Sensex 40 Year Journey: એશિયાનું સૌથી જૂનું સ્ટોક એક્સચેન્જ, BSE લિમિટેડ(Bombay Stock Exchange) એટલે કે સેન્સેક્સ એ 40 વર્ષની સફર પૂરી કરી છે. 1લી જાન્યુઆરી,1986ના રોજ શરૂ થયેલા BSE સેન્સેક્સે અસ્તિત્વના 40 વર્ષ પૂરા કર્યા છે.
SEBIના ચેરમેન તુહિન કાંતા પાંડેએ શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે ભારતના હાર્ટબીટ ઈન્ડેક્સ સેન્સેક્સ તેના લોન્ચના 40 વર્ષ પૂરા કરી રહ્યો છે, તેની પાછળનો વિચાર એવા સમયે દૂરંદેશી હતો કે જ્યારે અર્થતંત્ર મોટાભાગે આંતરિક રીતે કેન્દ્રિત હતું અને બજાર ભાગીદારી મર્યાદિત અને મેન્યુઅલ હતી.
સેન્સેક્સે વિસ્ફોટક વળતર આપ્યું
વર્ષ 1986ની શરૂઆતમાં 549-570 પોઈન્ટથી તાજેતરમાં 86,000 પોઈન્ટ સુધી પહોંચવા સુધી સેન્સેક્સે તાબડતોબ વળતર આપ્યું છે. 15,594%નું આ સંપૂર્ણ વળતર તેના 40 વર્ષના પ્રદર્શન પરના તાજેતરના અહેવાલો સાથે સુસંગત છે.
જે કુલ વળતર (ડિવિડન્ડ સહિત; ઘણા વિશ્લેષણો ફક્ત ભાવ-માત્ર વળતરને 13-14%ની નજીક મૂકે છે) પર આધારિત આશરે 15%ના CAGRની સમકક્ષ છે. તેણે રૂપિયા 10 હજાર ને રૂપિયા 15.7 લાખમાં રૂપાંતરિત કર્યું છે.
તેનો અર્થ એ થયો કે જો કોઈએ 40 વર્ષ પહેલાં તેમાં 10 હજારનું રોકાણ કર્યું હોત તો આજે તે રૂપિયા 15.7 લાખનું હોત. તે બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ, જેને સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે, તેને પણ પાછળ છોડી ગયું છે.
SEBIના ચેરમેન તુહિન કાંતા પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ચાર દાયકામાં સેન્સેક્સ એક મજબૂત બજાર સૂચક તરીકે સમયની કસોટી પર ખરો ઉતર્યો છે, જે ભારતના આર્થિક પરિવર્તન અને આપણા મૂડી બજારોની વધતી જતી પરિપક્વતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
30 કંપનીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું
વર્ષ 1986માં લોન્ચ કરાયેલ તેની ગણતરી 30 કમ્પોનેન્ટ શેરો માટે માર્કેટ-કેપ-વેઇટેડ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવી હતી, જે મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં મોટી,સુસ્થાપિત અને નાણાકીય રીતે મજબૂત કંપનીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
સેન્સેક્સમાં બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર લિસ્ટેડ 30 કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે, તેથી તેને ઘણીવાર BSE સેન્સેક્સ અથવા S&P BSE સેન્સેક્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.આ 30 કંપનીઓ સેન્સેક્સમાં સૌથી મોટી કંપનીઓ છે.
1 સપ્ટેમ્બર, 2003થી સેન્સેક્સની ગણતરી ફ્રી-ફ્લોટ (ફ્લોટ-એડજસ્ટેડ) માર્કેટ-કેપ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે. ફ્રી-ફ્લોટ, માર્કેટ-કેપ-વેઇટેડ પદ્ધતિ એ વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી ઇન્ડેક્સ બાંધકામ પદ્ધતિ છે, જેના પર મોટાભાગના વૈશ્વિક ઇક્વિટી સૂચકાંકો આધારિત છે.
સેન્સેક્સ ભારતના સૌથી વધુ ટ્રેક કરાયેલા બેન્ચમાર્કમાંનો એક છે, જેમાં 20 થી વધુ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs) અને ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ રૂપિયા 2.5 ટ્રિલિયનની સંપત્તિનું સંચાલન કરે છે. તે વિશ્વના સૌથી સક્રિય ઇન્ડેક્સ ઓપ્શન્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સમાંનો એક પણ ધરાવે છે અને છેલ્લા બે વર્ષથી સૌથી ઝડપથી વિકસતો ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ રહ્યો છે.