Petrol Diesel Price: દેશમાં લાંબા સમયથી સ્થિર રહેલા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ટૂંક સમયમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ (OMCs) આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ અને રિટેલ વેચાણમાં થઈ રહેલા નુકસાનને પહોંચી વળવા માટે કિંમતોમાં 2 થી 4 રૂપિયા પ્રતિ લિટરનો વધારો કરવાની તૈયારીમાં છે. પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ આસમાનને આંબી રહ્યા છે, જેના કારણે સ્થાનિક બજારમાં ભાવ વધારો અનિવાર્ય જણાઈ રહ્યો છે.
કિંમતો વધારવા પાછળના મુખ્ય કારણો
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ઓઇલ કંપનીઓ હાલમાં પડતર કિંમત કરતા ઓછા ભાવે ઇંધણ વેચી રહી છે. માર્ચ મહિનાના આંકડા મુજબ ઓઇલ કંપનીઓને પેટ્રોલમાં લિટર દીઠ આશરે ₹24નું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જ્યારે ડીઝલમાં લિટર દીઠ નુકસાનનો આંકડો ₹30 સુધી પહોંચ્યો છે.
બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયું છે, જ્યારે ભારતમાં એપ્રિલ 2022થી કિંમતો મોટાભાગે સ્થિર રાખવામાં આવી છે.
ક્યાં અટવાયો છે પેચ?
જોકે, ભાવ વધારા મુદ્દે સરકાર અને ઓઇલ કંપનીઓ વચ્ચે ગણતરીને લઈને મતભેદ છે. કંપનીઓ ભારે નુકસાનનો દાવો કરી રહી છે, પરંતુ સરકાર આ દાવાને પૂરેપૂરો સ્વીકારવા તૈયાર નથી. સરકારી અધિકારીઓનું માનવું છે કે કંપનીઓ 'ક્રૅક સ્પ્રેડ' (કાચા તેલ અને રિફાઈન્ડ ઈંધણ વચ્ચેનો તફાવત) ના નામે નુકસાનના આંકડા વધારીને બતાવી રહી છે.
સરકારના મતે કંપનીઓને 'અન્ડર-રિકવરી' હોઈ શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તેઓ એકંદરે ખોટમાં છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર હાલમાં ઓઇલ કંપનીઓને કોઈ વળતર પેકેજ આપવા પર વિચાર કરી રહી નથી.
રાજકોષીય ખાધ અને મોંઘવારીનો ખતરો
ઇંધણના ભાવમાં વધારો થવાથી માત્ર સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર જ નહીં, પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ અસર પડશે. એક્સાઈઝ ડ્યૂટીમાં ઘટાડાને કારણે સરકારની વાર્ષિક આવકમાં અંદાજે 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ઘટાડો થયો છે.ઓઇલ અને ખાતર (ખાસ કરીને યુરિયા)ની વધતી કિંમતોને કારણે બજેટમાં નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો જાળવી રાખવા મુશ્કેલ બન્યા છે.
નિષ્ણાતોના મતે જો વૈશ્વિક તણાવ ચાલુ રહેશે, તો ઇંધણના ભાવ વધારાની સાથે દેશમાં મોંઘવારીનો આંકડો પણ વધી શકે છે.
રેટિંગ એજન્સી ICRAનો રિપોર્ટ
રેટિંગ એજન્સી ICRAના જણાવ્યા અનુસાર, માર્કેટિંગ માર્જિન નેગેટિવ હોવાને કારણે તેલ કંપનીઓના નફા પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ જ નહીં, પરંતુ એલપીજી (LPG)ના વેચાણમાં પણ કંપનીઓને મોટું નુકસાન વેઠવું પડી રહ્યું છે.
સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ પેટ્રોલિયમ અને નાણા મંત્રાલયના સતત સંપર્કમાં છે. આગામી દિવસોમાં જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ વધુ વણસશે, તો ગ્રાહકોએ મોંઘા ઈંધણ માટે તૈયાર રહેવું પડશે.