Government Investment Schemes 2026: રોકાણ માટે દરેક વ્યક્તિ શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવનો જોખમ લેવા માગતી નથી. ખાસ કરીને બાળકોનું ભણતર, રિટાયરમેન્ટ અથવા ભવિષ્યની જરૂરિયાતો માટે પૈસા બચાવતા હોય ત્યારે ઘણા લોકો નિશ્ચિત નિયમો અને વ્યાજ સાથેની સરકારી યોજનાઓને પસંદ કરે છે.
સરકારની વિવિધ Small Savings Schemesમાં PPF, Sukanya Samriddhi Yojana, Senior Citizens Savings Scheme, NSC અને Kisan Vikas Patra જેવી યોજનાઓ સામેલ છે. આ યોજનાઓમાં રોકાણનો સમયગાળો, વ્યાજની ગણતરી અને મેચ્યોરિટી અલગ-અલગ હોય છે. સરકાર સમયાંતરે તેના વ્યાજ દરોમાં ફેરફાર પણ કરી શકે છે.
PPF
PPF એટલે કે Public Provident Fund લાંબા ગાળાની બચત માટેની જાણીતી સરકારી યોજના છે. PPFનો મેચ્યોરિટી પિરિયડ 15 વર્ષનો છે અને નાણાકીય વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા ₹500થી લઈને વધુમાં વધુ ₹1.50 લાખ સુધી જમા કરી શકાય છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ દર મહિને ₹5,000 PPFમાં જમા કરે છે, તો વર્ષમાં ₹60,000નું રોકાણ થશે. 15 વર્ષમાં કુલ ₹9 લાખ જમા થશે. 7.1%ના દરને આધાર માનીને નિયમિત માસિક રોકાણ પર રકમ અંદાજે ₹16 લાખની આસપાસ પહોંચી શકે છે. એટલે કે જમા કરેલી રકમ સિવાય લગભગ ₹7 લાખનું વ્યાજ મળી શકે છે. જોકે વાસ્તવિક મેચ્યોરિટી રકમ જમા કરવાની તારીખ અને તે સમયે લાગુ વ્યાજદર પર આધારિત રહેશે.
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના
દીકરીના ભવિષ્ય માટે બચત કરવા માંગતા વાલીઓ માટે Sukanya Samriddhi Yojana એક વિકલ્પ છે. આ ખાતું દીકરી 10 વર્ષની થાય ત્યાં સુધી ખોલી શકાય છે અને તેની મેચ્યોરિટી અવધિ ખાતું ખોલ્યાના 21 વર્ષ છે.
જો દર મહિને ₹3,000 જમા કરવામાં આવે તો વર્ષમાં ₹36,000 અને 15 વર્ષમાં કુલ ₹5.40 લાખનું રોકાણ થશે. 8.2%ના દરને આધાર માનીને અને ત્યારબાદ મેચ્યોરિટી સુધીની અવધિ ધ્યાનમાં લેતાં ફંડ આશરે ₹17 લાખની આસપાસ પહોંચી શકે છે. આ માત્ર અંદાજ છે, કારણ કે યોજના પર મળતો વ્યાજ દર સમયાંતરે સરકાર દ્વારા બદલાઈ શકે છે.
સીનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ
Senior Citizens Savings Scheme (SCSS) ખાસ કરીને 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના રોકાણકારો માટે છે. રિટાયરમેન્ટ પછી નિયમિત વ્યાજ આવક મેળવવા માંગતા લોકો આ યોજનાનો વિચાર કરી શકે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ ₹10 લાખનું રોકાણ કરે અને 8.2%નો વ્યાજ દર માનવામાં આવે, તો વાર્ષિક વ્યાજ લગભગ ₹82,000 થાય છે. એટલે કે ત્રિમાસિક ધોરણે આશરે ₹20,500 વ્યાજ મળી શકે છે. પાંચ વર્ષમાં વ્યાજની કુલ રકમ લગભગ ₹4.10 લાખ થઈ શકે છે, જો સમગ્ર સમયગાળા દરમિયાન આ જ દર લાગુ રહે.
નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ
National Savings Certificate (NSC) એક નિશ્ચિત સમયગાળા માટે રોકાણ કરવા માંગતા લોકો માટેનો વિકલ્પ છે. તેની મેચ્યોરિટી અવધિ 5 વર્ષની છે.
જો ₹5 લાખ NSCમાં રોકવામાં આવે અને 7.7%નો દર માનવામાં આવે, તો પાંચ વર્ષ પછી રકમ આશરે ₹7.24 લાખ થઈ શકે છે. એટલે કે લગભગ ₹2.24 લાખ જેટલું વ્યાજ મળી શકે છે. NSCમાં વ્યાજ વાર્ષિક ધોરણે કમ્પાઉન્ડ થાય છે.
કિસાન વિકાસ પત્ર
Kisan Vikas Patra (KVP)માં રોકાણ કરેલી રકમ નિશ્ચિત સમયગાળા બાદ બમણી થાય છે. 7.5%ના દરને આધારે તેની રકમ 115 મહિનામાં એટલે કે લગભગ 9 વર્ષ 7 મહિનામાં બમણી થતી હોવાનું ગણવામાં આવે છે.
આ પ્રમાણે જો કોઈ વ્યક્તિ ₹3 લાખ KVPમાં રોકાણ કરે તો મેચ્યોરિટી સમયે આ રકમ લગભગ ₹6 લાખ થઈ શકે છે. એટલે કે આશરે ₹3 લાખનું વ્યાજ મળી શકે છે. જોકે KVPની મેચ્યોરિટી અવધિ તે સમયે લાગુ વ્યાજદર પ્રમાણે નક્કી થાય છે.
કઈ સ્કીમ કયા લક્ષ્ય માટે?
જો તમારું લક્ષ્ય લાંબા સમય માટે પૈસા બનાવવાનું હોય તો PPF પર વિચાર કરી શકાય છે. દીકરીના ભવિષ્ય માટે Sukanya Samriddhi Yojana ઉપયોગી વિકલ્પ બની શકે છે. રિટાયરમેન્ટ પછી નિયમિત વ્યાજ આવક માટે SCSS જોઈ શકાય છે.
બીજી તરફ, નિશ્ચિત સમયગાળા માટે રોકાણ કરવા માંગતા હોય તો NSC અથવા KVP જેવા વિકલ્પો જોઈ શકાય છે. આ યોજનાઓમાં શેરબજારની જેમ દરરોજ રોકાણના મૂલ્યમાં ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળતો નથી. જોકે દરેક યોજનાના નિયમો, ટેક્સ અને વ્યાજદર અલગ હોવાથી રોકાણ કરતા પહેલાં વર્તમાન નિયમો તપાસવા જરૂરી છે.