Best Post Office Saving Schemes 2026: જો તમે તમારી બચતને સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકાણ કરીને ભવિષ્ય માટે પૈસા ભેગા કરવા માંગતા હો, તો પોસ્ટ ઓફિસની સરકારી બચત યોજનાઓ ઉપયોગી બની શકે છે. આ યોજનાઓમાં અલગ-અલગ સમયગાળા, રોકાણની મર્યાદા અને વ્યાજદરનો વિકલ્પ મળે છે. કેટલીક યોજનાઓ લાંબા ગાળાની બચત માટે છે, જ્યારે કેટલીકમાંથી દર મહિને અથવા દર ત્રણ મહિને આવક મેળવી શકાય છે. પોસ્ટ ઓફિસની આ 9 યોજનાઓમાં PPF, સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ, સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના અને પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ જેવી યોજનાઓ સામેલ છે. ચાલો, દરેક યોજનાની વિગતો અને તેમાં રોકાણ કરવાની રીત સમજીએ.
પોસ્ટ ઓફિસની 9 સરકારી બચત યોજનાઓ અને વ્યાજદર
PPF: લાંબા ગાળાની બચત માટે
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એવા લોકો માટે ઉપયોગી છે, જેઓ ભવિષ્ય માટે લાંબા સમય સુધી બચત કરવા માંગે છે. આ યોજનાનો સમયગાળો 15 વર્ષનો છે. ત્યારબાદ નિયમો અનુસાર તેને પાંચ-પાંચ વર્ષ માટે લંબાવી શકાય છે. આ યોજનામાં દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા ₹500 અને વધુમાં વધુ ₹1.5 લાખનું રોકાણ કરી શકાય છે. મળતું વ્યાજ ચક્રવૃદ્ધિ ધોરણે ગણવામાં આવે છે. PPFમાં રોકાણ કરવાથી જૂની કર વ્યવસ્થામાં લાગુ નિયમો મુજબ કલમ 80C હેઠળ કરમાં છૂટ મળી શકે છે. રોકાણ, વ્યાજ અને પાકતી મુદતની રકમને કરમુક્તિ મળવાના નિયમો પણ લાગુ પડે છે.
SCSS: વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે
સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ ખાસ કરીને નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ માટે બનાવવામાં આવી છે. તેમાં 8.2% વાર્ષિક વ્યાજદર મુજબ વ્યાજ મળે છે. સામાન્ય રીતે 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરની વ્યક્તિ આ યોજનામાં ખાતું ખોલાવી શકે છે. કેટલાક નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે નિયમો મુજબ વિશેષ જોગવાઈઓ પણ છે. આ યોજનામાં ઓછામાં ઓછા ₹1,000 અને વધુમાં વધુ ₹30 લાખનું રોકાણ કરી શકાય છે. તેનો પ્રારંભિક સમયગાળો પાંચ વર્ષનો છે અને નિયમો અનુસાર ત્રણ વર્ષ માટે લંબાવી શકાય છે. વ્યાજ દર ત્રણ મહિને ચૂકવવામાં આવે છે, જેથી નિવૃત્તિ પછી નિયમિત આવક મેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.
NSC: પાંચ વર્ષ માટે રોકાણ
નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) એવા રોકાણકારો માટે એક વિકલ્પ છે, જેઓ પાંચ વર્ષ માટે નાણાં રોકી રાખવા માંગે છે. આ યોજનામાં ₹1,000થી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે અને મહત્તમ રોકાણની નિશ્ચિત મર્યાદા નથી. તેમાં 7.7% વાર્ષિક વ્યાજદરના આધારે રકમ વધે છે. જૂની કર વ્યવસ્થા હેઠળ પાત્ર રોકાણ પર કલમ 80C મુજબ કરમાં છૂટ મળી શકે છે. જોકે, પાકતી મુદતે મળતા વ્યાજ પર લાગુ કરના નિયમો ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના: દીકરીના ભવિષ્ય માટે
દીકરીના શિક્ષણ અને લગ્ન માટે બચત કરવા ઇચ્છતા માતા-પિતા માટે સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY) ઉપયોગી બની શકે છે. આ યોજનામાં 8.2% વાર્ષિક વ્યાજદર આપવામાં આવે છે. દીકરીની ઉંમર 10 વર્ષથી ઓછી હોય ત્યારે તેના નામે ખાતું ખોલાવી શકાય છે. આ યોજનામાં દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા ₹250 અને વધુમાં વધુ ₹1.5 લાખ જમા કરાવી શકાય છે. ખાતું ખોલ્યાની તારીખથી 15 વર્ષ સુધી જમા કરવાનું હોય છે, જ્યારે ખાતું ખોલ્યાની તારીખથી 21 વર્ષ પૂર્ણ થતાં તે પાકે છે. લાગુ શરતો અનુસાર રોકાણ, વ્યાજ અને પાકતી મુદતની રકમને કરમુક્તિનો લાભ મળે છે.
