.
તેઓ પ્રખ્યાત ઉદ્યોગપતિ ઘનશ્યામ દાસ બિરલાના પૌત્ર અને બસંત કુમાર બિરલાના પુત્ર હતા. એક શ્રીમંત ઉદ્યોગપતિ પરિવારમાં જન્મેલા હોવા છતાં તેમણે વારસા પર આધાર રાખવાને બદલે પોતાનો રસ્તો પસંદ કર્યો.
લાઇસન્સ રાજ સામે વૈશ્વિક વિચારસરણી
1960ના દાયકામાં જ્યારે ભારતમાં લાઇસન્સ રાજનો પ્રભાવ હતો, જેના કારણે ઉદ્યોગોને વિસ્તરણ માટે સરકારી પરવાનગી પર આધાર રાખવો પડતો હતો ત્યારે આદિત્ય વિક્રમ બિરલાએ એક અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો. તેમણે નક્કી કર્યું કે જો ભારતમાં વિકાસની સંભાવના મર્યાદિત હોય તો દેશની બહાર વ્યવસાય મર્યાદિત રાખવો જોઈએ.
1969 થી 1977 વચ્ચે તેમણે થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપાઇન્સ અને મલેશિયા જેવા દેશોમાં મોટા ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ કર્યા. ઇન્ડો-થાઇ સિન્થેટીક્સ અને પાન સેન્ચ્યુરી એડિબલ ઓઇલ્સ જેવા સાહસો આ વિઝનનું પરિણામ હતા. વર્ષ 1995 સુધીમાં તેમના વિદેશી કામગીરીએ રૂપિયા 8000 કરોડથી વધુની આવક ઉભી કરી હતી.
વારસાથી અલગ થવાનો નિર્ણય
જોકે પરિવાર ઇચ્છતો હતો કે તેઓ ભારતમાં એલ્યુમિનિયમ વ્યવસાય સંભાળે, પરંતુ આદિત્ય વિક્રમ બિરલાએ ના પાડી. તેમનું માનવું હતું કે બિરલા નામની સુરક્ષા તોડીને જ તેઓ ખરેખર પોતાને સ્થાપિત કરી શકશે. આ નિર્ણયથી તેઓ પાછળથી એક ઉદ્યોગપતિ તરીકે સ્થાપિત થયા જેમણે ભારતીય કંપનીઓ માટે વૈશ્વિક વિસ્તરણનો માર્ગ મોકળો કર્યો.
આદિત્ય વિક્રમ બિરલાનું 51 વર્ષની વયે અવસાન થયું
વર્ષ 1995માં 51 વર્ષની વયે આદિત્ય વિક્રમ બિરલાનું કેન્સરથી અવસાન થયું. તે સમયે ભારતે એક એવા ઉદ્યોગપતિ ગુમાવ્યા જેમણે સાબિત કર્યું કે ભારતીય કંપનીઓ પણ વિશ્વનું નેતૃત્વ કરી શકે છે.
કુમાર મંગલમ બિરલા સાથે તેમનો શું સંબંધ છે?
કુમાર મંગલમ બિરલા આદિત્ય વિક્રમ બિરલા (પિતાનું નામ કુમાર મંગલમ બિરલા) ના એકમાત્ર પુત્ર છે. તેમના પિતાના અકાળ અવસાન પછી તેમણે 28 વર્ષની ઉંમરે જૂથની બાગડોર સંભાળી. આજે તેઓ આદિત્ય બિરલા ગ્રુપના ચેરમેન છે અને અલ્ટ્રાટેક સિમેન્ટ સહિત જૂથની ઘણી મોટી કંપનીઓનું નેતૃત્વ કરે છે.
દીકરાએ તેના પિતાના વિચારને એક નવો વિસ્તાર આપ્યો
કુમાર મંગલમ બિરલાએ માત્ર તેમના પિતાનો વારસો જ સંભાળ્યો નહીં પરંતુ તેનો વિસ્તાર પણ અનેકગણો કર્યો. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, જૂથે 60 થી વધુ એક્વિઝિશન કર્યા અને ટર્નઓવર લગભગ 33 ગણો વધારીને 67 બિલિયન ડોલર (લગભગ રૂપિયા 6,03,096 કરોડ) સુધી પહોંચ્યું.
હિન્ડાલ્કો દ્વારા નોવેલિસનું એક્વિઝિશન આ વૈશ્વિક-પ્રથમ વિચારસરણીનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. તેઓ માર્કેટ કેપની દ્રષ્ટિએ દેશની સૌથી મોટી સિમેન્ટ કંપની અલ્ટ્રાટેકના ચેરમેન છે. આજે (કુમાર મંગલમ બિરલા નેટ વર્થ) કુમાર મંગલમ બિરલાની નેટવર્થ 21.8 બિલિયન ડોલર (લગભગ રૂ. 1.97 લાખ કરોડ) છે.