PM Vishwakarma Yojana: ભારતમાં પેઢીઓથી અનેક પરંપરાગત કારીગરો પોતાના હાથની કળાથી રોજગાર મેળવી રહ્યા છે. સુથાર, લુહાર, કુંભાર, સોની, દરજી, મોચી સહિત અનેક કારીગરોનું કામ આપણા રોજિંદા જીવન સાથે જોડાયેલું છે. જોકે આધુનિક સાધનો, તાલીમ અને નાણાકીય સહાયના અભાવે તેમના વ્યવસાયને આગળ વધારવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આવા કારીગરો અને શિલ્પકારોને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા PM Vishwakarma Yojana શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને તાલીમ, ટૂલકિટ પ્રોત્સાહન અને સરળ શરતો પર લોન સહિતની સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે.
શું છે PM Vishwakarma Yojana?
PM Vishwakarma Yojana પરંપરાગત રીતે હાથ અને સાધનો વડે કામ કરતા કારીગરો તથા શિલ્પકારો માટેની કેન્દ્ર સરકારની યોજના છે. તેનો હેતુ પરંપરાગત વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકોને આધુનિક તાલીમ અને સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવીને તેમના કામની ગુણવત્તા તથા આવક વધારવામાં મદદ કરવાનો છે. આ યોજના હેઠળ ગ્રામ્ય અને શહેરી બંને વિસ્તારોમાં નિર્ધારિત પરંપરાગત વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા કારીગરોને લાભ આપવામાં આવે છે.
PM Vishwakarma Yojana માટે કોણ પાત્ર છે?
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે અરજદારની ઉંમર ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષ હોવી જોઈએ. અરજદાર સ્વરોજગારના આધારે હાથ અને સાધનો વડે પરંપરાગત કામ કરતો કારીગર અથવા શિલ્પકાર હોવો જરૂરી છે.
યોજનામાં સુથાર, લુહાર, સોની, કુંભાર, મૂર્તિકાર અને પથ્થર કોતરનાર, મોચી, દરજી, વાળંદ, ધોબી, માળા બનાવનાર, હથિયાર બનાવનાર, તાળાં બનાવનાર, હથોડા તથા ટૂલકિટ બનાવનાર, હોડી બનાવનાર, ટોપલી-ચટાઈ-સાવરણી બનાવનાર, ઢીંગલી અને રમકડાં બનાવનાર, રાજમિસ્ત્રી તથા માછલી પકડવાની જાળ બનાવનાર જેવા પરંપરાગત વ્યવસાયોનો સમાવેશ થાય છે.
એક પરિવારના માત્ર એક સભ્યને આ યોજનાનો લાભ મળી શકે છે. અહીં પરિવારની વ્યાખ્યામાં પતિ, પત્ની અને અવિવાહિત બાળકોનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત, અરજદારે અગાઉના 5 વર્ષ દરમિયાન કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકારની સમાન ક્રેડિટ આધારિત યોજનામાંથી લોન લીધેલી ન હોવી જોઈએ. પરિવારનો કોઈ સભ્ય સરકારી સેવામાં હોય તો પણ યોજના માટે પાત્રતા રહેતી નથી.
PM Vishwakarma Yojana હેઠળ મળતા લાભો
યોજનાના લાભાર્થીને PM Vishwakarma Digital ID અને પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે છે. કારીગરોને તેમની કુશળતા વધારવા માટે બેઝિક અને એડવાન્સ ટ્રેનિંગની સુવિધા આપવામાં આવે છે. તાલીમ દરમિયાન લાભાર્થીને પ્રતિ દિવસ ₹500નું સ્ટાઇપેન્ડ પણ મળે છે.
આ ઉપરાંત આધુનિક સાધનો ખરીદવા માટે ₹15,000 સુધીની ટૂલકિટ પ્રોત્સાહન રકમ આપવામાં આવે છે. પાત્ર કારીગરોને ગેરંટી વગર કુલ ₹3 લાખ સુધીની લોન મેળવવાની સુવિધા પણ મળે છે. આ લોન નિર્ધારિત શરતો હેઠળ રાહત વ્યાજ દરે આપવામાં આવે છે. ડિજિટલ વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ પ્રોત્સાહન રકમની જોગવાઈ છે.
અરજી કરવા માટે દસ્તાવેજો જરૂરી
યોજનામાં અરજી કરવા માટે આધાર કાર્ડ, મોબાઇલ નંબર, બેંક ખાતાની વિગતો અને અન્ય જરૂરી માહિતીની જરૂર પડે છે. કારીગરના પરંપરાગત વ્યવસાયની વિગતો પણ આપવાની રહે છે. જરૂરિયાત મુજબ પરિવાર અથવા અન્ય ચકાસણી માટે સંબંધિત દસ્તાવેજો માંગવામાં આવી શકે છે.
PM Vishwakarma Yojana માટે કેવી રીતે અરજી કરવી
યોજનામાં નોંધણી માટે અરજદાર નજીકના CSC (Common Service Centre) પર જઈ શકે છે. ત્યાં આધાર આધારિત બાયોમેટ્રિક ચકાસણી બાદ CSC ઓપરેટર દ્વારા PM Vishwakarmaના સત્તાવાર પોર્ટલ પર અરજી પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. અરજીની ચકાસણી નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ થયા બાદ પાત્ર લાભાર્થીને ડિજિટલ ઓળખ આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ તાલીમ, ટૂલકિટ અને લોન સંબંધિત લાભ મેળવવાની પ્રક્રિયા આગળ વધે છે.