Union Budget 2026: દેશનું આગામી કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ થવામાં હવે ગણતરીના દિવસો બાકી છે. 1 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા બજેટ રજૂ કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આ બજેટ સાથે નાણામંત્રી એક નવો સીમાચિહ્ન પણ હાંસલ કરશે. આ તેમનું 9મું બજેટ હશે, જેની સાથે તેઓ પી. ચિદમ્બરમના રેકોર્ડની બરાબરી કરશે અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીના રેકોર્ડને પાછળ છોડી દેશે.
રવિવારે બજેટ રજૂ થવાની શક્યતા
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી પરંપરા મુજબ દેશનું બજેટ 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરવામાં આવે છે. આ વખતે 1 ફેબ્રુઆરીએ રવિવાર છે, તેમ છતાં નાણામંત્રી આ દિવસે જ બજેટ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. નિર્મલા સીતારમણે અત્યાર સુધીમાં કુલ 8 બજેટ રજૂ કર્યા છે, જેમાં 6 પૂર્ણ બજેટ અને 2 વચગાળાના બજેટનો સમાવેશ થાય છે.
સૌથી વધુ બજેટ રજૂ કરવાનો રેકોર્ડ કોના નામે?
ભારતીય સંસદીય ઈતિહાસમાં સૌથી વધુ બજેટ રજૂ કરવાનો વિક્રમ પૂર્વ વડાપ્રધાન અને નાણામંત્રી મોરારજી દેસાઈના નામે છે. તેમણે કુલ 10 વખત દેશનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું. તેમના પછી પી. ચિદમ્બરમ આવે છે, જેમણે 9 વખત બજેટ રજૂ કર્યા છે. નિર્મલા સીતારમણ 2026નું બજેટ રજૂ કરીને પી. ચિદમ્બરમની બરાબરી કરશે, જ્યારે 8 બજેટ રજૂ કરનાર પ્રણવ મુખર્જીના રેકોર્ડને તેઓ વટાવી જશે.
મોરારજી દેસાઈ દ્વારા રજૂ કરાયેલ બજેટની યાદી
- 1959–60: 28 ફેબ્રુઆરી, 1959
- 1960–61: 29 ફેબ્રુઆરી, 1960
- 1961–62: 28 ફેબ્રુઆરી, 1961
- 1962–63 (વચગાળાનું): 14 માર્ચ, 1962
- 1962–63: 23 એપ્રિલ, 1962
- 1963–64: 28 ફેબ્રુઆરી, 1963
- 1967-68 (વચગાળાનું): 20 માર્ચ, 1967
- 1967-68: 25 મે, 1967
- 1968-69: 29 ફેબ્રુઆરી, 1968
- 1969-70: 28 ફેબ્રુઆરી, 1969
વચગાળાનું બજેટ શું છે અને તેનું મહત્વ
ઉલ્લેખનીય છે કે મોરારજી દેસાઈએ તેમના કાર્યકાળમાં બે વાર (1962 અને 1967) વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું, જ્યારે વર્તમાન નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 2024માં એક વાર વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યું છે.
વચગાળાનું બજેટ સામાન્ય રીતે ચૂંટણીના વર્ષમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતી એક કામચલાઉ નાણાકીય વ્યવસ્થા છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવી સરકાર સત્તામાં આવે ત્યાં સુધીના સંક્રમણ સમયગાળા દરમિયાન આવશ્યક સરકારી ખર્ચ માટે સંસદની મંજૂરી મેળવવાનો હોય છે. આ બજેટ ખાતરી કરે છે કે સરકારનું કામકાજ કોઈપણ વિક્ષેપ વિના ચાલતું રહે. સામાન્ય રીતે, વચગાળાના બજેટમાં કોઈ મોટા નીતિગત ફેરફારો કે લાંબા ગાળાના સુધારા કરવામાં આવતા નથી.