USDA Report: ભારતનો ટેક્સટાઇલ (કાપડ) ઉદ્યોગ અત્યારે ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે, પરંતુ આ ગ્રોથની સામે હવે એક મોટો પડકાર ઊભો થયો છે. કાપડ ઉદ્યોગ માટે સૌથી મહત્ત્વનો કાચો માલ એટલે કે કપાસ (Cotton). તાજેતરમાં આવેલા એક વૈશ્વિક અહેવાલે ચિંતા વધારી દીધી છે કે આગામી સમયમાં કપાસનું ઉત્પાદન ઘટવાથી સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર પડી શકે છે.
USDAનો રિપોર્ટ: વૈશ્વિક સ્તરે કપાસના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો
અમેરિકી કૃષિ વિભાગ (USDA) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી માસિક વૈશ્વિક કપાસ બજારની રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ 2026-27ની સીઝનમાં દુનિયાભરમાં કપાસનું કુલ ઉત્પાદન ઘટીને આશરે 11.75 કરોડ ગાંસડી (Bales) રહેવાનું અનુમાન છે. અગાઉના અંદાજ કરતાં આમાં આશરે 5 લાખ ગાંસડીનો ઘટાડો થયો છે.
આ વૈશ્વિક ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે ભારત, અમેરિકા અને તુર્કી (Turkey) જેવા દેશોમાં ઉત્પાદન ઘટવાનું કારણ જવાબદાર છે. જોકે, ચીન અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં ઉત્પાદનમાં થોડો વધારો થયો હોવાથી આ ઘટાડાની ભરપાઈ આંશિક રીતે થવાની આશા છે.
ભારતમાં કપાસના ઉત્પાદનમાં 5 લાખ ગાંસડીનો ઘટાડો
ચીન પછી ભારત દુનિયાનો બીજા નંબરનો સૌથી મોટો કપાસ ઉત્પાદક દેશ છે. તાજા આંકડાઓ અનુસાર, પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિઓ (અતિશય વરસાદ, કમોસમી વરસાદ અથવા પૂર-દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ)ના કારણે ભારતમાં કપાસનું ઉત્પાદન અંદાજે 5 લાખ ગાંસડી ઘટીને 2.35 કરોડ ગાંસડી રહેવાનું અનુમાન છે.
ચીનની સ્થિતિ: દુનિયાના સૌથી મોટા કપાસ ઉત્પાદક ચીનમાં સ્થિતિ થોડી અલગ છે. ત્યાં સારી ઉત્પાદકતા (Productivity) ના કારણે કપાસનું ઉત્પાદન 5 લાખ ગાંસડી વધારીને 3.40 કરોડ ગાંસડી પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
અમેરિકા અને બ્રાઝિલ: દુનિયાના સૌથી મોટા કપાસ નિકાસકાર બ્રાઝિલનું ઉત્પાદન 1.90 કરોડ ગાંસડી પર સ્થિર જાળવી રાખવામાં આવ્યું છે. જ્યારે અમેરિકાનું ઉત્પાદન આશરે 2.67 લાખ ગાંસડી ઘટીને 1.318 કરોડ ગાંસડી રહેવાની ધારણા છે. તુર્કીમાં ઉત્પાદન ઘટવાને કારણે તેનો આયાત અંદાજ વધારીને 53 લાખ ગાંસડી કરી દેવામાં આવ્યો છે.
વૈશ્વિક વેપાર અને ગ્રાહકોની સ્થિતિ
વૈશ્વિક કપાસના કુલ વેપાર અને નિકાસની વાત કરીએ તો, વર્ષ 2026-27માં દુનિયાની કુલ નિકાસ વધીને 4.48 કરોડ ગાંસડી થવાનું અનુમાન છે, જેમાં આઇવરી કોસ્ટ અને ઇજિપ્ત (Egypt)ની સપ્લાય મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
બીજી બાજુ, દુનિયાભરમાં કપાસની ખપત (Consumption)માં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. USDA એ 2026-27 માટે કપાસની વૈશ્વિક ખપત 3 લાખ ગાંસડી ઘટાડીને 12.27 કરોડ ગાંસડી કરી દીધી છે. કપાસની માંગ ઘટવાને કારણે બાંગ્લાદેશના આયાત અંદાજમાં પણ 2 લાખ ગાંસડીનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
ભારતીય ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે ચિંતાના વાદળો
ભારતમાં કાપડ ઉદ્યોગ કરોડો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પણ ભારતીય રેડીમેડ ગારમેન્ટ્સ અને ટેક્સટાઇલની ભારે માંગ રહે છે. સ્થાનિક ઇન્ડસ્ટ્રીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે ભારત વિદેશથી પણ કપાસની આયાત કરે છે.
ડ્યુટી ફ્રી ઇમ્પોર્ટનો સહારો: કાપડ ઉદ્યોગમાં ચાલી રહેલા દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે કપાસની આયાત પર લાગતી ડ્યુટી (Duty-Free Import) મુક્તિની મુદત લંબાવીને 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી કરી દીધી છે, જેથી ઇન્ડસ્ટ્રીને સસ્તો કાચો માલ મળી શકે.
એશિયન બજારમાં સ્પર્ધા: એશિયાના બજારમાં ચીન અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રે ભારત કરતાં આગળ નીકળવાની રેસમાં છે. વૈશ્વિક સ્તરે કપાસ મોંઘો થવાથી કે ઓછો ઉપલબ્ધ હોવાથી ભારતીય ટેક્સટાઇલ અને ગારમેન્ટ સેક્ટર પર નફાનું માર્જિન જાળવી રાખવાનું મોટું દબાણ આવશે.
શું શિયાળા પહેલાં કપડાં મોંઘા થશે?
જ્યારે પણ કાચો માલ (Raw Material) એટલે કે કપાસનું ઉત્પાદન ઘટે છે અને તેના ભાવમાં અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે સ્પિનિંગ મિલ્સથી લઈને ગારમેન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ સુધીની આખી ચેઇન પર અસર પડે છે.
જો ભારતમાં સ્થાનિક સ્તરે કપાસની અછત સર્જાય અને મિલ્સને બહારથી મોંઘા ભાવે કપાસ આયાત કરવો પડે, તો યાર્ન અને કાપડના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થશે. આ વધારાનો બોજ આખરે ગ્રાહકો પર આવી શકે છે. ખાસ કરીને શિયાળાની સીઝન નજીક આવતા જ ગરમ કપડાં, જેકેટ્સ, વૂલન અને રોજિંદા વપરાશના ગારમેન્ટ્સના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે, જે શિયાળા પહેલાં કપડાંને મોંઘા બનાવી શકે છે.
હવે તમામ બજાર નિષ્ણાતોની નજર ચીનની ખરીદી અને વૈશ્વિક બજારમાં કપાસની કિંમતોની હિલચાલ પર ટકેલી છે.