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ: FD જેવો વિકલ્પ
પોસ્ટ ઓફિસ ટાઈમ ડિપોઝિટ (POTD) બેંકની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટની જેમ એક નિશ્ચિત સમયગાળા માટે નાણાં રોકવાની સુવિધા આપે છે. તેમાં એક, બે, ત્રણ અને પાંચ વર્ષ માટે ખાતું ખોલાવી શકાય છે. આપેલી માહિતી પ્રમાણે એક વર્ષ માટે 6.9%, બે અને ત્રણ વર્ષ માટે 7% તથા પાંચ વર્ષ માટે 7.5% વ્યાજદર છે. ઓછામાં ઓછા ₹1,000થી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે. પાંચ વર્ષના ટાઈમ ડિપોઝિટમાં જૂની કર વ્યવસ્થા હેઠળ નિયમો મુજબ કલમ 80Cનો લાભ મળી શકે છે.
પોસ્ટ ઓફિસ મન્થલી ઇન્કમ સ્કીમ: દર મહિને આવક
પોસ્ટ ઓફિસ મન્થલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) એવા લોકો માટે છે, જેઓ એકસાથે રકમ જમા કરીને દર મહિને વ્યાજ મેળવવા માંગે છે. આ યોજનામાં 7.4% વાર્ષિક વ્યાજદર અને પાંચ વર્ષનો સમયગાળો છે. સિંગલ ખાતામાં વધુમાં વધુ ₹9 લાખ અને સંયુક્ત ખાતામાં ₹18 લાખ સુધી રોકાણ કરી શકાય છે. વ્યાજ દર મહિને ચૂકવવામાં આવે છે. નિવૃત્ત વ્યક્તિઓ અથવા નિયમિત આવક ઇચ્છતા રોકાણકારો માટે આ વિકલ્પ ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, તેમાં સામાન્ય રીતે કલમ 80C હેઠળ રોકાણની કરછૂટ મળતી નથી.
કિસાન વિકાસ પત્ર: નાણાં બમણા કરવાની યોજના
કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) લાંબા ગાળાના રોકાણ માટેની સરકારી બચત યોજના છે. આપેલા વ્યાજદર મુજબ તેમાં 7.5% વાર્ષિક વ્યાજ મળે છે અને 115 મહિનામાં એટલે કે આશરે 9 વર્ષ અને 7 મહિનામાં રોકાણની રકમ બમણી થાય છે. આ યોજનામાં ₹1,000થી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે અને મહત્તમ રોકાણની મર્યાદા નથી. વ્યાજ પાકતી મુદતે મળે છે. જોકે, આ યોજનામાં રોકાણ માટે સામાન્ય રીતે કલમ 80C હેઠળ કરછૂટ મળતી નથી.
પોસ્ટ ઓફિસ RD: દર મહિને થોડી બચત
પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) એવા લોકો માટે છે, જેઓ દર મહિને થોડી-થોડી રકમ બચાવવા માંગે છે. તેમાં દર મહિને ઓછામાં ઓછા ₹100 જમા કરીને બચત શરૂ કરી શકાય છે. આ યોજનાનો સમયગાળો પાંચ વર્ષનો છે અને આપેલી માહિતી મુજબ 6.7% વાર્ષિક વ્યાજદર મળે છે. વ્યાજની ગણતરી ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ ધોરણે થાય છે. પગારમાંથી નિયમિત બચત કરીને ભવિષ્ય માટે ભંડોળ ઊભું કરવા ઇચ્છતા લોકો માટે આ એક વિકલ્પ છે.
પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ: સામાન્ય બચત માટે
પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ સામાન્ય બચત ખાતા જેવું છે. તેમાં 4% વાર્ષિક વ્યાજદર મળે છે અને ઓછામાં ઓછા ₹500થી ખાતું ખોલાવી શકાય છે. તેમાં નિશ્ચિત પાકતી મુદત નથી, તેથી રોજિંદી બચત માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. ખાતું ખોલાવવા માટે નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જરૂરી ઓળખ અને KYC દસ્તાવેજો સાથે અરજી કરી શકાય છે. આ ખાતું સરળતાથી બચત શરૂ કરવા ઇચ્છતા લોકો માટે ઉપયોગી છે.
પોસ્ટ ઓફિસમાં રોકાણ કેવી રીતે કરવું?
પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનામાં રોકાણ કરવા માટે નજીકની પોસ્ટ ઓફિસની મુલાકાત લઈ શકાય છે. તમારી જરૂરિયાત અને પાત્રતા પ્રમાણે યોજના પસંદ કર્યા પછી અરજી ફોર્મ ભરવાનું રહેશે. સામાન્ય રીતે આધાર કાર્ડ, PAN કાર્ડ, ફોટોગ્રાફ અને સરનામાના પુરાવા જેવા દસ્તાવેજોની જરૂર પડી શકે છે. યોજના પ્રમાણે વધારાના દસ્તાવેજો પણ માગવામાં આવી શકે છે. અરજીની ચકાસણી થયા બાદ જરૂરી રકમ જમા કરાવીને ખાતું ખોલાવી શકાય છે.
રોકાણ કરતાં પહેલાં યોજનાનો સમયગાળો, પૈસા ઉપાડવાના નિયમો, વ્યાજ ચૂકવવાની રીત અને કરવેરાની જોગવાઈઓ સમજી લેવી જરૂરી છે. સરકારી સમર્થનને કારણે આ યોજનાઓમાં નિર્ધારિત નિયમો મુજબ સુરક્ષા મળે છે, પરંતુ વ્યાજદર અને રોકાણની શરતો યોજનાના પ્રકાર પ્રમાણે અલગ હોય છે.